Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

na interpelację nr 7985

w sprawie dotacji na finansowanie Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do przekazanej przy piśmie nr SPS-0202-7985/04 z dnia 10 sierpnia 2004 r. interpelacji Posła Jerzego Feliksa Budnika w sprawie możliwości dofinansowania działalności samorządowej instytucji kultury - Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie, uprzejmie wyjaśniam:

   W obowiązującym stanie prawnym samorządy realizują zadania z zakresu kultury, w tym prowadzą instytucje kultury, jako zadania własne. Oznacza to, że źródłem pokrycia wydatków związanych z wykonywaniem tego typu zadań są dochody własne samorządów. Ponadto ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123 z późn. zm.) stanowi, iż obowiązek zapewnienia środków na utrzymanie instytucji kultury spoczywa na organizatorze, a więc w przypadku samorządowej instytucji kultury, bo taką placówką jest Muzeum w Wejherowie, na jednostce samorządu terytorialnego.

   Pomimo iż, jak wskazano powyżej, dofinansowanie działalności samorządowych instytucji kultury należy do kompetencji właściwych jednostek samorządu terytorialnego, to jednak część samorządów prowadzących instytucje przejęte w dniu 1 stycznia 1999 r. otrzymywała na to zadanie wsparcie finansowe z budżetu państwa. Podstawowym źródłem ww. wsparcia były środki z rezerw celowych, tworzonych od 1999 r. (tj. w okresie po wprowadzeniu reformy) w ustawach budżetowych na kolejne lata. Planowanie w budżecie państwa rezerw z przeznaczeniem na dofinansowanie zadań własnych samorządów z zakresu kultury związane było z faktem, iż w niektórych jednostkach samorządu terytorialnego (przede wszystkim tych, które przejęły kilka instytucji kultury) poziom dochodów własnych nie pozwalał na pełne sfinansowanie tych wydatków. Dodatkowo pragnę wyjaśnić, że środki z przedmiotowych rezerw rozdysponowywane były w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 maja 2000 r. w sprawie określenia zakresu zadań w dziedzinie kultury objętych mecenatem państwa oraz szczegółowych zasad i trybu udzielania jednostkom samorządu terytorialnego dotacji na te zadania i dotacji celowych na dofinansowanie bieżących zadań własnych, związanych z prowadzeniem instytucji kultury, przejętych w dniu 1 stycznia 1999 r. (akt prawny uchylony z dniem 1 stycznia 2004 r.). Zgodnie z ww. regulacjami dotacje przyznawane były wprawdzie na podstawie decyzji Ministra Finansów, ale faktycznego podziału środków na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego dokonywał Minister Kultury w porozumieniu z właściwymi wojewodami.

   Ze środków rezerw celowych planowanych na dofinansowanie zadań własnych samorządów, związanych z prowadzeniem przejętych w 1999 r. instytucji kultury, korzystał również powiat wejherowski, który w latach 2000-2003 na wsparcie działalności Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej otrzymywał dotacje w granicach od 300 tys. zł do 372 tys. zł. Niemniej jednak pozwolę sobie nadmienić, iż w 1999 r., tj. bezpośrednio po przejęciu Muzeum, powiat ten nie otrzymał środków z rezerwy celowej budżetu państwa, co wskazuje, że dofinansowywał działalność tej instytucji z własnych środków.

   W dniu 1 stycznia br. weszła w życie ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966). Przy kalkulacji dochodów samorządów, zgodnie z zasadami przyjętymi w tej ustawie, nie wprowadzono zmian w zakresie finansowania kultury, bowiem ˝nowe˝ przepisy nie zmieniły charakteru realizowanych przez samorządy zadań z tej dziedziny. Zadania te były i są obecnie zadaniami własnymi finansowanymi z dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego.

