Odpowiedź ministra rolnictwa i rozwoju wsi

na interpelację nr 5984

w sprawie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego

   W odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Sylwii Pusz w sprawie realizowania przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) celem tej ustawy jest kształtowanie ustroju rolnego państwa przez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach.

   Cele te realizowane są przez Agencję Nieruchomości Rolnych, której powierzono kontrolę nad transakcjami nabywania nieruchomości rolnych przez osoby niebędące rolnikami indywidualnymi. Kontrola ta wiąże się obecnie z obowiązkiem ujawnienia przez potencjalnych nabywców powierzchni i położenia posiadanych nieruchomości rolnych, wykazania posiadania kwalifikacji rolniczych oraz wskazania formy gospodarowania na posiadanych gruntach.

   Nie mogę zgodzić się z twierdzeniem, iż obowiązująca regulacja prawna nie zapobiega tworzeniu wielkich latyfundiów, a także z zarzutem, iż rolnicy nie posiadają wystarczających środków finansowych na zakup ziemi. W związku bowiem ze zmianą ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wprowadzoną ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego, sprzedaż nieruchomości przez Agencję może nastąpić, o ile po zawarciu transakcji powierzchnia użytków rolnych będących własnością nabywcy nie przekroczy 500 ha. Przepis ten radykalnie zatem ogranicza możliwość tworzenia wielkich majątków ziemskich. Ponadto w przypadku transakcji, która w ocenie Agencji doprowadziłaby do nadmiernej koncentracji ziemi, możliwe jest skorzystanie przez ANR z prawa pierwokupu (wykupu). Równocześnie wskazać należy, iż główną grupę nabywców nieruchomości rolnych stanowią rolnicy indywidualni. Zmieniona ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprawia im wyraźnie warunki nabycia. Agencja, sprzedając nieruchomości rolne nabyte na podstawie pierwokupu (wykupu), może mianowicie zastosować rozłożenie ceny sprzedaży na raty przy preferencyjnym oprocentowaniu.

   Sprawowana przez Agencję kontrola przejawia się również, zgodnie z art. 7 ust. 1-5 ustawy, w postaci poruszonego przez Panią Poseł obowiązku składania przez nabywców stosownych oświadczeń o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego oraz posiadania kwalifikacji rolniczych, potwierdzonych przez wójta, burmistrza lub prezydenta. Dane te potwierdzone powinny być na podstawie zapisów z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych posiadanych danych. W razie braku takich dokumentów wydanie zaświadczenia poprzedzone być powinno postępowaniem wyjaśniającym w oparciu o przepisy regulujące postępowanie dowodowe, określone w rozdziale 4 działu II K.p.a. Przeprowadzenie wskazanych czynności nie wymaga powołania w tym celu konkretnych służb, lecz leżą one w gestii urzędu gminy.

   Konstrukcja prawa pierwokupu i ˝wykupu˝ państwowego służy ułatwieniu zawierania transakcji osobom, których gospodarstwa spełniają wymogi stawiane gospodarstwom rodzinnym. Właściciele takich gospodarstw nie będą bowiem musieli oczekiwać na decyzje Agencji w sprawie ewentualnego skorzystania z prawa pierwokupu. Tego typu regulacja powinna zatem skłonić zbywców nieruchomości do podejmowania transakcji przede wszystkim z tymi osobami, które będą spełniać ustawowe wymogi.

   Wskazać również należy, iż ustalenia przeznaczenia terenów są zadaniem własnym gmin, a miejscowy plan zagospodarowania jest przepisem gminnym.

   W nawiązaniu natomiast do podniesionej w interpelacji kwestii opłat notarialnych wyjaśnić należy, iż w przypadku umowy zawartej ˝pod warunkiem˝ maksymalna pobierana stawka opłat wynosi połowę przewidzianej kwoty - sporządzenie zatem obu wymaganych umów - wstępnej i ostatecznej - nie wiąże się z ciężarem ponoszenia podwójnych opłat.

   W świetle powyższych wyjaśnień Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie widzi w najbliższym czasie potrzeby nowelizacji tej ustawy.

   Minister

   Wojciech Olejniczak

   Warszawa, dnia 13 stycznia 2004 r.