Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 8112

w sprawie kwalifikowania dróg do remontów nawierzchni

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów na interpelację Pana Posła Zdzisława Jankowskiego, przesłaną przy piśmie Nr SPS-0202-8112/04 z dnia 8 września 2004 r., w sprawie kwalifikowania dróg do remontów nawierzchni, uprzejmie informuję, że niezadowalający stan techniczny sieci dróg publicznych stanowi ogromny problem zarówno dla resortu transportu, jak i dla zarządców innych kategorii dróg.

   W obecnie obowiązującym stanie prawnym (art. 19 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych) zarządcami dróg są: dla dróg krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, dla dróg wojewódzkich - zarząd województwa, powiatowych - zarząd powiatu, gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta). W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta.

   Do obowiązków zarządcy drogi (art. 20 ww. ustawy) należy m.in. opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich, pełnienie funkcji inwestora.

   Finansowanie tych zadań (art. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o finansowaniu dróg publicznych) należy do: ministra właściwego do spraw transportu za pośrednictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w odniesieniu do dróg krajowych, zaś właściwych samorządów (wojewódzkich, powiatowych, gminnych) - w odniesieniu do sieci dróg, którymi zarządzają.

   W bieżącym roku głównym źródłem finansowania prac utrzymaniowych na istniejącej sieci dróg krajowych jest pożyczka Banku Światowego na realizację Projektu Utrzymania i Rehabilitacji Dróg (znanego też pod roboczą nazwą III Projektu Drogowego). Pożyczka ta ujęta jest w rezerwie celowej budżetu państwa, gdzie przewidziano dla niej sumę 410 mln zł i stanowi to 67% nakładów na odnowy i remonty dróg. Budżet państwa zobowiązany jest pokryć pozostałe 33% nakładów, tj. 208 mln zł.

   Koszt robót wykonanych w ramach ww. pożyczki wyniesie łącznie ok. 618 mln zł. Pozostałymi źródłami finansowania remontów na drogach krajowych są: Krajowy Fundusz Drogowy, środek specjalny GDDKiA oraz środki ISPA. W ciągu pierwszego półrocza br. środki te wyniosły łącznie ok. 62 mln zł.

   Podział środków finansowych na zadania realizowane na drogach krajowych, zarządzanych przez GDDKiA, dokonywany jest w oparciu o wskaźniki uzyskane z dwóch systemów: HDM-4 oraz SOSN.

   System HDM - (Highway Development and Management), to system służący do usprawnienia metod stosowanych do wyznaczania priorytetów i programowania wydatków na drogownictwo. System działa na trzech poziomach: projektu, programu i strategii. Podstawą projektową systemu jest ocena poszczególnych odcinków drogi i ich parametrów, w tym nawierzchni, konstrukcji całego korpusu drogowego, analiza pasa drogowego, a także kosztów odpowiednich zabiegów i inwestycji. System HDM cechuje możliwość zastosowania modeli dotyczących degradacji nawierzchni, kosztów użytkowych, kosztów społecznych i środowiska, poprawy stanu nawierzchni po zabiegach.

   System oceny stanu nawierzchni (SOSN) jest podstawowym narzędziem wspomagającym planowanie remontów dla sieci dróg krajowych o nawierzchni bitumicznej. Na podstawie corocznych, kompleksowych pomiarów cech eksploatacyjnych nawierzchni, takich jak: wskaźnik spękań, równość, głębokość kolein, szorstkość i stan powierzchni, oraz danych z Generalnego Pomiaru Ruchu system umożliwia opracowanie zestawień na temat aktualnego stanu technicznego nawierzchni.

   Stan techniczny sieci drogowej nie jest jednolity w poszczególnych województwach. Lokalizacja odcinków dróg w stanie określonym w systemie jako zły rozkłada się różnie w skali całego kraju. Na załączonym rysunku przedstawiono graficznie natychmiastowe potrzeby remontowe, ilustrując stosunek długości sieci w stanie złym do długości sieci administrowanej w danym województwie. Wielkość koła na wykresie odpowiada długości administrowanej sieci, a wycinek w kolorze czerwonym oznacza część dróg w złym stanie technicznym.*)

   Do podziału środków finansowych na poszczególne Oddziały GDDKiA, stosuje się wskaźniki odnoszące się do długości sieci wymagającej zabiegów natychmiastowych, skorygowane dodatkowo poprzez inne składniki, m.in. pomierzony średni ruch pojazdów ciężkich. Celem przyjęcia takich zasad jest doprowadzenie do w miarę jednolitego standardu całej sieci dróg krajowych, co jest nadrzędnym celem resortu. O słuszności stosowania wyżej opisanych zasad może świadczyć fakt, iż ten sposób przydziału środków finansowych jest akceptowany przez Bank Światowy.

   Dla dróg samorządowych decyzje o remontach podejmuje zarząd właściwego szczebla administracji samorządowej lub występujący z jego upoważnienia zarząd dróg. Zakres i skala tych robót uzależniona jest od możliwości finansowych samorządu. W tym zakresie głos decydujący ma samorząd, który decyduje o wysokości budżetu drogowego.

   W zakresie wysokości wydatków na remonty dróg samorządowych resort infrastruktury dysponuje danymi za rok 2003 zgromadzonymi zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie trybu sporządzania informacji, gromadzenia i udostępniania danych o sieci dróg publicznych (zestawienie wszystkich wydatków poniesionych w 2003 r. przez samorządy wojewódzkie na drogi wojewódzkie zawiera załączona tabela).*)

   Z informacji resortu infrastruktury wynika, że w br. w większości jednostek samorządu terytorialnego nastąpiło decyzją władz samorządowych ograniczenie wydatków na utrzymanie dróg (a zatem na remonty również) i przesunięcie tych środków na inwestycje jako zabezpieczenie udziału własnego w zadaniach objętych dofinansowaniem z programów Unii Europejskiej (ZPORR, SAPARD).

   Z szacunkiem

   Sekretarz stanu

   Jan Ryszard Kurylczyk

   Warszawa, dnia 6 października 2004 r.