Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 5312

w sprawie wprowadzenia 22% stawki podatku VAT na usługi budowlane

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 27 października 2003 r., znak: SPS-0202-5312/03, interpelacją Pana Posła Mariana Curyły z dnia 17 października 2003 r. w sprawie planowanej podwyżki podatku od towarów i usług na usługi budowlane uprzejmie wyjaśniam.

   Polska w wyniku podjętych zobowiązań w trakcie negocjacji akcesyjnych musi dostosować przepisy w zakresie podatku od towarów i usług do standardów unijnych przed dniem wstąpienia do Wspólnoty Europejskiej. Przepisy unijne w zakresie podatku VAT zostały określone w Szóstej Dyrektywie Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej - ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC z późn. zm.).

   W związku z powyższym został skierowany pod obrady Sejmu projekt nowej ustawy o podatku od towarów i usług, który miałby obowiązywać od dnia 1 maja 2004 r. Od 1 stycznia 2004 r. nie przewiduje się zatem żadnych zmian w zakresie stawek podatku VAT w budownictwie. Ponadto w projekcie ustawy, która ma obowiązywać od 1 maja 2004 r., nie przewiduje się zmiany wysokości stawki podatku VAT z tytułu świadczenia usług w zakresie budownictwa mieszkaniowego. Wprawdzie załącznik H do ww. Szóstej Dyrektywy Rady Unii Europejskiej, określający towary i usługi, na które kraje będące członkami Unii Europejskiej mogą stosować obniżone stawki podatku VAT, nie przewiduje możliwości opodatkowania taką stawką wszystkich usług związanych z budownictwem mieszkaniowym, to jednak utrzymanie stawki w wysokości 7% na te usługi jest możliwe, gdyż w wyniku dodatkowych negocjacji z Unią Europejską, Polska uzyskała prawo do stosowania w okresie przejściowym, tj. do dnia 31 grudnia 2007 r., obniżonej stawki podatku od towarów i usług, nie mniejszej niż 7%, m.in. w zakresie budowy, remontu i modernizacji budynków mieszkalnych (w tym także nieświadczonych w ramach programu o charakterze społecznym) oraz na dostawę budynków mieszkalnych lub części budynków mieszkalnych przed pierwszym zasiedleniem. Było to możliwe m.in. w związkiu z tym, iż w części krajów Unii Europejskiej dla budownictwa mieszkaniowego lub też mieszkaniowego realizowanego w ramach polityki społecznej stosuje się obniżone opodatkowanie VAT. Nie jest natomiast w krajach Unii Europejskiej stosowana praktyka opodatkowania materiałów budowlanych stawką niższą, niż obowiązująca w danym kraju stawka podatkowa. Uniemożliwiło to przeprowadzenie negocjacji w tym zakresie.

   Uwzględniając powyższy stan faktyczny, w rządowym projekcie ustawy o podatku od towarów i usług przekazanym do Sejmu RP, przedstawiono propozycje, zgodnie z którymi do dnia 31 grudnia 2007 r. obowiązywać będzie nadal stawka w wysokości 7%, o co Pan Poseł wnosi w swoim wystąpieniu, w odniesieniu do robót budowlano-montażowych oraz remontów związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą oraz obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych. Jednocześnie w projekcie tym zaproponowano przedłużenie na okres styczeń - kwiecień 2004 r. obecnie stosowanego systemu opodatkowania (wg stawki 7% VAT) robót budowlanych związanych z budownictwem mieszkaniowym, sprzedaży budynków i lokali mieszkalnych oraz materiałów budowlanych.

