Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 5968

w sprawie niesprawiedliwego traktowania przez polskie prawo współmałżonków repatriantów, którzy nie mają lub nie są w stanie udowodnić swojego polskiego pochodzenia

   W odpowiedzi na pismo Pana Marszałka z dnia 18 grudnia 2003 r,. znak; SPS-0202-5968/03, przy którym przesłana została interpelacja posła Pana Jerzego Müllera w sprawie niesprawiedliwego traktowania przez polskie prawo współmałżonków repatriantów, którzy nie mają lub nie są w stanie udowodnić swojego polskiego pochodzenia, po skonsultowaniu podnoszonej sprawy z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, pragnę uprzejmie przedstawić, co następuje.

   Podstawowym celem ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. Nr 106, poz. 1118, z późn. zm.) jest umożliwienie repatriacji Polakom, którzy pozostali na Wschodzie, zwłaszcza w azjatyckiej części byłego ZSRR, i na skutek deportacji, zesłań i innych prześladowań narodowościowych lub politycznych nie mogli się w Polsce osiedlić. Dlatego repatriacja stanowi uprzywilejowaną formę nabycia obywatelstwa polskiego.

   Przepisy prawa polskiego umożliwiają repatriantowi przyjazd do Polski wraz z najbliższą rodziną, w tym małżonkiem innej niż polska narodowości. Osoby te, zachowując status cudzoziemca, również legalizują swój pobyt na terytorium Polski w sposób uprzywilejowany w stosunku do pozostałych cudzoziemców.

   Przysługują im, z wyjątkiem uprawnień emerytalno-rentowych, takie same prawa jak repatriantom. Otrzymują pomoc finansową w postaci zasiłku na zagospodarowanie oraz zwrot kosztów podróży. Przy ubieganiu się repatrianta o przyznanie zasiłku na remont lub adaptację lokalu mieszkalnego pomocą finansową objęci są wszyscy członkowie jego rodziny, w tym także współmałżonek nieposiadający obywatelstwa polskiego. Małżonkowi repatrianta przysługuje również prawo do uczestniczenia w bezpłatnych kursach adaptacyjnych i językowych.

   Jeżeli chodzi natomiast o uprawnienia emerytalno-rentowe małżonków repatriantów, to istotnie z obowiązujących przepisów wynika, że członkowie rodzin repatriantów, którzy przesiedlili się do Polski po dniu 31 stycznia 1958 r., mogą ubiegać się o uznanie okresów pracy przebytych na terenie byłego ZSRR za okresy składkowe w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej - tylko wówczas gdy spełniają kryteria określone w art. 6 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy, tj. powrócili do kraju po dniu 22 lipca 1944 r. i zostali uznani za repatriantów. Pragnę poinformować, że resort rozważy możliwość zmiany powołanych przepisów w kierunku oczekiwanym przez współmałżonków repatriantów. O ostatecznym stanowisku resortu w tej sprawie poinformuję Pana Marszałka odrębnym pismem.

   Pragnę jednocześnie poinformować, że Konsulowie RP są zobowiązani do szczegółowego informowania w trakcie procedury repatriacyjnej zarówno repatriantów, jak i ich współmałżonków o obowiązujących w Polsce przepisach, w tym również przepisach emerytalno-rentowych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Krzysztof Pater

   Warszawa, dnia 19 stycznia 2004 r.