Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8198

w sprawie kwalifikowania nakładów inwestycyjnych przez jednostki samorządu terytorialnego

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy piśmie Wicemarszałka Sejmu RP Pana Kazimierza Michała Ujazdowskiego, z dnia 23 września 2004 r. Nr SPS-0202-8198/04, interpelacją Pana Posła Bogdana Zdrojewskiego w sprawie kwalifikowania nakładów inwestycyjnych przez jednostki samorządu terytorialnego - uprzejmie informuję:

   Minister Finansów na bieżąco dokonuje oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego, w tym w szczególności poziomu zadłużenia tych jednostek. Analizy w tym zakresie przeprowadzane są na podstawie danych ze sprawozdań budżetowych przekazywanych przez wszystkie jednostki samorządu terytorialnego do Ministerstwa Finansów za pośrednictwem regionalnych izb obrachunkowych. Zagadnienia dotyczące sprawozdawczości budżetowej regulują przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. Nr 24, poz. 279 z późn. zm.). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia sprawozdania z wykonania planu dochodów budżetowych oraz wydatków budżetowych jednostki samorządu terytorialnego sporządzają w pełnej szczegółowości klasyfikacji budżetowej, tj. dział, rozdział, paragraf, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 25 marca 2003 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2003 r. Nr 68, poz. 634 z późn. zm.). Pozwala to na ujmowanie przez jednostki samorządu terytorialnego w sprawozdaniach budżetowych dochodów i wydatków oraz identyfikację przepływów środków finansowych, w tym również na zadania związane z finansowaniem policji, służb weterynaryjnych oraz dotacji z budżetu państwa przeznaczonych na zadania realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego w ramach kontraktów wojewódzkich.

   Na podstawie danych ze sprawozdawczości budżetowej jednostek samorządu terytorialnego w zakresie kształtowania się stanu zadłużenia tych jednostek zestawiono poniżej informacje odnośnie łącznej kwoty zobowiązań, w tym w relacji do dochodów ogółem, oraz zobowiązań wymagalnych, w tym w relacji do dochodów ogółem i łącznej kwoty zobowiązań (tabela 1).

Tabela 1

Wyszczególnienie

Jednostkimiary

Lata

2001

2002

2003

2004wg sprawozdańbudżetowych JSTpo 2 kwartałach

1

2

3

4

5

6

Dochody ogółem JST(2004 r.- roczne dochody planowane)

mln zł

79.594,6

80.033,9

79.140,4

86.610,4

Zobowiązania ogółem JSTw tym:

mln zł

12.266,4

15.358,4

17.276,8

16.455,1

- Kredyty i pożyczki

mln zł

9.791,5

12.237,5

13.785,7

12.966,7

- Zobowiązania wymagalne

mln zł

730,8

712,4

648,4

544,0

Relacja zobowiązań ogółem do dochodów ogółem

%%

15,4

19,2

21,8

19,0

Udział zobowiązań wymagalnych w zobowiązaniach ogółem

%%

6,0

4,6

3,8

3,3

Udział kredytów i pożyczek w zobowiązaniach ogółem

%%

79,8

79,7

79,8

78,8

Relacja zobowiązań wymagalnych do dochodów ogółem

 

0,9

0,9

0,8

0,6

   Łączna kwota zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego zwiększyła się z 12.266,4 mln zł w 2001 r. do 16.455,1 mln zł według stanu po 2 kwartałach 2004 r. Daje się jednocześnie zauważyć osłabienie tempa jego wzrostu. Pomimo wzrostu łącznej kwoty zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego, zmniejsza się od 2001 r. kwota zobowiązań wymagalnych, w tym w relacji do zobowiązań ogółem: z 6,0% w 2001 r. do 3,3% po 2 kwartałach 2004 r.

   Z łącznej kwoty zobowiązań ogółem wykazanych przez jednostki samorządu terytorialnego w latach 2001-2004 na kredyty i pożyczki przypada dość stały udział procentowy. Udział ten zmniejszył się z 79,8% w 2001 r. do 78,8% po 2 kwartałach 2004 r. Nie widać więc niepokojącego zjawiska znacznego wzrostu zaciąganych kredytów i pożyczek. Zauważalna jest natomiast tendencja wzrostu udziału, w łącznej kwocie zobowiązań, zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych z 13,7% w 2001 r. do 17,8% po 2 kwartałach 2004 r.

