Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

na interpelację nr 5618

w sprawie przyszłości funkcjonowania Służby Celnej

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z wystąpieniem pana Posła Tomasza Markowskiego wyjaśniam, co następuje:

   1. Kierownictwo Służby Celnej podejmuje wszelkie działania, aby obecni funkcjonariusze celni oraz pracownicy administracji celnej po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej nadal pozostali w służbie/pracy. Działania te mają charakter dwutorowy:

   a) trwają prace nad poszerzeniem kompetencji Służby Celnej - szereg zadań Służba Celna pozyskała już w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych... (Dz.U. Nr 137, poz. 1302), pozostałe, wynikające ze Wspólnej Polityki Rolnej oraz INTRASTATU, uzyskała już po dniu akcesji,

   b) toczą się prace nad przygotowaniem docelowej struktury organizacyjnej oraz sprawnym przeprowadzeniem alokacji kadr Służby Celnej.

   - szczegółowe informacje dotyczące działań mających na celu poprawę sytuacji pracowników Służby Celnej po przystąpieniu Polski do UE zawarte są w pkt. 1 załącznika.

   2. Gospodarzem ostatniej nowelizacji ustawy o zaopatrzeniowym systemie emerytalnym służb mundurowych było Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Ministerstwo to już w styczniu br. odrzuciło możliwość podmiotowego rozszerzenia ww. ustawy o funkcjonariuszy celnych z uwagi na wąski zakres dokonywanej nowelizacji oraz brak odpowiednich środków budżetowych. Do dnia dzisiejszego nie udało się wpłynąć na zmianę stanowiska prezentowanego przez MGPIPS;

   - dokładne informacje na temat stanowiska MGPiPS zawiera pkt 2 załącznika.

   3. Mając na uwadze fakt, że zmiany w administracji celnej będą miały ogromny wpływ na przyszłość zawodową i osobistą funkcjonariuszy celnych, Kierownictwo Służby Celnej zawsze stało na stanowisku, że konieczne jest prowadzenie dialogu z działającymi w administracji celnej związkami zawodowymi. Dlatego też w roku bieżącym dochodziło do wielu spotkań pomiędzy kierownictwem Służby Celnej a związkami zawodowymi. Federacja ZZSC współdziałała w Międzyresortowym Zespole ds. Alokacji Kadr Służby Celnej, który opracował ˝Program alokacji Kadr Służby Celnej˝, jak również opracowywała z innymi związkami zawodowymi tzw. kryteria alokacji. Kryteria te określają zasady wyłaniania osób przeznaczonych w roku 2004 do alokacji. Należy podkreślić, że akty prawne regulujące sytuację prawną funkcjonariuszy celnych zawsze były przesyłane związkom do zaopiniowania, natomiast ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234) nie nakłada konieczności uwzględnienia wszystkich opinii przez nie zgłoszonych.

   - informacje dotyczące charakteru, częstotliwości i przebiegu spotkań zawiera pkt 3 załącznika.

   Mam nadzieję, że po zapoznaniu się z informacjami zawartymi w załączniku przekazane informacje uzna Pan Poseł za wystarczające.

   Załącznik do interpelacji

   Pana Posła Tomasza Markowskiego

   Pkt 1. Opracowany przez Międzyresortowy Zespół ds. Alokacji Kadr Służby Celnej dokument ˝Propozycje dotyczące alokacji kadr Służby Celnej˝ zakłada na podstawie analizy obecnej i planowanej struktury organizacyjnej, że obsada kadrowa nie powinna ulec zmianie. Opracowany materiał wskazuje, że problem alokacji kadr Służby Celnej nie dotyczy w zasadzie ogólnej liczby zatrudnionych, dotyczyć będzie jednak sprawnego i efektywnego przemieszczania kadr. Ww. założenia wynikają m.in. z faktu, że ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych... (Dz.U. Nr 137, poz. 1302) nałożyła na administrację celną szereg nowych zadań, które do tej pory należały m.in. do innych organów skarbowych. Kolejne zadania Służba Celna uzyskała po wejściu Polski do Unii Europejskiej.

   Należy podkreślić, że podejmowane działania mają na celu jak najbardziej efektywne wykorzystanie posiadanego potencjału kadrowego i zatrzymanie w służbie jak największej liczby funkcjonariuszy celnych. Dlatego też po akcesji, w związku z likwidacją zachodniej i południowej granicy, planowane jest przeniesienie na wschód tych funkcjonariuszy celnych, którzy nie znajdą zatrudnienia w dotychczasowych izbach celnych.

   Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72, poz. 802), oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie w szczególny sposób regulują sytuację prawną przenoszonych funkcjonariuszy celnych. Zgodnie z regulacjami zawartymi w tych aktach prawnych, funkcjonariuszowi celnemu w związku z przeniesieniem do innej izby celnej przysługuje zwrot kosztów przeprowadzki, kosztów podróży dla niego i członków rodziny, jednorazowe uposażenie na zagospodarowanie oraz zapewnienie warunków mieszkaniowych z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej.

