Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 5713

w sprawie zagrożenia Polski terroryzmem z Bliskiego Wschodu

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 28 listopada 2003 r., o sygn. SPS-0202-5713/03, przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Alfreda Budnera w sprawie zagrożenia Polski atakami terrorystycznymi, z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów, w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych i Ministrem Obrony Narodowej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Problem zagrożenia atakami terrorystycznymi - które mogą być pochodną militarnego zaangażowania Polski na Bliskim Wschodzie i politycznego wsparcia udzielonego przez nasz kraj międzynarodowej koalicji antyterrorystycznej - jest przedmiotem stałego zainteresowania wszystkich służb odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa Państwa. Od początku 2001 r. prowadzone jest kompleksowe i systematyczne rozpoznanie zagrożeń terrorystycznych oraz analizowana jest aktualna sytuacja międzynarodowa i jej wpływ na bezpieczeństwo Polski. Potencjalne zagrożenia są analizowane szczególnie w aspekcie nowej sytuacji wynikającej z faktu zatrzymania przez wojska amerykańskie Saddama Husajna.

   Prowadzona jest stała, bieżąca i systemowa współpraca i wymiana informacji z Interpolem, Europejską Policyjną Roboczą Grupą ds. Zwalczania Terroryzmu, oficerami łącznikowymi Policji innych państw i Europolem. Współpraca ta pozwala na zapoznanie się z aktualnymi zagrożeniami, ale także ze środkami technicznymi oraz rozwiązaniami koncepcyjnymi mającymi na celu neutralizowanie i zwalczanie zagrożeń atakami terrorystycznymi.

   Regularnie odbywają się posiedzenia rządowego Zespołu do Spraw Kryzysowych. Wśród głównych obszarów będących przedmiotem prac Zespołu wymienić należy analizę aktualnej sytuacji międzynarodowej na podstawie raportów Ministerstwa Spraw Zagranicznych i poszczególnych służb (Agencji Wywiadu, Wojskowych Służb Informacyjnych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego) oraz ocenę wpływu sytuacji międzynarodowej na bezpieczeństwo Polski. Dokonywana jest bieżąca ocena stanu przygotowania poszczególnych resortów oraz podległych im służb i inspekcji do reagowania na wypadek ataków terrorystycznych (w szczególności do reagowania na zagrożenia wynikające z użycia broni biologicznej, chemicznej oraz na wypadek skażeń radiacyjnych). Wskazywane są również niezbędne przedsięwzięcia w zakresie przygotowania do przeciwdziałania aktom terroryzmu i likwidacji ich skutków.

   Weryfikacji poddawane są procedury reagowania, współdziałania w sytuacji zagrożenia i koordynacji działań Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Głównego Inspektora Sanitarnego, Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, a także Państwowej Agencji Atomistyki (przeprowadzono przegląd systemu wykrywania i monitorowania skażeń promieniotwórczych). Dokonano także przeglądu i weryfikacji zasobów krajowych przeznaczonych do wykorzystania na wypadek użycia broni atomowej, biologicznej lub chemicznej przeciw ludności cywilnej oraz analizy potrzeb rzeczowych i finansowych niezbędnych do doposażenia resortów i służb odpowiedzialnych za ratowanie życia i zdrowia, ochronę ludności, ochronę granic i porządek publiczny.

   Jednocześnie informuję, iż podjęto szereg działań o charakterze operacyjnym z zakresu bezpieczeństwa i porządku publicznego (m.in. szczegółowej kontroli poddawane są osoby pochodzące lub przybywające do Polski z krajów tzw. zwiększonego ryzyka; zintensyfikowano działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa imprez masowych). Prowadzone jest systematyczne rozpoznanie operacyjne ewentualnych zagrożeń o charakterze terrorystycznym, a także sytuacji mogących potencjalnie skutkować zakłóceniami porządku publicznego na terenie kraju.

