Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 5402

w sprawie projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z recyklingiem pojazdów wycofanych z eksploatacji

   Odpowiadając na pismo Pana Marszałka z dnia 31 października 2003 r., znak: SPS-0202-5402/03, w sprawie interpelacji Pani Poseł Marii Zbyrowskiej dotyczącej rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z recyklingiem pojazdów wycofanych z eksploatacji, przekazuję poniższe wyjaśnienia.

   Rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z recyklingiem pojazdów wycofanych z eksploatacji (druk nr 1173) został przygotowany w celu transpozycji wymagań zawartych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji zmienionej decyzją Komisji 2002/525/WE (tekst pierwotny: OJ L 269 21.10.2000 p. 34) oraz wydanych na jej podstawie decyzji, tj.:

   - decyzji Komisji 2001/753/WE z dnia 17 października 2001r. w sprawie kwestionariusza dla raportów państw członkowskich dotyczących implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (OJ L 282 26.10.2001 p.77),

   - decyzji Komisji 2002/151/WE z dnia 19 lutego 2002 r. o minimalnych wymaganiach dla certyfikatu zniszczenia wydawanego zgodnie z art. 5(3) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (OJ L50 21.2.2002 p. 94),

   - decyzji Komisji 2003/138/WE z dnia 27 lutego 2003 r. ustanawiającej normy kodowania części i materiałów stosownie do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (OJ L53 28.2.2003 p. 53).

   Do podstawowych wymagań ww. aktów prawnych Unii Europejskiej można zaliczyć obowiązek zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz osiągnięcie odpowiednich poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

   Zgodnie bowiem z art. 5 dyrektywy, w zakresie zbierania państwa członkowskie powinny przedsięwziąć wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia:

   - tego, aby operatorzy gospodarczy (do których zalicza się producentów i importerów pojazdów, firmy ubezpieczeniowe, punkty zbierania pojazdów i stacje demontażu pojazdów, przedsiębiorców eksploatujących strzępiarki, przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie odzysku i recyklingu) ustanowili systemy zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz - jeśli jest to technicznie możliwe - odpadowych części usuniętych w trakcie naprawy pojazdów osobowych,

   - odpowiedniej dostępności punktów zbierania na terytorium własnego państwa.

   Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy państwa członkowskie są obowiązane przedsięwziąć niezbędne środki zapewniające osiągnięcie przez operatorów gospodarczych następujących celów:

   - nie później niż 1 stycznia 2006 r. (co w rzeczywistości oznacza osiągnięcie celu w roku 2005) dla wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji ponowne użycie i odzysk powinny wzrosnąć do minimum 85% średniej wagi pojazdu rocznie. W tym samym okresie ponowne użycie i recykling powinny wzrosnąć do 80% średniej masy pojazdu rocznie.

   Dla pojazdów wyprodukowanych przed dniem 1 stycznia 1980 r. państwa członkowskie mogą ustanowić niższe poziomy, ale nie niższe niż 75% dla ponownego użycia i odzysku oraz nie niższe niż 70% dla ponownego użycia i recyklingu. W tym przypadku państwa członkowskie powinny poinformować Komisję i inne państwa członkowskie o przyczynach obniżenia poziomów;

   - nie później niż 1 stycznia 2015 r. (co w rzeczywistości oznacza osiągnięcie celu w roku 2014) dla wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji ponowne użycie i odzysk powinny wzrosnąć do minimum 95% średniej wagi pojazdu rocznie. W tym samym okresie ponowne użycie i recykling powinny wzrosnąć do 85% średniej masy pojazdu rocznie.

   Nieosiągnięcie tych celów przez Polskę może spowodować, po wstąpieniu do Unii Europejskiej, nałożenie na nasz kraj wysokich kar, które mogą sięgnąć kwoty kilku tysięcy euro dziennie. W związku z tym nasze państwo musi mieć instrumenty umożliwiające egzekwowanie prawa.

   Wdrożenie tej dyrektywy, a w konsekwencji omawianej ustawy, wymaga poniesienia przez operatorów gospodarczych określonych kosztów. Nie można się więc dziwić, że projekt ustawy wywołuje protesty producentów i importerów pojazdów.

   Pozwolę sobie jednak zauważyć, że w omawianym rządowym projekcie ustawy (druk nr 1173) nałożono na producentów i importerów pojazdów oraz ich następców prawnych obowiązek utworzenia sieci punktów zbiórki pojazdów wycofanych z eksploatacji, pokrywającej cały obszar Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 2 lit. b projektu), ale zarówno stacje demontażu pojazdów, jak i punkty zbierania pojazdów miały obowiązek uzyskania nowych zezwoleń w terminie do 30 czerwca 2004 r. W moim przekonaniu rozwiązania zawarte w projekcie rządowym były możliwe do wdrożenia.