   Najtrudniejszym problemem jest kwestia mieszkaniowa, jednak dyrektorzy są zobowiązani do sporządzenia ofert mieszkaniowych, z których będą mogli skorzystać przenoszeni funkcjonariusze celni. Obecna oferta obejmuje ponad 300 mieszkań o różnym standardzie i statusie. Dyrektorzy opracowują również informacje dotyczące możliwości zatrudnienia w regionie małżonków przenoszonych funkcjonariuszy oraz możliwości przyjęcia dzieci do szkół i przedszkoli.

   Pkt 2. Szef Służby Celnej przy piśmie z dnia 7 stycznia br. zwrócił się z wnioskiem do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej o zajęcie stanowiska w sprawie objęcia funkcjonariuszy celnych projektem ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy służb mundurowych. W opinii MGPiPS nie jest możliwe podmiotowe rozszerzenie zakresu ww. ustawy. Zgodnie z wyjaśnieniami przesłanymi przez MGPiPS do końca 1998 r. funkcjonował w Polsce zaopatrzeniowy system emerytalny obejmujący żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych, tj. funkcjonariuszy Policji, UOP (obecnie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu), Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej. Ta kategoria osób była objęta odrębnym systemem zaopatrzeniowym, w którym świadczenia emerytalno-rentowe były i są wypłacane ze środków budżetu państwa. Od 1999 r. obowiązuje w Polsce nowy system ubezpieczeń społecznych, który objął także żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy wstąpili do zawodowej służby po dniu 1 stycznia 1999 r. Obecnie osoby te nabędą do emerytury lub renty na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszy Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 118 ze zm.). Rząd uznał, że z uwagi na szczególny charakter ww. formacji decyzja o objęciu żołnierzy zawodowych i innych ww. służb systemem emerytalnym mającym charakter ubezpieczeniowy powinna zostać zweryfikowana. W związku z powyższym celem przeprowadzanych przez rząd zmian było zniwelowanie istniejących różnic i objęcie zaopatrzeniowym systemem emerytalnym także żołnierzy i funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy wstąpili do służby po 1 stycznia 1999 r.

   Zgodnie z informacją przesłaną przez MGPiPS w piśmie z dnia 9 grudnia 2003 r. w toku prac nad ustawą parlament przychylił się do opinii rządu, że nie ma podstaw do wyłączenia funkcjonariuszy Służby Celnej z systemu ubezpieczeń społecznych i objęcia tej grupy zawodowej zaopatrzeniowym systemem emerytalnym.

   Pkt 3. Mając na uwadze fakt, że zmiany organizacyjne w Służbie Celnej wynikające z wejścia Polski do UE będą miały wpływ na przyszłość zawodową i osobistą funkcjonariuszy celnych, Ministerstwo Finansów prowadzi dialog w tej kwestii ze wszystkimi organizacjami związkowymi działającymi w Służbie Celnej. W ostatnim czasie spotkania z przedstawicielami Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej miały miejsce w dniach: 28 sierpnia 2003 r., 12 września 2003 r., 26 września 2003 r., 30 września 2003 r.

   W spotkaniu w dniu 28 sierpnia 2003 r. ze strony Ministerstwa Finansów brali udział: Szef Służy Celnej, Zastępca Szefa Służby Celnej, Pełnomocnik ds. Alokacji Kadr Służby Celnej w MF. Z ramienia Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej w spotkaniu udział wzięli m.in. Przewodnicząca oraz Wiceprzewodniczący. Ponadto w prowadzonych rozmowach uczestniczył Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. W trakcie spotkania dyskutowano m.in. sprawy dotyczące kwestii alokacji kadr Służby Celnej i nowej struktury administracji celnej, jak również zmian w ustawie o Służbie Celnej oraz kwestii włączenia funkcjonariuszy celnych do rządowego projektu ustawy o zaopatrzeniowym systemie emerytalnym służb mundurowych.

   W spotkaniach z przedstawicielami Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej w dniach 12 września, 26 września oraz 30 września 2003 r. Ministerstwo Finansów reprezentował Pełnomocnik ds. Alokacji Kadr powołany przez Ministra Finansów. Celem tych spotkań była kontynuacja konsultacji ze Związkami Zawodowymi kwestii związanych z procesem alokacji kadr w Służbie Celnej oraz uzgodnienie najistotniejszego problemu, jakim były kryteria i kolejność wyłaniania osób do procesu alokacji.

   W rezultacie spotkań 12, 26 i 30 września 2003 r. w dniu 30 września br. podpisano protokół uzgodnień pomiędzy Pełnomocnikiem Ministra Finansów do Spraw Alokacji Kadr Służby Celnej a Federacją Związków Zawodowych Służby Celnej. W protokole tym zostało zawarte uzgodnione stanowisko dotyczące kryteriów oraz trybu alokacji kadr w Służbie Celnej. Uzgodniono również kryteria i kolejność alokacji osób, a także kategorie osób wyłączonych z procesu alokacji. Przyjęto również tryb postępowania przy przygotowywaniu docelowej obsady personalnej w izbach celnych oraz uzgodniono terminy przygotowania list imiennych osób, które mają pełnić służbę w dotychczasowych izbach celnych oraz list imiennych osób, które będą pełnić służbę w innych izbach celnych po dniu 1 maja 2004 r.