   Trwają prace mające na celu wzmocnienie ochrony obywateli RP przebywających za granicą, w tym personelu dyplomatycznego, żołnierzy i policjantów.

   W ramach budowy i zapewnienia bezpieczeństwa tzw. infrastruktury krytycznej (urządzeń, instalacji i usług kluczowych dla bezpieczeństwa państwa) podjęto niezbędne działania mające na celu ochronę wszystkich ważnych dla funkcjonowania państwa obiektów i systemów komunikacyjno-decyzyjnych.

   Ruch graniczny (osobowy i towarowy) jest stale monitorowany pod kątem przedostawania się na terytorium RP lub przejazdu tranzytem na terytorium innych państw osób podejrzewanych o działalność terrorystyczną. Wdrożono także procedury mające na celu wzmocnienie kontroli i tym samym wyeliminowanie prób przemytu do Polski broni lub materiałów niebezpiecznych. Zgodnie z zaleceniami międzynarodowych organizacji lotniczych wprowadzone zostały specjalne procedury dotyczące bezpieczeństwa transportu lotniczego. W ośmiu międzynarodowych portach lotniczych skontrolowano przestrzeganie procedur zapobiegających przeniesieniu na teren kraju chorób zakaźnych. Podjęto także działania zmierzające do podniesienia bezpieczeństwa pracy personelu medycznego. W dyspozycji pozostają niezbędne środki i zapasy w postaci sprzętu medycznego i lekarstw.

   Działania podejmowane na rzecz bezpieczeństwa - w ramach bieżących zadań i kompetencji - realizowane są w bardzo szerokim zakresie podmiotowym i przedmiotowym. Zintensyfikowano m.in. działania o charakterze zabezpieczającym w zakładach posiadających substancje niebezpieczne, zaliczanych do grupy o zwiększonym lub dużym ryzyku. Łącznie objęto nimi kilkaset zakładów na terenie całego kraju. Wojewodowie zrealizowali szereg działań o charakterze prewencyjnym mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa ważnych obiektów użyteczności publicznej i infrastruktury krytycznej na obszarze województwa, a w szczególności ujęć wody pitnej, zapór na zbiornikach wodnych, szkół, obiektów pocztowych, lotnisk, dworców oraz sieci energetycznych. Przyjęto procedury współdziałania Państwowej Straży Pożarnej i służb ratowniczych z Dowództwem Wojsk Obrony Przeciwchemicznej oraz Centralnym Ośrodkiem Analizy Skażeń Ministerstwa Obrony Narodowej.

   Zarządzeniem Nr 54 Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2002 r. powołane zostało Międzyresortowe Centrum do Spraw Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej i Międzynarodowego Terroryzmu (Zarządzenie Nr 54 zostało znowelizowane Zarządzeniem Nr 138 Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2002 r.). Zgodnie z § 1 ust. 3 Zarządzenia Nr 138 Międzyresortowe Centrum do Spraw Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej i Międzynarodowego Terroryzmu koordynuje i zapewnia współdziałanie organów administracji rządowej w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania i zwalczania przestępczości zorganizowanej i międzynarodowego terroryzmu oraz ochrony infrastruktury krytycznej, a także koordynuje współpracę z organami innych państw przy realizacji tych zadań. Samo Centrum nie jest organem wykonawczym. Elementem wykonawczym w pracy Centrum są zespoły zadaniowe złożone z oddelegowanych (wyłącznie do danej konkretnej sprawy) funkcjonariuszy i pracowników Policji, Straży Granicznej, organów administracji państwowej oraz funkcjonariuszy służb specjalnych.

