Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8266

w sprawie obowiązku podatkowego z tytułu zwrotu spadkobiercom zespołu pałacowo-parkowego, który był przejęty przez Skarb Państwa w trybie dekretu o reformie rolnej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację posła na Sejm RP Pana Marcina Wnuka z dnia 14 września 2004 r., przekazaną przy piśmie z dnia 29 września 2004 r., znak: SPS-0202-8266/04, dotyczącą oceny sytuacji prawnopodatkowej spadkobierców byłego właściciela zespołu pałacowo-parkowego w przypadku ustalenia, że zespół ten nie podlega przepisom dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, uprzejmie wyjaśniam.

   Wykazanie przez spadkobierców, iż nieruchomość, której właścicielem był spadkodawca, nie została objęta działaniem ww. dekretu i w konsekwencji stanowi składnik odziedziczonego przez nich majątku, może - w zależności od okoliczności konkretnego przypadku - wywołać skutki prawne w zakr esie podatku od spadków i darowizn. W obecnym stanie prawnym podatkowi temu podlega bowiem nabycie własności rzeczy i praw majątkowych w drodze spadkobrania przez osoby fizyczne (art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /jednolity tekst Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514, z późn. zm./).

   Z zarysowanego w interpelacji stanu faktycznego wynika, że zstępni byłego właściciela zespołu pałacowo-parkowego dążą do wykazania przejścia na ich rzecz własności tego majątku w drodze dziedziczenia. Jeżeli starania spadkobierców zostaną zwieńczone sukcesem, to, mimo ujawnienia kolejnego składnika masy spadkowej, nie będą oni musieli zapłacić podatku od spadków i darowizn z powyższego tytułu. W tej kwestii istotne znaczenie ma wskazany w interpelacji poselskiej fakt przeprowadzenia postępowań podatkowych, które w odniesieniu do poszczególnych spadkobierców zostały zakończone - jedno w 1992 r. oraz dwa w 1998 r. Okoliczność ta pozwala przyjąć, że we wszystkich rozstrzygniętych dotychczas sprawach upłynęło 5 lat od końca roku, w którym w stosunku do każdego ze spadkobierców powstał obowiązek podatkowy. Na marginesie tego spostrzeżenia należy zaznaczyć, że wspomniany obowiązek (w zakresie spadków krajowych) powstaje w dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku (art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

   Wobec założonego w analizowanym przypadku przedawnienia prawa do ustalenia podatku od spadków i darowizn wskutek upływu wskazanego wyżej terminu, organy podatkowe nie mogą obecnie dokonać korekty (podwyższenia) zobowiązań podatkowych przez uchylenie wydanych wcześniej decyzji ustalających i ponowne rozstrzygnięcie spraw w trybie wznowienia postępowania. Prawną przeszkodę dla takiego działania stanowi art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) w zw. z art. 68 § 2 pkt 2 i art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.). Oznacza to, że wynik sprawy z wniosku spadkobierców o ustalenie, czy wspomniany zespół pałacowo-parkowy podlegał upaństwowieniu nie spowoduje zmiany ich sytuacji prawnej w zakresie ww. podatku.

   Przedstawiając powyższe wyjaśnienie, pragnę dodatkowo zwrócić uwagę na przewidziane w art. 4 ust. 1 pkt 9 lit. d) ust awy o podatku od spadków i darowizn zwolnienie obejmujące (nabyte przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej) zabytki nieruchome wpisane do rejestru zabytków, pod warunkiem że nabywca zabezpiecza je i konserwuje zgodnie z obowiązującymi przepisami.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Neneman

   Warszawa, dnia 14 października 2004 r.