   Wobec odrzucenia ww. projektu ustawy przez Sejm w trzecim czytaniu, a jednocześnie w związku z koniecznością transpozycji wymagań Unii Europejskiej dotyczących pojazdów wycofanych z eksploatacji (Polska nie uzyskała okresów przejściowych w zakresie ww. dyrektywy) nie wydaje się możliwe przedłużenie terminów wejścia w życie nowej ustawy dotyczącej recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

   Nie ulega wątpliwości, że wdrożenie wymagań dyrektywy może pociągać za sobą pewne koszty. Należy zauważyć, że wymagania będą wdrażane w całej Unii Europejskiej i ewentualny wzrost cen będzie podobny. Jeśli nastąpiłby nagły wzrost cen pojazdów, nie należy go wiązać z wdrażaniem ww. dyrektywy.

   Odpowiadając na pytanie Pani Poseł dotyczące przeznaczenia wpływów z opłaty produktowej, chciałbym zauważyć, że zgodnie z art. 4 pkt 6 projektu rządowego (druk nr 1173) wpływy z tytułu opłaty produktowej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej miał przeznaczać na dofinansowanie zadań w zakresie demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, których demontażu nie wykonano na podstawie umowy z przedsiębiorcami lub organizacjami odzysku zobowiązanymi do realizacji obowiązku zapewnienia odzysku, a w szczególności recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

   W trakcie prac parlamentarnych nad projektem ustawy Podkomisja zaproponowała zmianę projektu ustawy w następujący sposób (art. 4 pkt 10 sprawozdania Podkomisji do spraw rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z recyklingiem pojazdów wycofanych z eksploatacji z dnia 21 października 2003 r.):

   ˝Art. 34a.1. Wpływy z tytułu opłaty produktowej, o której mowa w art. 12 ust. 2a i 2b, są gromadzone na odrębnym rachunku bankowym Narodowego Funduszu.

   2. Środki, o których mowa w ust. 1, Narodowy Fundusz przeznacza na dofinansowanie działań w zakresie:

   1) demontażu pojazdów zużytych lub nienadających się do użytkowania, jeżeli:

   - nie można ustalić podmiotów odpowiedzialnych za realizację obowiązków, o których mowa w art. 3 ust. 2a i 2b, lub

   - demontażu nie wykonano na podstawie umowy z przedsię biorcami zobowią zanymi do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 2a i 2b, lub organizacjami,

   2) zadań inwestycyjnych w zakresie demontażu pojazdów zużytych lub nienadających się do użytkowania,

   3) gospodarowania odpadami powstałymi w wyniku demontażu pojazdów zużytych lub nienadających się do użytkowania,

   4) realizacji innych zadań ustalonych w planie działalności Narodowego Funduszu, po dokonaniu działań, o których mowa w pkt 1-3.˝

   Dodając ww. punkt 4, posłowie zamierzali umożliwić przekazywanie środków finansowych również na edukację dotyczącą właściwego postępowania z pojazdami wycofanymi z eksploatacji.

   Sposób wykorzystania tych środków zostałby określony szczegółowo w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych zasad i trybu gospodarowania środkami z opłat produktowych, wydawanym na podstawie art. 36 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Nr 63, poz. 639, z późn. zm.).

   Wobec powyższego trudno jest zgodzić z tezą Pani Poseł, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ma kontrolę nad rynkiem motoryzacyjnym. Omawiana ustawa nie ma być również - w zamierzeniach rządu - ˝środkiem finansowania działalności˝ Narodowego Funduszu.

   Wysokość opłaty produktowej - według projektu rządowego - miała być naliczana przez samego producenta lub importera i uzależniona od stopnia niewykonania nałożonego obowiązku. Sposób jej egzekucji jest określony w ustawie o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej.

   Jednocześnie chciałbym poinformować, że w związku z odrzuceniem ww. projektu ustawy przez Sejm w trzecim czytaniu oraz koniecznością transpozycji wymagań Unii Europejskiej dotyczących pojazdów wycofanych z eksploatacji zostały podjęte prace nad przygotowaniem nowego projektu ustawy, w którym zostaną uwzględnione propozycje zgłoszone w trakcie dotychczasowych prac parlamentarnych.

   Sekretarz stanu

   Krzysztof Szamałek

   Warszawa, dnia 24 listopada 2003 r.