   Centrum realizuje swoje funkcje poprzez m.in.:

   - wskazywanie obszarów zagrożeń, które powinny stać się przedmiotem szczególnego zainteresowania służb i organów administracji państwowej,

   - monitorowanie zagrożeń w zakresie bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, zagrożeń wynikających z działalności zorganizowanych grup przestępczych i terrorystów; dokonywanie analiz i ocen w przedmiotowym zakresie, a także przedstawianie opinii i wniosków,

   - zapewnienie współdziałania organów i jednostek organizacyjnych podległych MSWiA, MON oraz Agencji Wywiadu i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

   Ponadto Siły Zbrojne RP z uwagi na swój znaczący potencjał ludzki, organizacyjny oraz materiałowo-techniczny przygotowane są do niesienia pomocy w przypadku wystąpienia pozamilitarnych sytuacji kryzysowych, w tym również aktów terroru. Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Obrony Narodowej wynika, że praktyczny wymiar działań resortu obrony narodowej w zakresie ochrony i obrony przed atakami terrorystycznymi polega m.in. na:

   - odpowiednim zabezpieczeniu jednostek wojskowych, w tym baz materiałowych, poprzez:

   - wprowadzanie szczegółowych procedur postępowania w przypadku ataku terrorystycznego,

   - wzmocnienie ochrony fizycznej oraz rozwijanie istniejących systemów zabezpieczenia technicznego,

   - wprowadzanie procedur postępowania w przypadku otrzymania podejrzanych przesyłek zawierających substancje niewiadomego pochodzenia,

   - ochronie wojskowych przedstawicielstw Sił Zbrojnych RP i ich pracowników oraz polskich kontyngentów i misji wojskowych za granicą,

   - przygotowanie szpitali i klinik wojskowych do przyjęcia ofiar ewentualnego ataku terrorystycznego, w tym:

   - okresowe szkolenia personelu szpitalnego z zakresu pomocy poszkodowanym,

   - wydzielenie na bazie istniejących oddziałów zakaźnych oraz zespołów do udzielania pomocy ofiarom ataku bronią biologiczną, wprowadzenie procedur związanych z postępowaniem wojskowych placówek zdrowia w sytuacji napływu większej ilości pacjentów,

   - szkolenie żołnierzy w kraju w zakresie przeciwdziałania zamachom terrorystycznym z wykorzystaniem istniejącej bazy szkoleniowej,

   - szkolenie żołnierzy zawodowych poza granicami kraju (w tym w USA), obejmujące zagadnienia zabezpieczenia przed atakami terrorystycznymi (w latach 1990-2001 przeszkolono 79 żołnierzy zawodowych, obecnie w służbie pozostaje 20 z nich; po 2001 r. proces szkolenia kolejnych żołnierzy jest kontynuowany i w pełni zabezpiecza potrzeby resortu obrony narodowej),

   - identyfikację zagrożeń związanych z zachowaniem i transportem materiałów niebezpiecznych,

   - przygotowanie na wypadek m.in. ataku terrorystycznego struktur reagowania kryzysowego na szczeblu centralnym i terenowym, koordynujących współdziałanie instytucji państwowych, samorządowych i wojskowych, w tym Systemu Kierowania Reagowaniem Kryzysowym resortu obrony narodowej,

   - rozpoznawanie i wykrywanie przez Wojskowe Służby Informacyjne działalności terrorystycznej skierowanej przeciwko Siłom Zbrojnym.

   Dla zapewnienia odpowiednio wczesnego uzyskania informacji oraz przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom w Siłach Zbrojnych RP funkcjonują: System Obrony Powietrznej, Zintegrowany System Rozpoznania oraz System Wczesnego Wykrywania i Rozpoznawania Skażeń.

   W ramach wsparcia sfery cywilnej w zakresie przeciwdziałania i likwidacji skutków uderzeń terrorystycznych oraz w wypadku wzrostu zagrożenia atakami terrorystycznymi Siły Zbrojne RP są gotowe do współdziałania z resortem spraw wewnętrznych i administracji. W zakresie tego współdziałania możliwe jest:

   - wsparcie służb resortu spraw wewnętrznych i administracji w kontroli dworców kolejowych, autobusowych, portów lotniczych i morskich oraz w prowadzeniu kontroli drogowych;

   - wydzielenie sił i środków do ochrony i obrony obiektów ważnych z punktu widzenia sprawnego funkcjonowania państwa;

   - podniesienie gotowości do działań Systemu Kierowania Reagowaniem Kryzysowym resortu obrony narodowej;

   - wydzielenie do działań bezpośrednich sił i środków z Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, JW 2305 GROM oraz 1 pułku specjalnego.

