Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 5330

w sprawie przestrzegania przez radnych ustawy ˝antykorupcyjnej˝

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 27 października 2003 r. o sygn. SPS-0202-5330/03, przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Jana Łącznego w sprawie przestrzegania przez radnych ustawy ˝antykorupcyjnej˝, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Problematyka walki z przestępstwami korupcyjnymi stanowi obecnie jeden z priorytetów w działaniach Rady Ministrów, czego wyrazem jest np. przyjęcie przez Rząd w dniu 17 września 2002 r. ˝Strategii Antykorupcyjnej dla Polski˝, będącej zbiorem kierunkowych rozstrzygnięć i zestawem działań, jakie administracja rządowa zamierza podjąć w walce z korupcją. Realizacja Strategii ma umożliwić osiągnięcie trzech głównych celów, tj.: skuteczne wykrywanie przestępstw korupcyjnych, wdrożenie efektywnych mechanizmów walki z korupcją w administracji publicznej, zwiększenie świadomości publicznej i promocja etycznych wzorców postępowania. Zadania zawarte w tym dokumencie są na bieżąco realizowane.

   Szereg obowiązujących aktów prawnych zawiera rozwiązania pozwalające wyeliminować ewentualny konflikt interesów osób pełniących funkcje publiczne. Ich celem jest zapobieżenie angażowaniu się osób publicznych w sytuacje, mogące nie tylko poddawać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość, ale także podważać autorytet organów Państwa oraz osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do ich prawidłowego funkcjonowania. Przykład tego rodzaju uregulowań stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz.U. Nr 106, poz. 679 z późn. zm.), wprowadzające szereg ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej i zajmowaniu określonych stanowisk w podmiotach gospodarczych przez osoby pełniące funkcje publiczne. Do tego rodzaju rozwiązań legislacyjnych zaliczyć również należy przepisy ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 214, poz. 1806), która wprowadziła - do ustaw regulujących ustrój samorządu terytorialnego - przepisy mające na celu stworzenie nowych oraz urealnienie i zaostrzenie istniejących już rozwiązań antykorupcyjnych dotyczących osób sprawujących funkcje publiczne w organach samorządu terytorialnego i jego jednostkach organizacyjnych (vide np. art. 24f ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 25a i 25b ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.), art. 27a i 27b ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2002 r. Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.).

   Biorąc pod uwagę powyższe, należy zaznaczyć, iż kwalifikacja określonych stanów faktycznych może nastąpić jedynie w oparciu o konkretną normę prawną, a nie opracowane przez centralny urząd lub też jednego z ministrów wytyczne bądź instrukcje, które nie mają waloru źródeł prawa, a zatem nie muszą być uwzględniane np. przez sądy stosujące dane przepisy. Przede wszystkim nie mogą one zastępować samych regulacji. Równocześnie należy podkreślić, iż ocena zgodności z prawem określonych stanów faktycznych mieści się w wyłącznej kompetencji organu nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego.

   Odnosząc się do kwestii ujednolicenia rozstrzygnięć podejmowanych przez poszczególne organy, zauważyć należy, iż podlegające kontroli sądowej rozstrzygnięcia każdorazowo dotyczą jednostkowej indywidualnej sprawy. Dlatego też, jakkolwiek zasadne wydaje się ujednolicenie praktyki działania organów stosujących przepisy ustaw antykorupcyjnych, to z uwagi na fakt, iż każde z podejmowanych rozstrzygnięć zapada dla określonego stanu faktycznego, różnice w zakresie interpretacji (mogące świadczyć o skomplikowanym charakterze tych przepisów), może rozstrzygnąć jedynie - zapadłe w konkretnej sprawie - orzeczenie sądu.

   Równocześnie należy zaznaczyć, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest upoważniony do dokonywania wiążącej wykładni przepisów obowiązujących aktów prawnych. W Rzeczypospolitej Polskiej organem ustawowo wskazanym do dokonywania wykładni prawa jest Sąd Najwyższy [(vide art. 60 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052)].

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż kwestia uregulowań antykorupcyjnych oraz stosowania przepisów prawnych w tym zakresie stanowi stały podmiot zainteresowania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (np. poprzez korespondencję z przedstawicielami Rady Ministrów w poszczególnych województwach dotyczącą bieżącego informowania o wnioskach płynących z analizy oświadczeń majątkowych czy analizę problemów sygnalizowanych w tym zakresie przez przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego). Podnoszone postulaty i wnioski, wskazując na potrzebę podjęcia niezbędnych działań legislacyjnych, spowodowały zainicjowanie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji prac nad korektą przepisów antykorupcyjnych (w szczególności tych, które zostały wprowadzone ustawą z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw).

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jerzy Mazurek

   Warszawa, dnia 25 listopada 2003 r.