Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8088

w sprawie zakupu przez Policję bezużytecznych alkomatów

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 6 września 2004 r., o sygn. SPS-0202-8088/04, przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Marka Olewińskiego w sprawie zakupu alkomatów przez Policję, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   W momencie zakupu przez Policję analizatorów wydechu typu SD-400 Lion ich wprowadzenie do użytkowania oparte było o obowiązujące wówczas przepisy prawa.

   Analizując przedmiotową sprawę, należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wyrok Sądu Administracyjnego w Warszawie (Syg. Akt 6 IV S.A 3796/02), w którym sąd odmówił zastosowania zarządzeń Prezesa Głównego Urzędu Miar nr 20 i 21 z dnia 13 lipca 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa Nr 4, poz. 22 i 23), dotyczy wyłącznie tej jednostkowej sprawy.

   Z uzasadnienia przedmiotowego wyroku wynika, iż powodem sądowego uchylenia decyzji o odmowie zatwierdzenia typu analizatorów był fakt, iż decyzja wydana została w oparciu o zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar, podczas gdy - w ocenie sądu - powinna zostać wydana w oparciu o rozporządzenie ministra właściwego do spraw gospodarki (w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP zarządzenie nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa).

   Cytowany wyrok Sądu Administracyjnego nie rozstrzyga jednak sprawy merytorycznie. Sąd nakazał organowi rozpatrzyć wniosek skarżącego w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 2 kwietnia 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać analizatory wydechu (Dz. U. Nr 67, poz. 626), co nie przesądza o tym, jak sprawa zostanie rozstrzygnięta. W toku dalszego postępowania organ może bowiem utrzymać negatywną decyzję w mocy, z tą różnicą, iż wydając decyzję, ma obowiązek uwzględnić nie zarządzenia, lecz rozporządzenie.

   Podkreślić należy ponadto, iż w czasie gdy Policja dokonywała zakupu tych urządzeń, zarządzenia Prezesa GUM nie były kwestionowane. Zarzut związany z tymi urządzeniami w istocie sprowadza się do kwestionowania systemu prawa, co pozostaje poza odpowiedzialnością Policji.

   Przebieg procesu wyboru i zakupów analizatorów wydechu typu LION, realizowanych centralnie, przedstawia poniższa tabela.

L.p.

Rok zakupu

Liczba (szt.)

Tryb przetargu

Zatwierdzanie wyboru oferty

1.

1997

50

Postępowanie przetargowe przeprowadziło ówczesne Biuro Administracyjno-Gospodarcze MSWiA

 

2.

1998

362

Przetarg nieograniczony

Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym (ustawa o zamówieniach publicznych), wyboru oferty dokonała komisja przetargowa. Wybraną ofertę zaakceptował Dyrektor Biura Logistyki KGP

3.

1999

335

Przetarg nieograniczony

4.

1999

700

Międzynarodowy przetarg otwarty

Centrala Banku Światowego

   Zakupy analizatorów typu LION realizowane przez Biuro Logistyki Policji KGP odbywały się w oparciu o:

   - zarządzenie nr 16/96 Komendanta Głównego Policji z dnia 4 kwietnia 1996 r. w sprawie przeprowadzania przez policjantów badań na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu,

   - pozytywną opinię Instytutu Ekspertyz Sądowych im. Prof. Jana Sehna w Krakowie, wydaną w zakresie badania elektronicznych przyrządów pomiarowych mierzących zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, oraz oceny ich przydatności dla celów dowodowych.

   Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z obowiązującym wówczas stanem prawnym ww. dokumenty stanowiły jedyny warunek legalności wprowadzania do obrotu oraz użytkowania przez Policję analizatorów wydechu.

   W 1996 r. (tzn. jeszcze przed wydaniem przez Komendanta Głównego Policji zarządzenia nr 16/96) odbyła się konferencja, w której wzięli udział przedstawiciele środowiska toksykologów i analityków zajmujących się problematyką alkoholową, wymiaru sprawiedliwości, resortu zdrowia oraz Policji. Jednym z istotniejszych ustaleń wskazanej konferencji było uznanie wiodącej roli Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie w zakresie badania elektronicznych przyrządów mierzących zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu oraz oceny ich przydatności dla celów dowodowych - co znalazło odzwierciedlenie w przepisach zarządzenia nr 16/96 Komendanta Głównego Policji. Policja zaczęła stosować tylko przyrządy, które uzyskały pozytywną opinię Instytutu oraz zostały wskazane w wykazie, stanowiącym załącznik do ww. zarządzenia. Urządzenia podlegały ponadto kalibracji przeprowadzanej co pół roku w serwisie ich producenta lub jego przedstawiciela. Wyniki badań dokonywanych przy użyciu tych urządzeń były uznawane przez wymiar sprawiedliwości.

