Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8371

w sprawie implikacji podatkowych likwidacji jednostki prowadzącej działalność gospodarczą

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację poselską Posła na Sejm RP Pana Ryszarda Nowaka, nadesłaną przy piśmie z dnia 8 października 2004 r., przedstawiam stanowisko w interesującej Pana Posła sprawie.

   Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera szczególnych regulacji dotyczących spółki w likwidacji. Likwidacja spółki jest bowiem jednym z etapów jej funkcjonowania, choć celem spółki w likwidacji jest jednak zakończenie rozliczeń finansowych i doprowadzenie do formalnej utraty przez nią bytu prawnego przez wykreślenie z rejestru (por. S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, R. Zawłocki ˝Kodeks spółek handlowych˝. Tom IV, Warszawa 2004, str. 6). Do tej chwili posiada ona osobowość prawną (art. 461 § 3 K.s.h.) i jest zdefiniowana w art. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jako podmiot podlegający opodatkowaniu zgodnie z przepisami tej ustawy.

   Otwarcie likwidacji spółki jest zdarzeniem decydującym o zamknięciu i otwarciu na nowo ksiąg rachunkowych spółki (art. 12 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 pkt 6 ustawy o rachunkowości), a co za tym idzie - zamknięciu i otwarciu jej roku podatkowego (art. 8 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). W związku z tym sytuacja podatkowa spółki w likwidacji jest ˝oddzielona˝ od jej sytuacji przed rozpoczęciem tego procesu.

   Do czasu wykreślenia z rejestru spółka w likwidacji może jednak prowadzić działalność gospodarczą i osiągać z niej przychody.

   Kosztami uzyskania przychodu są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 230/97, LEX nr 33832). Takimi kosztami są tzw. koszty funkcjonowania osoby prawnej, które cechuje brak ścisłego związku z przychodami, a jednak służą one zabezpieczeniu funkcjonowania jednostki. Ustawodawca nie precyzuje tego pojęcia i dlatego zakwalifikowania danego wydatku do kosztów funkcjonowania osoby prawnej należy dokonywać indywidualnie w każdym przypadku. Niewątpliwie pod uwagę należy wziąć przydatność owych wydatków dla właściwego funkcjonowania osoby prawnej (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 1997 r., sygn. akt ISA/Lu 708/96, LEX nr 29080).

   Spółka w likwidacji ponosi koszty, analogiczne do ponoszonych przez podmioty, które nie znajdują się w stanie likwidacji, związane z prowadzoną działalnością, a także specyficzne wydatki związane z samym procesem likwidacji. W pierwszej grupie wydatków znajdują się także wspomniane koszty funkcjonowania osoby prawnej (koszty ogólnego zarządu), takie jak np. koszty wynajmu powierzchni biurowej. Stanowią one koszt uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Brak jest tu podstawy do ujmowania takich kosztów w rachunku podatkowym przy uwzględnieniu proporcji uwzględniającej liczbę zwolnionych pracowników czy nieużywanych maszyn. Redukcja zatrudnienia czy parku maszynowego może mieć miejsce także w spółkach rozwijających działalność i nie ma wpływu na możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów czynszu ponoszonego z tytułu wynajmu lokalu biurowego.

   Należy także uznać, iż wydatki związane ściśle z procesem likwidacji, konieczne z punktu widzenia likwidowanej spółki (takie, jak wynagrodzenia likwidatorów, koszty ogłoszeń prasowych wzywających kontrahentów do zgłoszenia roszczeń, koszty weryfikacji bilansów, opłaty notarialne i sądowe), są kosztem uzyskania przychodów. Jeśli zakończenie procesu likwidacji uzależnione jest od dopełnienia pewnych obowiązków, wynikających z przepisów prawa, np. archiwizowania dokumentów i zabezpieczenia danych klientów, wydatki związane z dopełnieniem tych obowiązków również stanowią koszty uzyskania przychodów spółki (art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych) jako koszty funkcjonowania jednostki w okresie jej likwidacji.

   Odnosząc się do zagadnienia wypłaty odpraw dla zwalnianych pracowników, należy zauważyć, iż obowiązki pracodawcy w tym zakresie również nie są związane wyłącznie z procesem likwidacji spółki. Takie świadczenia, wypłacane na podstawie właściwych przepisów, obciążają wynik podatkowy spółki, stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (z wyjątkiem świadczeń finansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych).

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Neneman

   Warszawa, dnia 26 października 2004 r.