Odpowiedź ministra edukacji narodowej i sportu

na interpelację nr 5775

w sprawie zmiany interpretacji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2003 r. dotyczącego szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli

   Odpowiadając na interpelację Nr SPS-0202-5775/03 Pani Poseł Bronisławy Kowalskiej w sprawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288), uprzejmie wyjaśniam, co następuje:

   Kwestie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli języków obcych reguluje § 11 wskazanego wyżej rozporządzenia, w myśl którego kwalifikacje do nauczania języka obcego w przedszkolach, szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych posiada osoba, która legitymuje się m.in.:

   1) dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku filologia w specjalności danego języka obcego lub lingwistyki stosowanej w zakresie danego języka obcego i posiada przygotowanie pedagogiczne,

   2) dyplomem ukończenia studiów magisterskich lub wyższych zawodowych ukończonych w kraju, w którym językiem urzędowym jest dany język obcy i posiada przygotowanie pedagogiczne,

   3) dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych:

   a) na kierunku filologia w zakresie danego języka obcego lub

   b) w specjalności danego języka obcego lub lingwistyki stosowanej w zakresie danego języka obcego,

   a ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne,

   4) dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych w specjalności odpowiadającej danemu językowi obcemu,

   5) dyplomem ukończenia studiów magisterskich lub wyższych zawodowych na dowolnym kierunku (specjalności) i świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z danego języka obcego stopnia II lub świadectwem znajomości danego języka obcego w zakresie zaawansowanym lub biegłym, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia, a ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne.

   W przypadku nauczycieli języków obcych nie mają zastosowania przepisy § 2, 3 i 4 ww. rozporządzenia pozwalające na ocenę kwalifikacji do nauczania danego przedmiotu na podstawie ukończenia studiów wyższych na kierunku zbliżonym. Kwalifikacje do nauczania języka obcego zostały bowiem określone odrębnie w § 11.

   Jednocześnie należy nadmienić, iż przepisy ww. rozporządzenia umożliwiają uzyskanie kwalifikacji do nauczania danego języka osobom, które posiadają zaawansowaną lub biegłą znajomość języka obcego, ale nie są absolwentami studiów wyższych magisterskich lub zawodowych albo nauczycielskiego kolegium języków obcych w specjalności danego języka obcego.

   Osoby legitymujące się dyplomem ukończenia studiów wyższych - innych niż odpowiednia filologia obca - w celu potwierdzenia kwalifikacji do nauczania języka obcego powinny przedstawić:

   1) certyfikat, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia, potwierdzający zaawansowaną lub biegłą znajomość języka obcego,

   2) świadectwo ukończenia studiów podyplomowych lub kursu pedagogiczno-metodycznego z zakresu nauczania danego języka obcego.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż ww. rozporządzenie nie przewiduje możliwości uzyskania kwalifikacji do nauczania języka obcego w wyniku ukończenia kursu specjalizacyjnego z zakresu innego języka niż stanowiący specjalność studiów filologicznych. Nie przewidywały takiej możliwości również wcześniej obowiązujące przepisy.

   Nowelizacja przepisów w powyższym zakresie nie ma uzasadnienia. Trudno bowiem ocenić sprawność językową absolwenta studiów filologicznych w zakresie innego języka obcego niż stanowiący specjalność studiów tylko na podstawie liczby zrealizowanych godzin kształcenia. Sprawność ta zależy od wielu czynników, a przede wszystkim od poziomu znajomości języka osób podejmujących kursy specjalizacyjne.

   Jeśli - zdaniem uczelni - plan i program kształcenia zostały skonstruowane w sposób, który powoduje, iż absolwenci uzyskują pełne kompetencje do nauczania drugiego języka obcego, to odpowiednie zapisy stanowiące o tym, iż absolwent ukończył studia na kierunku filologia w zakresie dwóch języków obcych powinny być umieszczone na dyplomie ukończenia studiów. Jedynie dyplom potwierdza uzyskanie wymaganych kwalifikacji. W każdym innym wypadku znajomość języka musi być potwierdzona świadectwem biegłej lub zaawansowanej znajomości języka obcego.

   Ponadto uprzejmie informuję, iż świadectwo Die Zentrale Mittelstufenprfung (ZMP) Instytutu Goethego nie stanowi potwierdzenia wymaganej od nauczycieli znajomości języka obcego, a tym samym nie uprawnia do nauczania języka niemieckiego. Jedynie nauczyciele przedszkoli i nauczania początkowego zainteresowani nauczaniem języka obcego w przedszkolach i klasach I-III szkół podstawowych mogą uzyskać kwalifikacje do nauczania języka obcego poprzez uzyskanie świadectwa znajomości danego języka obcego w zakresie co najmniej podstawowym, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia (w tym m.in. Die Zentrale Mittelstufenprfung), oraz ukończenie studiów podyplomowych lub kursu kwalifikacyjnego w zakresie wczesnego nauczania danego języka obcego.

   Wobec powyższego, w celu sprostania wymogom obowiązującego rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli absolwenci kierunku filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego zainteresowani uzyskaniem kwalifikacji do nauczania innego niż stanowiący specjalność studiów dany język obcy powinni zdać egzamin w zakresie zaawansowanej lub biegłej znajomości języka, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia.

   Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia uzna Pan Marszałek za wyczerpujące.

   Minister

   Krystyna Łybacka

   Warszawa, dnia 17 grudnia 2003 r.