   Stosowanie obniżonej stawki podatku od towarów i usług w przedstawionym powyżej zakresie stwarza możliwość wyeliminowania ruchów wzrostowych cen obiektów budownictwa mieszkaniowego, a także usług budowlanych związanych z budową lub remontem obiektów mieszkaniowych, mimo przewidywanego po 1 maja 2004 r. wzrostu stawki podatku VAT na materiały budowlane. System podatku od towarów i usług pozwala bowiem podatnikom dokonującym sprzedaży produktów, na które stosowana jest obniżona stawka podatku VAT, obniżać podatek należy o podatek naliczony, a nawet otrzymywać zwrot nadwyżki podatku naliczonego (zapłaconego np. przy zakupie materiałów budowlanych) nad podatkiem należnym od dokonanej sprzedaży. Zasady te mogą nawet przyczynić się do rozwoju legalnie działających firm świadczących usługi budowlane i ograniczenia szarej strefy w tej sferze działalności gospodarczej.

   W sprawie zabezpieczenia interesów polskiego budownictwa po wstąpieniu do Unii Europejskiej, co podniesiono w przedmiotowej interpelacji, uprzejmie wyjaśniam, że jedną z podstawowych zasad wspólnotowych jest zasada równej konkurencji. Zgodnie z tą zasadą wszystkie przedsiębiorstwa powinny mieć zagwarantowane takie same warunki prowadzenia działalności gospodarczej na terenie całej Wspólnoty. W związku z tym w zakresie podatku VAT zastosowano takie rozwiązania, zgodnie z którymi usługi budowlane będą obciążone podatkiem od towarów i usług według stawki obowiązującej w państwie, w którym te usługi będą wykonywane. Zatem usługa budowlana wykonywana przez polskiego przedsiębiorcę np. w Niemczech będzie opodatkowana stawką podatku tam obowiązującą, natomiast usługa firmy niemieckiej w Polsce będzie opodatkowana wg stawki obowiązującej w Polsce. Podobne rozwiązanie dotyczy wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (czyli transakcji kupna-sprzedaży towarów pomiędzy podatnikami podatku od towarów i usług, w wyniku której towary są wysyłane lub transportowane na terytorium innego państwa członkowskiego). W związku z tym sprzedaż towarów w państwie wysyłki, czyli wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, będzie opodatkowana stawką podatku w wysokości 0%, natomiast w państwie, do którego towary zostaną dostarczone, będzie miała zastosowanie stawka podatku tam obowiązująca. Nie należy również zakładać naruszenia zasady równej konkurencji w przypadku przedsiębiorców podmiotowo zwolnionych od podatku od towarów i usług. W zakresie zwolnienia podmiotowego podatników VAT, co do zasady, zastosowanie będą miały przepisy polskie, w związku z tym każdy przedsiębiorca, niezależnie od kraju, z którego pochodzi, będzie zwolniony od tego podatku, jeżeli jego obroty za poprzedni rok nie przekroczą kwoty wyrażonej w złotych, odpowiadającej 10 000 EUR.

   Ponadto uprzejmie informuję, że prowadzone są również analizy i prace w zakresie wprowadzenia rozwiązań zmierzających do łagodzenia i ograniczenia skutków społecznych wprowadzanych zmian w podatku VAT w budownictwie mieszkaniowym. Rozwiązania te, poza celem łagodzenia skutków społecznych związanych z wprowadzeniem zmian w podatku VAT, muszą również uwzględniać możliwości budżetu oraz dążenie do zachowania przejrzystości systemu i zabezpieczenia przed ewentualnymi nadużyciami.

   Niezależnie od powyższego Rząd w dniu 29 lipca 2003 r. przyjął ˝Program budownictwa mieszkań dla osób wymagających pomocy socjalnej˝, opracowany we współpracy Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej oraz Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Kompleksowe wdrożenie tego programu planowane jest w latach następnych (tj. począwszy od 2005 r.), natomiast do czasu przyjęcia systemowych rozwiązań i uchwalenia docelowej ustawy pomoc gminom w zakresie pomocy osobom zagrożonym bezdomnością byłaby udzielana w ramach tzw. działań pilotażowych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Elżbieta Mucha

   Warszawa, dnia 24 listopada 2003 r.