   Należy podkreślić, iż obowiązujące wówczas przepisy metrologiczne, tj. ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz. U. Nr 55, poz. 248, z późn. zm.), nie przewidywały konieczności poddawania przedmiotowych analizatorów wydechu legalizacji. Nie było również wymagane zatwierdzenie typu urządzenia.

   W dniu 29 czerwca 1999 r. Prezes Głównego Urzędu Miar wydał dwa zarządzenia, mające kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy:

   - zarządzenie nr 29 zmieniające zarządzenie w sprawie określenia przyrządów pomiarowych podlegających legalizacji, warunków i trybu zgłaszania tych przyrządów do legalizacji oraz określenia wzorów cech legalizacyjnych,

   - zarządzenie nr 30 zmieniające zarządzenie w sprawie określenia przyrządów pomiarowych podlegających zatwierdzeniu typu, warunków zgłaszania tych przyrządów do zatwierdzenia typu oraz trybu postępowania przy wydawaniu decyzji dotyczących tych przyrządów.

   Zarządzenia te zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Miar i Probiernictwa nr 4 z dnia 4 sierpnia 1999 r., a weszły w życie z dniem 19 sierpnia 1999 r. Dokonana nowelizacja spowodowała, iż obowiązkiem zatwierdzenia typu oraz legalizacji objęto m. in. ˝dowodowe analizatory wydechu˝, tj. urządzenia elektroniczne dokonujące pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu.

   Zauważyć należy, że obowiązek zatwierdzenia typu oraz legalizacji analizatorów został wprowadzony aktem prawnym niemającym charakteru źródła prawa powszechnie obowiązującego, tj. zarządzeniem. Ponadto - pomimo iż przyjęte rozwiązania prawne w istotny sposób dotyczą zadań wykonywanych przez Policję - nie została ona poinformowana o trwających pracach legislacyjnych w tym zakresie. Wskazać należy ponadto, iż w przyjętych aktach normatywnych nie określono żadnych wymagań, jakim muszą odpowiadać przedmiotowe urządzenia, co uniemożliwiało dokonywanie ich legalizacji. Nie został również określony okres przejściowy dotyczący użytkowanych już przyrządów.

   O obowiązku wprowadzonym zarządzeniami Prezesa Głównego Urzędu Miar nie wiedzieli również przedsiębiorcy zajmujący się dystrybucją tych przyrządów w Polsce - dotychczasowi kontrahenci Policji.

   W dniu 13 lipca 2000 r. Prezes Głównego Urzędu Miar wydał kolejne zarządzenia związane z omawianą sprawą:

   - zarządzenie nr 20 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o dowodowych analizatorach wydechu,

   - zarządzenie nr 21 w sprawie wprowadzenia instrukcji sprawdzania dowodowych analizatorów wydechu.

   Zarządzenia weszły w życie z dniem 21 września 2000 r.

   Z brzemienia przepisów zawartych w § 25 załącznika do zarządzenia nr 20 Prezesa GUM wynika, iż przyrządy, które były w użytkowaniu Policji przed dniem 19 sierpnia 1999 r., mogą być - pod pewnymi warunkami - stosowane w dalszym ciągu (do daty wskazanej w przepisie) bez innych dodatkowych zastrzeżeń. Ostatnia wykładnia przepisu przyjęta przez Główny Urząd Miar świadczy jednak o konieczności poddawania legalizacji tych urządzeń.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż według stanu na dzień 31 sierpnia 2004 r. na wyposażeniu jednostek Policji znajduje się następująca liczba urządzeń do badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu:

   - 800 szt. urządzeń stacjonarnych,

   - 2.781 szt. urządzeń przenośnych,

   - 104 wskaźniki.

   Spośród ogólnej liczby 3.581 urządzeń (bez analizatorów typu LION w liczbie 1.497 sztuk) prawnej kontroli metrologicznej (legalizacji pierwotnej ponownej) poddano 3.482 analizatory. Decyzję zatwierdzenia typu posiada 1.436 analizatorów wydechu. Pozostałe urządzenia poddawane są systematycznej legalizacji ponownej.

   Z szacunkiem

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Matusiak

   Warszawa, dnia 2 listopada 2004 r.