Odpowiedź ministra rolnictwa i rozwoju wsi

na interpelację nr 5687

w sprawie braku interwencji ze strony państwa na rynku zbożowym

   W związku z pismem Pana Marszałka, znak: SPS-0202-5687/03, z dnia 26 listopada 2003 r., przesyłającym interpelację Pani Poseł Alicji Lis w sprawie braku interwencji ze strony państwa na rynku zbożowym, przedkładam odpowiedź na powyższą interpelację.

   Działania interwencyjne prowadzone w tym roku na rynku zbóż miały na celu przede wszystkim stabilizowanie sytuacji rynkowej w okresie największego nasilenia podaży ziarna, ograniczenie sezonowego spadku cen skupu zbóż oraz umożliwienie zbytu zbóż producentom, którzy w większości nie dysponują bazą przechowalniczą. Podstawową formą interwencji był skup zbóż przez przedsiębiorców, którzy zawarli z Agencją Rynku Rolnego umowy na prowadzenie skupu pszenicy i żyta w okresie od początku żniw do końca października br. Należy podkreślić, że skupione przez przedsiębiorców zboże stanowi ich własność. Agencja natomiast udziela dopłat do cen skupu zbóż tym producentom, którzy dokonali ich sprzedaży przedsiębiorcom. Stawki dopłat dla rolników wynosiły od 110 do 130 zł/t pszenicy w zależności od miesiąca, w którym dokonał on sprzedaży, i odpowiednio od 75 do 85 zł/t żyta. Przedsiębiorcy obowiązani byli skupować zboże po określonych cenach interwencyjnych.

   Ten system interwencji gwarantował rolnikom wyższą cenę za zboża w okresie zbiorów (lipiec-październik), kiedy ceny są zwykle najniższe w roku, zapewniając pewną stabilność w dochodach rolników utrzymujących się z tego kierunku produkcji.

   Mechanizmem uzupełniającym stosowanie dopłat do cen skupu były dopłaty do przechowywania pszenicy, udzielane producentom, którzy w 2003 r. wyprodukowali w posiadanym gospodarstwie rolnym pszenicę w ilości nie mniejszej niż 100 ton i do dnia 31 października br. przechowali ją we własnych magazynach. W okresie zbiorów 2003 r. Agencja zawarła z producentami zbóż umowy na przechowywanie 321 tys. ton pszenicy. Z dniem 31 października upłynął umowny okres magazynowania zboża. W związku z tym rolnicy, którzy przechowywali ziarno w tym systemie, mogą kierować je już na rynek oraz składać dokumenty o wypłatę dopłat. Stawka dopłaty do 1 tony pszenicy wynosi 120 zł.

   Z końcem października br. zakończono interwencję na rynku zbóż w ramach systemu skupu z dopłatami ARR dla producentów. Przedsiębiorcy skupili łącznie 4430 tys. ton zbóż, w tym 3874 tys. ton pszenicy i 556 tys. ton żyta. Mimo że tegoroczne zbiory były o 12% niższe od ubiegłorocznych, skup interwencyjny pszenicy osiągnął podobny poziom jak w 2002 r., a skup żyta był o 6,5% wyższy.

   Pragnę przy tym wyjaśnić, że Agencja Rynku Rolnego nie prowadziła w tym roku zakupów zbóż na zapasy interwencyjne, w związku z tym państwo nie ponosi kosztów przechowywania zbóż ze skupu 2003 r.

   Podobny spadek zbiorów zbóż w tym roku jak w Polsce wystąpił w Unii Europejskiej oraz w sąsiednich krajach Europy Środkowej, powodując znaczny wzrost cen na rynku międzynarodowym i zainteresowanie importem zbóż m.in. z Polski. W tej sytuacji w celu przeciwdziałania niepożądanemu wywozowi krajowych zbóż za granicę wprowadzone zostały środki ochronne polegające na zastosowaniu opłat wywozowych na zboża i produkty przemysłu młynarskiego, obowiązujące od 28 sierpnia br. do 30 kwietnia 2004 r. (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty wywozowej od zbóż i produktów przemysłu młynarskiego - Dz. U. Nr 144, poz. 1403). Opłatą wywozową objęto wszystkie zboża i uzyskiwane z nich produkty przemysłu młynarskiego, tj. mąki, kasze, granulki, śruty itp., w celu przeciwdziałania eksportowi zbóż w formie produktów przemysłu młynarskiego. Obowiązujące stawki opłaty wywozowej wynoszące 300 zł/t pszenicy i produktów pochodzących z jej przemiału oraz 200 zł/t pozostałych zbóż, łącznie z kukurydzą i produktów z tych zbóż, stanowią skuteczną barierę chroniącą rynek przed zwiększeniem niedoborów w bilansie zbożowym. Wyeksportowanie w tym sezonie każdej ilości zboża lub produktów młynarskich wymaga bowiem wpłacenia opłaty wywozowej przez eksportera i uzyskania pozwolenia.

   W odniesieniu do poruszonej w interpelacji sprawy importu zbóż z krajów UE informuję, że na mocy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie kontyngentu taryfowego na przywóz pszenicy pochodzącej z państw członkowskich UE (Dz. U. Nr 110, poz. 1047) jest otwarty od lipca br. kontyngent po ˝0˝ stawce celnej 520 tys. ton pszenicy do 30 czerwca 2004 r. Jednak z powodu wysokich cen zbóż na rynku unijnym import zboża w ramach tego kontyngentu jest znikomy (5200 ton). Przy obecnych cenach zbóż na rynku światowym nieopłacalny jest też import w ramach istniejącego do końca br. kontyngentu na przywóz 388 tys. ton pszenicy ze wszystkich państw świata przy stawce celnej 25% (realizacja tego kontyngentu od początku roku wynosi 7261 ton). Z notowań giełdowych w transakcjach terminowych wynika, że w najbliższych miesiącach bieżącego sezonu handlowego giełdowe ceny pszenicy na rynkach zagranicznych będą utrzymywały się w dalszym ciągu na wysokim poziomie.

   W związki z tym, w celu stworzenia korzystniejszych warunków przywozu zbóż z zagranicy i przeciwdziałania nadmiernemu wzrostowi cen, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił się z wnioskiem do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej o otwarcie bezcłowego kontyngentu taryfowego na przywóz 600 tys. ton zbóż ze wszystkich państw (erga omnes).

   Minister

   Wojciech Olejniczak

   Warszawa, dnia 11 grudnia 2003 r.