Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 7972

w sprawie projektowanego przez Komisję Europejską podatku europejskiego

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem Nr SPS-0202-7972/04 z dnia 4 sierpnia br. uprzejmie przekazuję w załączeniu odpowiedź na interpelację Pana Artura Zawiszy, Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie projektowanego przez Komisję Europejską podatku europejskiego.

   1. Jakie jest stanowisko Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie projektowanego przez Komisję Europejską podatku europejskiego?

   Raport ˝Finansowanie Unii Europejskiej˝, zawierający propozycję Komisji Europejskiej wprowadzenia podatku europejskiego jako nowego źródła dochodu budżetu UE, został przedstawiony w ramach pakietu legislacyjnego dotyczącego nowej perspektywy finansowej. Opinia Rządu w jego zakresie jest obecnie wypracowywana i będzie stanowiła element cząstkowy nowego polskiego stanowiska ramowego wobec perspektywy finansowej 2007-2013, które zostanie rozpatrzone na posiedzeniu Komitetu Integracji Europejskiej w dniu 8 września br., a następnie trafi pod obrady sejmowej Komisji Europejskiej.

   Wobec powyższego nie można obecnie przedstawić ostatecznego stanowiska RP w zakresie podatku europejskiego, a jedynie wskazać kierunek prac prowadzonych nad jego opracowaniem. We wstępnej opinii rządu Polska uznaje za przedwczesne wprowadzenie nowego środka własnego UE od 2007 r. Jednocześnie Polska podziela stanowisko Komisji w zakresie konieczności uproszczenia systemu środków własnych i deklaruje gotowość do uczestniczenia w dyskusji dotyczącej wprowadzenia nowego środka po 2013 r. Kwestia wprowadzenia podatku europejskiego, zastępującego obecne źródło dochodów oparte na statystycznej podstawie VAT, rozpatrywana jest pod względem konsekwencji finansowych dla budżetu państwa i koncentruje się na wyborze wariantu modyfikacji systemu środków własnych najbardziej korzystnego dla Polski, tj. respektującego zasadę, że skala obciążeń państw członkowskich oraz ich obywateli odpowiada ich poziomowi zamożności.

   2. Czy Rada Ministrów i jej Prezes zdaje sobie sprawę, że wprowadzenie podatku europejskiego na wzór podatku federalnego w USA byłoby aktem likwidacji niepodległości i suwerenności państwa polskiego?

   Wspólnoty Europejskie są finansowane za pomocą systemu tzw. środków własnych UE, rozumianych jako autonomiczne źródła finansowania od początku lat 70. Początkowo system ten przewidywał wprowadzenie następujących źródeł dochodów budżetowych UE: opłat celnych, rolnych i cukrowych oraz wpłat państw członkowskich obliczonych na podstawie podatku VAT, zgodnie z metodologią wynikającą z przepisów UE. Opłaty celne, rolne i cukrowe noszą nazwę Tradycyjnych środków własnych z uwagi na fakt, iż są pozyskiwane przez państwa członkowskie w ramach polityk wspólnotowych: rolnej i handlowej, a nie uzyskiwane od państw członkowskich w formie kontrybucyjnej wpłaty. Środek własny VAT wprowadzono, gdyż okazało się, iż tradycyjne środki własne nie pokrywają rosnących wydatków budżetowych UE. Z tego samego względu w latach 90. wprowadzone zostało kolejne źródło finansowania budżetu unijnego, tj. wpłaty państw członkowskich oparte na DNB, obliczane proporcjonalnie do udziału DNB danego państwa w DNB UE ogółem.

   Obecna propozycja Komisji Europejskiej, polegająca na wprowadzeniu nowego środka własnego o fiskalnym charakterze, który zastąpiłby obecny środek własny VAT (pozostawiając tradycyjne środki własne i środek własny z tytułu DNB), stanowi jedynie kolejną próbę zmiany struktury środków własnych i nie może być rozpatrywana w aspekcie utraty suwerenności i niepodległości państwa polskiego. Zasadniczym celem modyfikacji systemu środków własnych jest jego uproszczenie oraz wyraźniejsze podkreślenie więzi obywateli z Unią Europejską. Wprowadzenie nowego środka własnego będzie mogło nastąpić w oparciu o nową Decyzję Rady ws. systemu środków własnych UE, która musi być przyjęta jednomyślnie przez państwa członkowskie co oznacza, iż poszczególne państwa uczestniczą w procesie decydowania i żaden podmiot państwowy ani organ unijny nie dysponuje w tej kwestii uprawnieniami zwierzchnimi, które wskazywałyby na jego suwerenne kompetencje wobec państw członkowskich.

   3. Czy przytoczona w mediach wypowiedź sekretarza stanu Pana Jarosława Pietrasa jest prawdziwa i czy określa stosunek rządu do podatku europejskiego?

   Obecny system finansowania budżetu może stwarzać wśród obywateli przekonanie, iż zależna od transferów narodowych Unia Europejska dotyczy wyłącznie państw członkowskich, a nie jej obywateli. Może to doprowadzić do utożsamiania Unii Europejskiej z innymi międzynarodowymi instytucjami, na rzecz których państwa członkowskie również wpłacają składki z budżetów narodowych. Z tego punktu widzenia zwiększenie bezpośredniej więzi podatnika UE z jej budżetem, wzmacniające wśród nich świadomość ponoszonych corocznie przez nią kosztów, jest działaniem pożądanym. Członkostwo w UE wiąże się bowiem nie tylko z uzyskaniem znacznych środków pomocowych (środki przedakcesyjne, strukturalne, dopłaty bezpośrednie i inne), ale również z określonymi obciążeniami finansowymi, czego podatnicy nie zawsze są świadomi. Ponadto z uwagi na fakt, iż Unia Europejska pod względem charakteru prawnego nie jest państwem (ani federacyjnym, ani konfederacyjnym), ale związkiem suwerennych państw i działa wyłącznie w oparciu o prawo stanowione przez te państwa, nie jest zasadne rozpatrywanie wprowadzenia podatku europejskiego jako nadania Unii własnych suwerennych kompetencji. W związku z powyższym, w opracowywanym obecnie stanowisku rządu kwestia wprowadzenia nowego źródła budżetu UE opartego na podatku europejskim jest rozpatrywana przede wszystkim w aspekcie finansowym tj. wpływu na wysokość polskiej składki członkowskiej do budżetu UE.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Igor Chalupec

   Warszawa, dnia 20 sierpnia 2004 r.