Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7655

w sprawie rozbieżności pomiędzy wykładnią ministra finansów z dnia 29 listopada 1999 r. a uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2001 r., dotyczących sposobu wykorzystania przez zarządy powiatów odsetek od środków PFRON uzyskanych przez jednostki samorządu terytorialnego w latach 1999-2001

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem Pana Marszałka z dnia 29 czerwca br. nr SPS-0202-7655/04, przy którym przekazana została interpelacja Pana Posła Grzegorza Gruszki dotycząca rozbieżności pomiędzy wykładnią Ministra Finansów z dnia 29 listopada 1999 r. (pismo ST1-440-836/99) a uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2001 r. (sygn. akt III CZP 51/01, opubl. OSNC z 2002 r. Nr 4, poz. 47) w sprawie sposobu wykorzystania przez zarządy powiatów odsetek od środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uzyskanych przez jednostki samorządu terytorialnego w latach 1999-2001, uprzejmie wyjaśniam:

   Ministerstwu Finansów znany jest problem przedstawiony w interpelacji Pana Posła Grzegorza Gruszki, wynikający z rozbieżności w interpretacji przepisów art. 48 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

   Minister Finansów, w piśmie z dnia 29 listopada 1999 r. nr ST1-440/836/99, przekazanym wszystkim powiatom, prezentował stanowisko, zgodnie z którym odsetki od środków pieniężnych przekazanych powiatom w latach 1999-2001 przez Prezesa Zarządu PFRON, na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, stanowiły dochód powiatu. Za przyjęciem takiej wykładni obowiązujących wówczas przepisów prawa przemawiały następujące argumenty:

   - interpretując przepis art. 8 pkt 7 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (Dz. U. Nr 150, poz. 983 z późn. zm.), który stanowił, że odsetki od środków finansowych powiatu gromadzonych na rachunkach bankowych powiatu są dochodami powiatu, Minister Finansów uznał, że przepis ten nie przewiduje wyjątków - ani w zakresie rodzaju rachunku bankowego, ani w zakresie źródła pochodzenia środków,

   - przepis art. 46 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w 2001 r., określający przychody Funduszu, nie wymieniał odsetek bankowych od środków przekazywanych przez Fundusz powiatom na realizację zadań wynikających z ustawy - jako przychód Funduszu.

   W przedmiotowej sprawie wypowiedział się również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 października 2001 r. sygn. akt. III CZP 51/01, w której stwierdził, iż ˝przekazanie powiatowi na wyodrębniony rachunek środków pieniężnych na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z przeznaczeniem na realizację zadań określonych przepisami tej ustawy upoważnia powiat do pobierania pożytków cywilnych w postaci odsetek należnych od przekazanych środków. Pożytki te mogą być wykorzystane przez powiat wyłącznie na realizację zadań wynikających z przepisów powołanej ustawy˝ (OSNC z 2002r. Nr 4, poz. 47).

   Pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w cytowanej uchwale, zgodnie z którym powiat jest upoważniony do pobierania pożytków w postaci odsetek od przekazanych środków, potwierdza wcześniejsze stanowisko Ministra Finansów prezentowane w piśmie z dnia 29 listopada 1999 r.

   Pragnę zauważyć, że Sąd Najwyższy poszedł nawet dalej z interpretacją przepisów art. 48 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy, stwierdzając, że ˝pożytki te mogą być wykorzystane przez powiat wyłącznie na realizację zadań wynikających z przepisów powołanej ustawy˝, natomiast Minister Finansów nie wypowiedział się w zakresie wykorzystania tych środków.

   Podkreślić jednak należy, że przywołana wyżej uchwała Sądu Najwyższego, podjęta w trybie art. 390 K.p.c., wiąże tylko w danej sprawie, zatem nie ma charakteru powszechnie obowiązującej wykładni prawa i nie może stanowić podstawy roszczeń w innych sprawach.

   Art. 46 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, dodany przez art. 3 pkt 14 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. (Dz. U z 2001 r. Nr 154, poz. 1792) zmieniającej między innymi omawianą ustawę z dniem 1 stycznia 2002 r. stanowi, iż odsetki od środków, o których mowa w art. 48 ust. 1, czyli środków przekazywanych samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań na wyodrębniony rachunek bankowy, według algorytmu, są przychodami Funduszu.

   Biorąc pod uwagę racjonalność działania ustawodawcy, powyższa zmiana przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych potwierdza wniosek, iż w 2001 r. powiaty były uprawnione do pobierania odsetek od środków przekazywanych z Funduszu. Gdyby bowiem, w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2001 r., przedmiotowe odsetki stanowiły dochód Funduszu, nie dokonywano by zmiany ustawy w omawianym zakresie.

   Uprzejmie informuję, że w aktualnym stanie prawnym nie znajduję podstawy prawnej do zrekompensowania powiatom środków, które mogą utracić w wyniku niekorzystnych dla nich wyroków sądowych. Minister Finansów może podejmować działania tylko w granicach określonych przepisami prawa, a te nie przewidują przekazania powiatom dodatkowych środków.

   Do Ministerstwa Finansów wystąpiło w przedmiotowej sprawie kilka powiatów, przy czym nie każda jednostka podała kwotę odsetek żądaną przez PFRON, dlatego też nie jest możliwe oszacowanie kwoty ewentualnych roszczeń Funduszu w skali kraju, tym bardziej że nie zapadły jeszcze prawomocne wyroki sądu.

   Informując o powyższym, pragnę jednocześnie podkreślić, że kontrolę gospodarki finansowej powiatów sprawują regionalne izby obrachunkowe.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Elżbieta Suchocka-Roguska

   Warszawa, dnia 21 lipca 2004 r.