Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki i Pracy

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7896

w sprawie nadużyć w dużych sieciach handlowych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie z dnia 26 lipca br. znak SPS-0202-7896/04 interpelacją Pani poseł Marii Zbyrowskiej w sprawie nadużyć do jakich dochodzi w dużych sieciach handlowych uprzejmie informuję, że Minister Gospodarki i Pracy nie ma odpowiednich kompetencji ustawowych ani nie dysponuje instrumentami prawnymi umożliwiającymi bezpośrednie oddziaływanie na stosowanie prawa, także w przypadkach drastycznych naruszeń przez pracodawców obowiązującego ustawodawstwa pracy. Instytucją ustawowo powołaną do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy w zakładach pracy jest Państwowa Inspekcja Pracy podlegająca bezpośrednio Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst. jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.). W celu wykonywania tych zadań Państwowa Inspekcja Pracy została wyposażona w odpowiednie uprawnienia i środki działania, umożliwiające ich realizację, takie jak prawo wizytowania zakładów pracy i żądania informacji niezbędnych w toku prowadzonych kontroli, wydawania nakazów zobowiązujących do usunięcia stwierdzonych naruszeń prawa, a także nakładania grzywny w postępowaniu mandatowym.

   Zgodnie z ustawowym obowiązkiem Główny Inspektor Pracy przedkłada Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej, Radzie Ochrony Pracy przy Sejmie RP oraz Radzie Ministrów roczne sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy wraz z wnioskami dotyczącymi stanu przestrzegania prawa pracy. Podawane jest ono także do wiadomości publicznej.

   Istotną rolę w dziedzinie nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy odgrywa również Rada Ochrony Pracy usytuowana przy Sejmie RP, do której zadań należy wyrażanie stanowiska w sprawach objętych przedmiotem działania Państwowej Inspekcji Pracy. W szczególności Rada wypowiada się w sprawie programu działalności i zadań Inspekcji, okresowych ocen jej działalności oraz formułuje wnioski wynikające z tych ocen.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, że w ramach działań podejmowanych w celu wyeliminowaniu zjawiska nieprzestrzegania przez pracodawców prawa pracy Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, popierając postulat Głównego Inspektora Pracy, zaproponował w trakcie prac nad rządową nowelizacją Kodeksu pracy podwojenie wysokości grzywny wymierzanej w drodze mandatu karnego za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Dokonana ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 213 poz. 2081) nowelizacja ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. Nr 106, poz.1148) podwyższa od dnia 1 stycznia 2004 r. karę grzywny w sprawach, w których oskarżycielem publicznym jest inspektor pracy z 500 do 1000 zł. Zmiana ta umożliwia nakładanie wyższych kar na pracodawców, którzy popełniają wykroczenia przeciwko prawom pracownika, np. naruszają przepisy o czasie pracy, urlopach wypoczynkowych lub nie wypłacają wynagrodzeń za pracę (często posiadając na to stosowne środki finansowe). Zaostrzenie kar za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym jest jednym z instrumentów walki z tymi zjawiskami, wyjątkowo dotkliwymi dla pracowników i ich rodzin.

   Należy także dodać, że z inicjatywy Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej doszło do zawarcia w dniu 4 grudnia 2003 r. porozumienia między Głównym Inspektorem Pracy i Prokuratorem Krajowym w sprawie współdziałania organów Państwowej Inspekcji Pracy i Prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej. Organy Państwowej Inspekcji Pracy zobowiązały się m.in. do pełniejszego dokumentowania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa przeciwko prawom pracownika oraz przekazywania na wniosek organów ścigania wszelkiej szczegółowej dokumentacji będącej w posiadaniu Inspekcji. Stałej współpracy i lepszej wymianie informacji służyć ma także wyznaczenie w każdej prokuraturze okręgowej prokuratora do sprawowania specjalistycznego nadzoru nad postępowaniem w sprawach o przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową.

   Uprzejmie informuję, że w mojej ocenie obecny stan prawny zawiera regulacje w sposób wystarczający zabezpieczające prawa pracownicze. Natomiast problem sprowadza się do egzekwowania przestrzegania tych praw ustawowo przewidzianymi środkami kontrolnymi.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Marek Szczepański

   Warszawa, dnia 12 sierpnia 2004 r.