   Regulacje ww. ustawy zmieniły natomiast sposób finansowego wspierania przez państwo samorządów prowadzących instytucje kultury przejęte z początkiem 1999 r., a więc również tryb rozdysponowania środków ujętych w ustawie budżetowej na rok 2004 w poz. 29 rezerw celowych. Uchylony został art. 70 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. Nr 12, poz. 136 z późn. zm.), na podstawie którego w latach 2000-2003 jednostki samorządu terytorialnego otrzymywały z budżetu państwa dotacje celowe na dofinansowanie bieżących zadań własnych związanych z prowadzeniem instytucji kultury, przejętych w dniu 1 stycznia 1999 r. Natomiast obowiązująca ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zawiera regulacje, ujęte w art. 43, zgodnie z którymi samorządy mogą otrzymywać dotacje na zadania objęte mecenatem państwa w dziedzinie kultury. Z przepisu tego wynika również, że pomoc finansowa w szczególności dotyczyć będzie dofinansowania zadań realizowanych w ramach programów przez instytucje kultury i instytucje filmowe, przejęte przez samorządy w dniu 1 stycznia 1999 r. Zmiana sposobu wspierania przez państwo samorządów realizujących zadania w dziedzinie kultury, polegająca na przejściu z ˝podmiotowego˝ dofinansowywania instytucji na dofinansowywanie realizacji konkretnych zadań, ma służyć poprawie jakości prezentowanej oferty artystycznej oraz większemu zaspokojeniu potrzeb kulturalnych mieszkańców. Nie oznacza to jednak, że w kosztach związanych z realizacją określonego programu (zadania) nie będą kalkulowane wydatki bieżące danej instytucji, skoro działalność programowa tych podmiotów jest ściśle związana z ich funkcjonowaniem.

   Zakres zadań objętych mecenatem państwa, w tym zadań realizowanych w ramach programów, jak również sposób i tryb udzielania dotacji na te zadania, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 2004 r., opublikowane w Dz. U. Nr 144, poz. 1518. W oparciu o ww. przepisy samorządom przekazane zostaną dotacje z rezerwy celowej poz. 29 (132.365 tys. zł), jak również środki z budżetu resortu kultury zaplanowane na dofinansowanie zadań objętych mecenatem państwa. Przy czym należy podkreślić, że środki z rezerwy zwiększą budżet Ministra Kultury (organ sprawujący mecenat nad działalnością kulturalną), który następnie przekaże je samorządom prowadzącym instytucje kultury przejęte w 1999 r. z przeznaczeniem na dofinansowanie zadań realizowanych przez ww. instytucje w ramach określonych programów.

   Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zakresu zadań objętych mecenatem państwa (...) weszło w życie 9 lipca br. Dopiero wówczas rozpoczął się, określony w ww. przepisach, proces uzgodnień pomiędzy Ministrem Kultury a zainteresowanymi jednostkami samorządu terytorialnego, zmierzający do rozdysponowania środków na poszczególne samorządy. Ze względu, iż uzgodnienia te nie zostały zakończone, w roku bieżącym samorządy prowadzące przejęte instytucje kultury nie otrzymały jeszcze wsparcia finansowego z budżetu państwa. O przyznanie dotacji na dofinansowanie zadań objętych mecenatem państwa, w tym również zadań realizowanych w ramach programów przygotowanych przez Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, mógł ubiegać się (termin na złożenie przez samorządy wniosków do Ministra Kultury upłynął 31 lipca - § 5 cyt. powyżej rozporządzenia) również powiat wejherowski.

   Niezależnie od powyższego pragnę poinformować, że Minister Finansów nie posiada środków, które mógłby przeznaczyć na dofinansowanie działalności samorządowych instytucji kultury. W budżecie państwa nie ma bowiem innych rezerw celowych, z których możliwe byłoby przekazanie samorządom dotacji na dofinansowanie zadań związanych z prowadzeniem instytucji kultury.

   Natomiast jednostki samorządu terytorialnego mogą ubiegać się o dofinansowanie przez Ministra Kultury niektórych zadań z zakresu kultury (realizowanych m.in. za pośrednictwem instytucji kultury) ze środków specjalnych, które funkcjonują w oparciu o przepisy art. 47b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27).

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Elżbieta Suchocka-Roguska

   Warszawa, dnia 25 sierpnia 2004 r.