Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki i Pracy

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7650

w sprawie prawa do świadczeń przedemerytalnych osób prowadzących działalność gospodarczą

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Jana Łącznego w sprawie możliwości nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, skierowaną do Ministra Polityki Społecznej przy piśmie SPS-0202-7650/04, a przekazaną przez Ministra Polityki Społecznej Ministrowi Gospodarki i Pracy przy piśmie z dnia 5 lipca 2004 r. znak: BDG-I-0700-266-BM/04, wyjaśniam:

   Z dniem 1 czerwca weszła w życie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. 120, poz. 1252). Zgodnie z art. 2 tej ustawy prawo do świadczenia przedemerytalnego nabywa między innymi osoba, która:

   - do dnia ogłoszenia upadłości prowadziła nieprzerwanie i przez okres nie krótszy niż 24 miesiące pozarolniczą działalność, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) i za ten okres opłaciła składki na ubezpieczenie społeczne oraz do dnia ogłoszenia upadłości ukończyła co najmniej 56 lat - kobieta i 61 lat - mężczyzna, a także posiada minimalny okres składkowy i nieskładkowy uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.

   Zgodnie z art. 32 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych weszła ona w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu ogłoszenia ustawy - a więc 1 czerwca 2004 r. - z tym że przepisy art. 2-12, 14, 16, 18, 20, 21, 23, 25 ust. 1-4 i 6 oraz art. 26-28 stosuje się od pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy - a więc od 1 sierpnia br.

   W przypadku osób, które prowadzą działalność gospodarczą, do końca lipca mogą one uzyskać prawo do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jeśli spełnią warunki do uzyskania statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także osiągną wiek co najmniej 58 lat (kobieta) lub 63 lata (mężczyzna) oraz posiadają minimalny okres składkowy i nieskładkowy uprawniający do emerytury (20 lat kobieta i 25 lat mężczyzna).

   Rzeczywiście zgodnie z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego wystarczało zakończyć działalność gospodarczą bez ogłaszania upadłości. Jednak wówczas osoby prowadzące działalność gospodarczą miały szanse na skorzystanie ze świadczenia przedemerytalnego na dwa lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego, a nie na cztery, jak jest obecnie. Ponadto należy podkreślić, że świadczenie przedemerytalne nie jest formą wcześniejszej emerytury, lecz osłoną socjalną wypłacaną przez państwo osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, a posiadającej długoletni staż pracy. Osoba taka w przypadku utraty pracy ma bowiem większe trudności z przekwalifikowaniem się i uzyskaniem zatrudnienia. Jednak świadczenia przedemerytalne nie powinny sprzyjać przedwczesnemu rezygnowaniu z aktywności zawodowej, tym bardziej, że odsetek osób pracujących jest w Polsce niższy niż w większości krajów Unii Europejskiej. Nie należy zapominać także o tym, iż osoby legitymujące się krótszym okresem aktywności zawodowej otrzymają w przyszłości relatywnie niższą emeryturę.

   Obecnie rząd uważa za słuszne utrzymywanie jak najdłużej aktywności zawodowej ludzi. Ma temu służyć przygotowywany program ˝50+˝. Podstawowymi założeniami tego programu jest zwiększenie liczby osób aktywnych zawodowo powyżej 50 roku życia. Będzie skierowany do osób długotrwale bezrobotnych, jeszcze zatrudnionych, ale już zagrożonych redukcją, oraz osób tracących uprawnienia do rent chorobowych, zasiłków rehabilitacyjnych. Pozostawienie na dotychczasowych zasadach warunków przyznawania świadczeń przedemerytalnych prowadziłoby do dalszego zmniejszania się liczby osób powyżej 50 roku życia aktywnych zawodowo.

   Dlatego też w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą podstawą do uzyskania przez nie świadczenia przedemerytalnego będzie ogłoszenie upadłości, a nie zakończenie działalności, niezależnie od jej wyników finansowych.

   Zgodnie z poprzednio obowiązującymi przepisami ze świadczenia przedemerytalnego mogła skorzystać każda osoba na dwa lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego, niezależnie od tego, czy pracowała zawodowo, czy prowadziła działalność gospodarczą, a także niezależnie od tego czy sama zrezygnowała z pracy, czy też umowa o pracę została rozwiązana z przyczyn dotyczących pracodawcy.

   Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych umożliwia skorzystanie z osłony socjalnej, jaką jest świadczenie przedemerytalne, wyłącznie osobom, które wcześniej były zarejestrowane jako bezrobotne oraz same nie rozwiązały umowy o pracę. W tym kontekście ograniczenie uprawnień do otrzymania świadczenia przedemerytalnego w stosunku do osób prowadzących działalność gospodarczą wyłącznie do tych, które ją przerwały w wyniku ogłoszenia upadłości, jest w pełni uzasadnione.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Marek Szczepański

   Warszawa, dnia 20 lipca 2004 r.