   Kształtowanie się wydatków inwestycyjnych w relacji do wydatków ogółem jednostek samorządu terytorialnego przedstawia poniższe zestawienie (tabela 2).

Tabela 2

Wyszczególnienie

Jednostkimiary

Lata

2001

2002

2003

2004 Plan

1

2

3

4

5

6

Wydatki ogółem JSTw tym:

mln zł

82 734,3

83 181,8

80 954,4

93 261,8

Wydatki inwestycyjne

mln zł

13 782,7

13 263,0

12 305,8

17 538,4

Udział wydatków inwestycyjnych w wydatkach ogółem

%%

16,7

15,9

15,2

18,8

   Jednostki samorządu terytorialnego planują w 2004 r. przeznaczyć więcej środków na wydatki inwestycyjne niż w roku porzednim.

   Planowana przez jednostki samorządu terytorialnego łączna kwota wydatków inwestycyjnych na 2004 rok w wysokości 17.538,4 mln zł (według danych po 2 kwartałach 2004 r.) jest większa o 42,5% niż wykonane wydatki z tego tytułu w 2003 r. i o 32,2% niż wykonane wydatki w 2002 r.

   Również udział wydatków inwestycyjnych w kwocie wydatków ogółem po 2 kwartałach 2004 r. jest wyższy w porównaniu do lat poprzednich, tj. o 3,6 punktu niż w 2003 r. i o 2,9 punktu niż w 2002 r. Wpływ na wysokość udziału wydatków inwestycyjnych w łącznej kwocie wydatków ogółem jednostek samorządu terytorialnego mają również zmiany w systemie finansowania niektórych zadań.

   Pragnę przy tym podkreślić, iż podzielam stanowisko pana Posła Bogdana Zdrojewskiego, że wprowadzane zmiany systemowe mają istotny wpływ na kształt budżetów jednostek samorządu terytorialnego i porównywalność danych w poszczególnych latach. Ministerstwo Finansów w swoich analizach opiera się na danych ze sprawozdań budżetowych jednostek samorządu terytorialnego, porównując stany faktyczne, a więc uwzględniające systemowe zmiany warunków w danych okresach sprawozdawczych, zanaczając jednocześnie, co mogło mieć wpływ na sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego. Przykładowo, znaczny wpływ na kształtowanie się w 2003 r. kwot dochodów, wydatków, wyniku oraz stanu zobowiązań i należności gmin, powiatów i miast na prawach powiatu wywarła ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 261 z późn. zm.). Od 1 stycznia 2003 r. nastąpiła również zmiana zasad finansowania zadań związanych z Policją i służbami weterynaryjnymi poprzez wyłączenie, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o administracji rządowej w województwach i ustawy o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 200, poz. 1688), jednostek organizacyjnych Policji z grupy powiatowych jednostek budżetowych oraz przeniesienie z dniem 28 kwietnia 2003 r. powiatowych inspektoratów weterynarii do budżetów wojewodów. W wyniku tych zmian w 2003 r. powiaty i miasta na prawach powiatu przestały otrzymywać na ten cel dotacje celowe z budżetu państwa, a koszty związane z funkcjonowaniem Policji są pokrywane bezpośrednio z budżetu państwa z części: sprawy wewnętrzne. Również wejście w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ma wpływ na porównywalność danych dotyczących dochodów tych jednostek w 2004 r. i latach ubiegłych. Ustawa ta dokonała bowiem jakościowej zmiany struktury dochodów jednostek samorządu terytorialnego, zwiększył się udział dochodów własnych, a zmniejszył się udział dotacji celowych i subwencji.

   Uważam, że dane powinny być wykazywane zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. W przeprowadzanych analizach powinny być jednocześnie wskazywane zmiany systemowe, które mogą mieć wpływ na określone wskaźniki bądź wyniki. Takim przykładem może być roczne sprawozdanie z wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego za 2003 rok. Wyniki w tym sprawozdaniu wykazane zostały zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, przy czym zarówno we wprowadzeniu (str.7 rocznego sprawozdania), jak też przy porównywaniu danych (str. 15 rocznego sprawozdania) zwrócono uwagę na zmiany systemowe.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Elżbieta Suchocka-Roguska

   Warszawa, dnia 13 października 2004 r.