Odpowiedź ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 5899

w sprawie opłacalności wydobycia węgla w obliczu likwidacji polskich kopalń

   Odpowiadając, z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, na interpelację złożoną przez Pana Posła Zdzisława JANKOWSKIEGO w dniu 12 grudnia 2003 r. (SPS-0202-5899/03) w sprawie opłacalności wydobycia węgla w obliczu likwidacji polskich kopalń, uprzejmie informuję, co następuje.

   W okresie od września do października 2003 r. nastąpił gwałtowny wzrost cen węgla energetycznego na rynku europejskim. W listopadzie 2003 r. ceny na węgiel energetyczny pozostawały na wysokim poziomie. Zjawisko to spowodowane zostało wzrostem stawek frachtowych w przewozach dalekomorskich oraz luką, jaka powstała pomiędzy podażą a popytem na węgiel energetyczny w Europie. Zmiany te nie wpłynęły jednak w sposób zasadniczy na realizację kontraktów długoterminowych.

   Do głównych przyczyn wzrostu stawek przewozowych zaliczyć należy:

   - duży przyrost przywozów rudy żelaza do chińskich stalowni,

   - ograniczony przyrost floty morskiej,

   - rekordowe przewozy płodów rolnych z Ameryki Południowej,

   - infrastrukturę portową nieprzystosowaną do zwiększonego zapotrzebowania na przeładunki.

   Podobna sytuacja jest na rynku węgla koksowego. Główne czynniki determinujące obecną sytuację na światowym rynku węgla koksowego to wzrost zapotrzebowania na węgiel koksowy w Japonii oraz rosnące zapotrzebowanie w Chinach.

   Na początku listopada stawki na głównych trasach przewozowych również kształtowały się nawysokim poziomie przy zaczynającym się zaznaczać lekkim spadku.

   Wysoki poziom frachtów wpływający na ceny węgla jest jednak zjawiskiem przejściowym. Ma charakter sezonowy. Większość obserwatorów jest zgodna, że obecny poziom frachtów utrzyma się do połowy pierwszego półrocza 2004.

   Można oczekiwać, że w II półroczu 2004 roku trend ten może ulec radykalnej zmianie. Obecnie stosunkowo wysokie ceny węgla na rynkach światowych wpływają korzystnie na sytuację ekonomiczno-finansową spółek węglowych w Polsce. Nie może to jednak stanowić przesłanki dla zaniechania podjętej reformy górnictwa węgla kamiennego w Polsce opartej na ˝Założeniach Polityki Energetycznej Polski do roku 2020˝, rządowym programie reformy przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 28 stycznia 2003 r. oraz programach restrukturyzacji poszczególnych przedsiębiorstw górniczych.

   Występująca nadpodaż węgla na rynku krajowym, jak również przeprowadzone ekspertyzy wskazują jednoznacznie na konieczność wygaszenia ok. 12 do 14 mln ton zbędnych mocy produkcyjnych. Wygaszanie zdolności produkcyjnych w kopalniach najmniej efektywnych o najniższych zasobach pozwoli bowiem na lepsze wykorzystanie potencjału produkcyjnego w pozostałych kopalniach i przyczyni się do osiągnięcia w tych zakładach lepszych wyników ekonomicznych. Dlatego podstawowe cele restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego określone w programie pozostają niezmienione. Zaniechanie działań restrukturyzacyjnych lub też ich opóźnienie oznaczałoby w praktyce zmarnowanie wydatkowanych dotychczas środków, jak i poczynionych wysiłków zmierzających do poprawy sytuacji w sektorze.

   Chciałbym poinformować, że nie są prowadzone żadne negocjacje z Komisją Europejską w zakresie wsparcia przez nią polskiego górnictwa węgla kamiennego. Prawdą jest natomiast, że prowadzone są działania mające na celu dostosowanie górnictwa węgla kamiennego do rynku unijnego.

   Konsekwencją przystąpienia Polski do Unii Europejskiej będzie przyjęcie w całości prawodawstwa wspólnotowego, w tym stosowanie w polskim górnictwie zasad wynikających z rozporządzenia Rady Unii nr 1407/2002 z 23 lipca 2002 r. oraz decyzji Komisji z dnia 17 października 2002 r., dotyczących udzielania pomocy publicznej podmiotom tego sektora przez nasz kraj. Dlatego ważne jest przygotowanie niezbędnych dla Komisji Europejskiej planów dostępu do zasobów węgla oraz planów likwidacji kopalń, w których określona zostanie wysokość i przeznaczenie planowanej dla górnictwa pomocy publicznej, bo tylko w tym zakresie prawo unijne dopuszcza stosowanie pomocy publicznej.

   Konieczne jest uwzględnienie przez przedsiębiorstwa górnicze przedstawionych powyżej kierunków działań oraz sporządzenie indywidualnych planów restrukturyzacji, w których zostaną określone podstawowe zasady funkcjonowania tych przedsiębiorstw i jednostek produkcyjnych, a także niezbędne działania do realizacji w najbliższym czasie. Dokumenty te umożliwią sporządzenie kompleksowej prognozy funkcjonowania polskiego górnictwa do roku 2010 i przedłożenie jej Komisji Europejskiej do notyfikacji pomocy publicznej.

   Prowadzone działania restrukturyzacyjne nie zmierzają w żadnym przypadku do likwidacji polskiego górnictwa węgla kamiennego. Wręcz przeciwnie są działaniami mającymi na celu utrzymanie stabilnie funkcjonujących przedsiębiorstw górniczych i setek tysięcy miejsc pracy zarówno w górnictwie, jak i jego otoczeniu. Dlatego określanie tych działań ˝zdradą narodową˝ jest niestosowne.

   Minister

   Jerzy Hausner

   Warszawa, dnia 8 stycznia 2004 r.