Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8072

w sprawie wpływów do budżetu państwa w 2003 r. z tytułu tranzytu gazu i ropy naftowej z Rosji

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem znak: SPS-0202-8072/04 z dnia 27 sierpnia 2004 r., przy którym została przesłana interpelacja Pani Poseł Gabrieli Masłowskiej w sprawie wpływów budżetowych związanych z tranzytem gazu i ropy naftowej z Rosji, przekazuję poniżej wyjaśnienia na zagadnienia zawarte w ww. piśmie.

   Tematyka tranzytu z Rosji jest niezwykle szeroka. Udzielając poniższych wyjaśnień, szczególną uwagę zwrócono przede wszystkim na obowiązujące przepisy celno-podatkowe, a w szczególności przepisy dotyczące podatku od towarów i usług. Należy podkreślić, że ze względu na konstrukcję podatku od towarów i usług i sposób jego poboru nie jest możliwe uzyskanie statystyk nt. wartości tego podatku zapłaconego od poszczególnych towarów czy usług, w tym też od usług tranzytu (usług przesyłowych) gazu i ropy naftowej czy od pośrednictwa w imporcie gazu.

   Należy również zaznaczyć, że wpływy podatkowe od firm zajmujących się np. tranzytem ropy naftowej i gazu niekoniecznie w całości muszą być związane tylko z tą działalnością. Przedsiębiorstwa te mogą równocześnie wykonywać inne czynności podlegające opodatkowaniu na terytorium Polski, co oczywiście nie pozostanie bez wpływu na strukturę i wielkość zobowiązań tych firm wobec budżetu państwa. Trzeba przy tym podkreślić, że podatek VAT płacony przez konkretne firmy nie musi być, ze względu na odliczalność i zwroty tego podatku w kolejnych fazach obrotu, ostatecznym dochodem budżetu.

   Odnosząc się do przepisów celnych dotyczących importu ropy naftowej i gazu objętego procedurą tranzytu, należy zauważyć, że od 1 maja 2004 r. kwestie te regulowane są przepisami celnymi Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 91 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze Wspólnoty towarów niewspólnotowych, niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej. Zgodnie z art. 95 ust.1 lit. c Wspólnotowego Kodeksu Celnego nie pobiera się zabezpieczenia w przypadku przesyłania towarów rurociągami (w tzw. transporcie przesyłowym).

   Jednocześnie, zgodnie z art. 450 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w transporcie przesyłowym realizowanym w ramach procedury tranzytu wspólnotowego obowiązuje procedura uproszczona. Stosowanie procedury uproszczonej nie wymaga uzyskania pozwolenia władz celnych i polega na braku obowiązku składania zabezpieczenia oraz braku formalności w urzędach celnych, tj. nie funkcjonuje żaden dokument jako zgłoszenie do procedury tranzytu. Głównym zobowiązanym w przypadku procedury tranzytu ropy lub gazu jest użytkownik gazociągu mający swą siedzibę w państwie, przez teren którego towary te są transportowane. Kontrola stosowania tego specyficznego ułatwienia dotyczy przede wszystkim ewidencji prowadzonej przez głównego zobowiązanego, a procedurę tranzytu uznaje się za zakończoną, gdy towar zostanie dostarczony do urządzeń sieci dystrybucyjnej odbiorcy i zostanie wpisany do prowadzonej przez odbiorcę ewidencji.

   Jak z powyższego wynika, z mocy obowiązujących w krajach członkowskich Unii Europejskiej przepisów celnych procedura tranzytu wspólnotowego towarów takich, jak ropa czy gaz korzysta z uproszczeń właściwych ze względu na specyfikę transportu przesyłowego. Brak jest podstawy prawnej do pobierania przez polską administrację opłat celnych od tranzytu czy zabezpieczeń z tytułu stosowania procedury tranzytu dla tego typu towarów.

   W odniesieniu do przepisów o podatku od towarów i usług należy wskazać przepis § 8 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. u. Nr 97, poz. 970 z późn. zm.), zgodnie z którym zwalnia się od podatku od towarów i usług m.in. import towarów objętych procedurą tranzytu, z wyjątkiem przypadków, jeżeli na podstawie przepisów celnych powstaje obowiązek uiszczenia cła.

   Od wyżej opisanej procedury tranzytu w imporcie gazu i ropy, który jest zwolniony z cła i podatku VAT, należy odróżnić usługi przesyłowe gazu oraz usługi tłoczenia i magazynowania ropy naftowej. Przedsiębiorstwa polskie wykonujące ww. usługi pobierają od usługobiorców opłaty z tego tytułu, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT na zasadach ogólnych.

   Kwestia podatku od prowizji została sformułowana w interpelacji w sposób bardzo ogólny. Generalne zasady dotyczące problematyki związanej z opodatkowaniem pośrednictwa uregulowane są w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535). Przepis ten określa zasady dotyczące ustalenia podstawy opodatkowania w przypadku gdy w wykonaniu umów agencyjnych, zlecenia lub innych umów o podobnym charakterze jest dokonywany import towarów. Usługi te, co do zasady, opodatkowane są stawką podstawową podatku VAT.

   Na zakończenie warto podkreślić również fakt, że zgodnie z ustawą z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. Nr 159 poz. 1548 z 2003 r. z późn. zm. ) oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki i Pracy (Dz. U. nr 134 poz. 1428) Minister Gospodarki i Pracy kieruje m.in. działem administracji rządowej ˝gospodarka˝, który obejmuje w szczególności sprawy funkcjonowania krajowych systemów energetycznych. Stosownie do art. 12 ust.2 pkt 3 ustawy Prawo energetyczne (Dz. U. nr 153 poz. 1504 z 2003 r. z późn. zm.) minister właściwy w sprawach polityki energetycznej prowadzi nadzór nad funkcjonowaniem krajowych systemów energetycznych w zakresie określonym w tej ustawie. Ustawa wraz rozporządzeniami wykonawczymi określa zasady zaopatrzenia i użytkowania paliw i energii oraz zasady działalności przedsiębiorstw energetycznych, a także organy właściwe w sprawach gospodarki paliwami i energią.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Neneman

   Warszawa, dnia 14 października 2004 r.