Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 5467

w sprawie braku odpowiednich umów pomiędzy Stanami Zjednoczonymi Ameryki a Polską i problemów w wypłacaniu zagranicznych emerytur i rent obywatelom polskim powracającym do kraju

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 20 listopada 2003r., znak: SPS-0202-5467/03, przesyłające interpelację posła Waldemara Borczyka w sprawie braku umowy o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej i związanych z tym problemów z wypłacaniem amerykańskich świadczeń emerytalno-rentowych osobom uprawnionym, zamieszkałym w Polsce, uprzejmie wyjaśniam:

   Aktualnie pomiędzy Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej obowiązują podpisane na szczeblu rządowym porozumienia z lat 1957, 1958 i 1975, które m.in. zawierają postanowienia dotyczące warunków przekazywania emerytur i rent z jednego państwa do drugiego. Porozumienia te stanowią podstawę do wzajemnego transferu świadczeń emerytalno-rentowych przyznanych na podstawie ustawodawstwa wewnętrznego każdego państwa. Dlatego też nie istnieje potrzeba zawarcia dwustronnej polsko-amerykańskiej umowy ograniczającej się wyłącznie do kwestii transferu świadczeń przyznanych przez instytucję jednego państwa na terytorium drugiego państwa.

   Rozwiązaniem o niewątpliwie istotnym znaczeniu dla obywateli polskich posiadających okresy ubezpieczenia przebyte w Polsce i USA byłoby zawarcie kompleksowej umowy o zabezpieczeniu społecznym. Jednakże należy pamiętać, że zawarcie przez Polskę dwustronnej umowy międzynarodowej regulującej kompleksowo kwestie z zakresu zabezpieczenia społecznego rodzi określone dla naszego państwa skutki finansowe. Skutki te są zależne zarówno od zakresu przedmiotowego zawieranej umowy, jak też potencjalnej grupy osób, której może dotyczyć nowa regulacja. Powszechnie wiadomo, że Polonia zamieszkała w Stanach Zjednoczonych Ameryki jest duża, nieporównywalnie większa niż Polonia w innych, np. europejskich państwach. Oznacza to, że skutki zawarcia takiej umowy byłyby również znacząco większe, co należy wziąć pod uwagę, podejmując decyzję o rozpoczęciu negocjacji stosownej umowy. Kwestia skutków finansowych zawarcia polsko-amerykańskiej umowy jest szczególnie istotna, bowiem zawarcie kompleksowej umowy o zabezpieczeniu społecznym oznaczałoby m.in. konieczność sumowania na prawo do świadczeń emerytalnych i rentowych okresów ubezpieczenia przebytych na terytorium Polski i USA, co byłoby związane z koniecznością przyznania prawa do polskich świadczeń znacznej grupie obywateli polskich posiadających okresy ubezpieczenia w Polsce i USA, a obecnie niespełniających warunków do przyznania prawa do polskich świadczeń z uwagi na zbyt krótki okres ubezpieczenia przebyty w Polsce. Rozwiązanie takie oznaczałoby określone skutki finansowe dla Strony polskiej, szczególnie zwiększenie wydatków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oczywiście Ministerstwo zdaje sobie sprawę, że społeczność Polska zamieszkała w USA byłaby usatysfakcjonowana zawarciem kompleksowej umowy o zabezpieczeniu społecznym, jednakże Polska nie może przyjmować na siebie zobowiązań, z których nie mogłaby się wywiązać. Należy też zauważyć, że ewentualne zawarcie umowy z USA stanowiłoby precedens zarówno w odniesieniu do Kanady, jak i Australii, skąd napływają podobne wnioski. A zatem, w wymiarze ekonomicznym byłby to problem odnoszący się nie tylko do USA, ale również do wymienionych państw i jako taki byłby bardzo poważny. Podjęcie decyzji w tej sprawie wymaga więc uzyskania pełnej wiedzy na temat przewidywanych skutków ekonomicznych związania Polski umową z USA. Ministerstwo podjęło już działania mające na celu zgromadzenie odpowiednich informacji umożliwiających oszacowanie tych skutków. Dopiero po ich oszacowaniu będzie mogła być podjęta decyzja co do możliwości rozpoczęcia negocjacji w tej sprawie.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Krzysztof Pater

   Warszawa, dnia 4 grudnia 2003 r.