   W zakresie ochrony ważnych obiektów państwowych, skupisk ludzkich, dworców, portów lotniczych itp. siłami realizującymi te zadania mogą być pododdziały Żandarmerii Wojskowej, które przygotowane są do:

   - ochrony i obrony przed zamachami na obiekty i urządzenia ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa, na siedziby naczelnych organów władzy, naczelnych i centralnych organów administracji państwowej i wymiaru sprawiedliwości, na obiekty gospodarki lub kultury narodowej oraz na przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne, siedziby organizacji międzynarodowych;

   - osłony lub izolacji określonych obiektów, dróg, wydzielonych ulic lub części miast;

   - wspierania działań oddziałów Policji przywracających bezpieczeństwo i porządek publiczny.

   W zakresie likwidacji skutków aktów terroru Siły Zbrojne RP utrzymują w gotowości do działania wyspecjalizowane jednostki ratownictwa inżynieryjnego, Chemiczno-Radiacyjne Zespoły Awaryjne i Zespoły Rozpoznania Biologicznego w sytuacjach powstania skażeń (promieniotwórczych, chemicznych, biologicznych).

   Ponadto wojskowa służba zdrowia posiada Zespół Mobilnego Laboratorium przygotowany do wykonywania zadania w warunkach polowych (np. w rejonie działań operacyjnych na terenie kraju i za granicą) przygotowany dla celów pełnej diagnostyki mikrobiologicznej. W Wojskowym Ośrodku Farmacji i Techniki Medycznej tworzony jest Centralny Zapas Interwencyjny środków materiałowych służby zdrowia.

   W wyniku działań terrorystycznych może dojść do katastrof lotniczych, w związku z tym niezbędne są siły i środki do przeprowadzenia akcji poszukiwawczo-ratowniczych. W tym celu na terenie kraju funkcjonują w ciągłej gotowości systemy Poszukiwania i Ratownictwa Lotniczego oraz Ratownictwa Morskiego, w ramach których utrzymywane są dyżurne ratownicze statki powietrzne Rodzajów Sił Zbrojnych oraz okręty Marynarki Wojennej.

   We wszystkich Rodzajach Sił Zbrojnych utrzymywane są w gotowości do działania Grupy Naziemnego Poszukiwania przeznaczone do poszukiwania rozbitków ze statków powietrznych i zabezpieczania miejsc katastrof lotniczych. Zasadniczymi siłami Systemu Poszukiwania i Ratownictwa Lotniczego są Ośrodek Koordynacji Poszukiwań i Ratownictwa Lotniczego w Warszawie wraz z podośrodkami w Bydgoszczy i Gdyni.

   Odnosząc się do ujawnionej w mediach kwestii niedostatecznego zabezpieczenia lotnisk przed wtargnięciem osób nieupoważnionych, uprzejmie informuję, że trwają prace mające na celu weryfikację zabezpieczeń stosowanych w portach lotniczych.

   Należy podkreślić, iż wszystkie służby są merytorycznie i organizacyjnie przygotowane do uruchomiania przewidzianych i sprawdzonych procedur w zakresie bezpieczeństwa, porządku publicznego i ochrony ludności w sytuacji zagrożenia. Stale prowadzone są niezbędne działania organizacyjno-techniczne mające na celu zabezpieczenie przed atakami terrorystycznymi stadionów, dworców, obiektów handlowych i innych miejsc, w których przebywa znaczna liczba ludzi.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Matusiak

   Warszawa, dnia 8 stycznia 2004 r.