   W dniu 17 listopada br. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo Przewodniczącej Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej nr PFedZZSC/140-alok./1/2003/IF z dnia 10 listopada 2003 r. żądające ˝podjęcia rozmów ze stroną rządową w celu kompleksowego rozwiązania problemów S.C.˝. Przy powołanym piśmie przekazana została równocześnie Uchwała Rady Federacji ZZSC Nr 11/2003 z dnia 7.11.2003 r. wzywająca funkcjonariuszy celnych do podjęcia akcji protestacyjnej polegającej na:

   - oflagowaniu urzędów celnych,

   - wywieszeniu transparentów,

   - wywieszeniu ulotek informacyjnych,

   - założeniu indywidualnych plakietek protestacyjnych.

   Należy zaznaczyć, iż zgodnie z ustawą o rozwiązywaniu sporów zbiorowych podjęcie form protestu przez funkcjonariuszy celnych jest możliwe w wypadku:

   - wyczerpania trybu rokowań pomiędzy organizacją związkową a pracodawcą,

   - nieprzerwania pracy,

   - przestrzegania obowiązującego porządku prawnego.

   Akcję protestacyjną Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej należy uznać za nielegalną. Do takiego stanowiska upoważniają następujące względy:

   - zakładowe organizacje związkowe nie wyczerpały trybu rokowań (warunek konieczny),

   - ww. formy protestu naruszają Kodeks wykroczeń oraz przepisy o Służbie Celnej.

   Biorąc pod uwagę powyższe, Ministerstwo Finansów dwukrotnie wezwało Radę Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej (pismo z dnia 20 listopada br. i z dnia 27 listopada br.) do niezwłocznego uchylenia Uchwały Nr 11/2003 z dnia 7.11.2003 r. jako sprzecznej z prawem, jednocześnie zgłaszając gotowość podjęcia rozmów niezwłocznie po tym fakcie. Taki sposób działania ustalony został w oparciu o stanowisko Ministerstwa Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej.

   Pomimo faktu, iż Federacja ZZSC nie uchyliła uchwały wzywającej funkcjonariuszy celnych do akcji protestacyjnej, w dniu 8 grudnia 2003 r. odbyło się spotkanie Pana Andrzeja Raczko, Ministra Finansów, ze związkami zawodowymi działającymi w środowisku administracji celnej.

   Przedmiotem spotkania były następujące tematy: zagrożenia dla płynności odpraw celnych, alokacja kadr oraz włączenie funkcjonariuszy celnych do systemu tzw. emerytur mundurowych. Ustalono, że związki zawodowe przedstawią bezpośrednio do Ministra Finansów harmonogram prac koniecznych do wykonywania w związku z alokacją, przedstawią również propozycje zagospodarowania nadwyżki funkcjonariuszy celnych, która powstanie po akcesji, ponadto zhierarchizują kryteria wyboru funkcjonariuszy celnych przeznaczonych do alokacji. Ustalono również, że sprawa włączenia funkcjonariuszy celnych do ˝systemu emerytur mundurowych˝ zostanie włączona do obecnie prowadzonej dyskusji na temat uprawnień emerytalnych dla wszystkich służb mundurowych.

   Minister Finansów podkreślił znaczenie roboczych kontaktów i współpracy Ministerstwa Finansów ze związkami zawodowymi w zakresie rozwiązywania problemów nurtujących administrację celną. Nadzór nad rozmowami ze związkami zawodowymi będzie sprawował Pan Robert Kwaśniak Szef Służby Celnej. Pomimo chęci współpracy ze strony Ministerstwa Finansów, Przewodnicząca Federacji ZZSC poinformowała jednak, że akcja protestacyjna będzie kontynuowana.

   Pragnę zapewnić, iż Ministerstwo Finansów podejmuje wszelkie możliwe działania, aby proces przygotowania Służby Celnej do pełnienia nowych zadań oraz do skutków organizacyjnych członkostwa Polski w Unii Europejskiej przebiegał w sposób sprawny, skuteczny i jak najmniej dotkliwy dla pracowników i funkcjonariuszy celnych.

   Należy zauważyć, że o ile rozmowy ze Stowarzyszeniem Związków Zawodowych Służby Celnej RP (prowadzone w dniach: 11.07.03 r., 21.11.03 r., 1.12.03 r. i 8.12.03 r.) i Związkiem Zawodowym Szczególnego Nadzoru Podatkowego (prowadzone w dniach: 22.10.03 r., 20.11.03 r. i 8.12.03 r.) przebiegają w sposób sprawny i konstruktywny, o tyle dialog z Federacją Związków Zawodowych Służy Celnej jest trudny i obecny zarząd Federacji nie jest otwarty na współpracę. Pomimo to ze strony MF jest pełna wola współdziałania ze wszystkimi związkami zawodowymi Służby Celnej.

   Łączę wyrazy szacunku

   Podsekretarz stanu

   Robert Kwaśniak

   Warszawa, dnia 16 grudnia 2003 r.