Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

na interpelację nr 5642

w sprawie planowanych podwyżek stawek podatku VAT po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej

   W związku z pismem z dnia 26 listopada 2003 r. znak SPS-0202-5642/03, przy którym nadesłano interpelację Pani Poseł Marii Zbyrowskiej w sprawie stawek akcyzy po wejściu Polski do Unii Europejskiej, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   W Układzie Europejskim ustanawiającym stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi (podpisanym 16 grudnia 1991 r.) w art. 68 strony uznały, że istotnym warunkiem wstępnym integracji gospodarczej Polski ze Wspólnotą jest zbliżanie istniejącego i przyszłego ustawodawstwa Polski do ustawodawstwa istniejącego we Wspólnocie. Na mocy tego artykułu Polska zobowiązała się do zapewnienia zgodności jej przyszłego ustawodawstwa z ustawodawstwem Wspólnoty. Proces dostosowania prawa do acquis communautaire jest więc jednym z najważniejszych elementów procesu dostosowania do wymagań członkostwa w Unii Europejskiej. W przypadku problemów z wdrożeniem acquis communautaire Unia Europejska daje krajom kandydującym możliwość występowania o okresy przejściowe na implementację poszczególnych postanowień. Natomiast z dniem akcesji Polska będzie równoprawnym członkiem Wspólnoty i będzie miała prawo współdecydowania - poprzez udział w pracach instytucji unijnych - o sprawach, które bezpośrednio nas dotyczą, w tym o kształcie prowadzonej przez Unię Europejską polityki.

   W zakresie podatku akcyzowego prawo Unii Europejskiej obejmuje m.in. harmonizację stawek podatku akcyzowego. Przepisy prawa wspólnotowego nie narzucają jednak krajom członkowskim określonych stawek podatku akcyzowego dla wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, a jedynie określają ich poziom minimalny. Stąd też każde z państw członkowskich ma prawo do ustalania własnych stawek, powyżej ustalonego minimum, w oparciu o zasady prowadzonej przez dane Państwo polityki fiskalnej.

   Z dniem 1 stycznia 2004 r. wchodzi w życie (w stosunku do państw przystępujących z dniem 1 maja 2004 r.) Dyrektywa Rady 2003/96/EC restrukturyzująca politykę wspólnotową w odniesieniu do opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. UE L 283 z dnia 31.10.2003 r., str. 51-70), która reguluje opodatkowanie produktów energetycznych oraz energii elektrycznej i tym samym obejmuje zakresem prawa wspólnotowego takie produkty energetyczne jak gaz ziemny, węgiel kamienny oraz energię elektryczną.

   Strona polska przygotowała wniosek o okresy przejściowe na implementację postanowień Dyrektywy, który został w dniu 12 października rozpatrzony i przyjęty przez Radę Ministrów, a następnie 14 października br. przekazany do Komisji Europejskiej.

   W przedmiotowym wniosku strona polska występuje o możliwe najdłuższe okresy przejściowe na osiągnięcie nowych minimalnych wspólnotowych stawek podatku akcyzowego na poszczególne paliwa silnikowe, tj. olej napędowy, benzynę bezołowiową, benzynę ołowiową i gaz płynny. Rząd polski przyjął bowiem strategię występowania o jak najkorzystniejsze rozwiązania z uwagi na niższy poziom dochodów polskiego społeczeństwa w porównaniu z dochodami obywateli Państw Członkowskich UE. Ponadto w związku z procesem restrukturyzacji sektora górnictwa węgla kamiennego Polska wystąpiła o derogację trwałą lub maksymalny okres przejściowy w odniesieniu do wprowadzenia akcyzy na węgiel kamienny i koks.

   Dodatkowo uregulowania Dyrektywy Rady 2003/96/EC przewidują szeroki katalog zwolnień obligatoryjnych lub fakultatywnych, które mogą stosować Państwa Członkowskie w odniesieniu do wyrobów energetycznych. Jednym z kluczowych jest możliwość zwolnienia produktów energetycznych przeznaczonych do wytwarzania energii elektrycznej.

   Reasumując, należy stwierdzić, iż przyszła polityka w zakresie stawek podatku akcyzowego na wyroby energetyczne i energię elektryczną może być uzgodniona dopiero po zakończeniu procesu negocjacji z Unią Europejską odnośnie okresów przejściowych dla Polski na wdrożenie nowej Dyrektywy.

   Podsekretarz stanu

   Robert Kwaśniak

   Warszawa, dnia 12 grudnia 2003 r.