Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 5127

w sprawie zatrudniania opiekunek środowiskowych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Sylwii Pusz, otrzymaną przy piśmie Pana Marszałka Nr SPS-0202-5127/03 z dnia 14 października 2003 r. w sprawie zatrudniania opiekunek środowiskowych, wyjaśniam, co następuje:

   Pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobom, które z powodu wieku, choroby albo innych przyczyn wymagają pomocy innych osób w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych. Świadczenie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych (z wyjątkiem usług świadczonych osobom z zaburzeniami psychicznymi) w miejscu zamieszkania, jest zadaniem własnym gminy o charakterze obowiązkowym. Ośrodki pomocy społecznej realizują usługi opiekuńcze poprzez zatrudnianie pracowników świadczących usługi lub zlecanie usług do realizacji innym podmiotom, na podstawie art. 12a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.).

   Osoby zatrudnione w ośrodku pomocy społecznej na stanowisku opiekunki świadczącej usługi opiekuńcze powinny posiadać odpowiednie kwalifikacje, określone rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 61, poz. 708 z późn. zm.). W zależności od rodzaju świadczonych usług, na stanowisku opiekuna/opiekunki mogą być zatrudniane osoby z różnymi kwalifikacjami i stażem pracy, również osoby z wykształceniem podstawowym, które mogą świadczyć bardzo proste usługi, takie jak zrobienie zakupów, sprzątnięcie mieszkania itp. Do realizacji usług specjalistycznych wymagane jest wykształcenie specjalistyczne, np. opiekunki środowiskowej, pielęgniarskie, logopedyczne, psychologiczne, fizjoterapeutyczne.

   Gmina planując zlecenie świadczenia usług opiekuńczych jest obowiązana zapewnić równy dostęp podmiotom zainteresowanym podjęciem współpracy i realizacji tego zadania. W ofercie gmina określa warunki, jakie winien spełnić oferent, w tym również wymagania kwalifikacyjne w stosunku do osób świadczących usługi, adekwatne do potrzeb na określone rodzaje usług. Gminy często korzystają z tej możliwości, zlecając realizację usług w drodze umowy organizacjom społecznym, Kościołowi Katolickiemu, innym kościołom, związkom wyznaniowym, fundacjom, stowarzyszeniom, pracodawcom, osobom fizycznym i prawnym. Każda jednostka finansowana ze środków publicznych, zlecając realizację zadań lub usług innemu podmiotowi, zobowiązana jest do stosowania przepisów ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz.U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773 z późn. zm.). Każda gmina w ramach przetargu na realizację usług opiekuńczych wybiera ofertę jej zdaniem najkorzystniejszą. Jest to suwerenna decyzja samorządu terytorialnego i administracja rządowa nie posiada kompetencji w zakresie możliwości zmiany tej decyzji. Każdy oferent, jeżeli ma zastrzeżenia co do przebiegu samego przetargu lub jego wyniku, zgodnie z przepisami ww. ustawy winien złożyć w tej sprawie protest do zamawiającego, a jeżeli protest nie zostanie uwzględniony przez zamawiającego, dalsza procedura przewiduje odwołanie się do Urzędu do Spraw Zamówień Publicznych.

   Nie mogę zgodzić się ze stanowiskiem Pani Poseł, że opiekunami powinni być jedynie etatowi pracownicy PCK; brak jest podstaw do stwierdzenia i gwarancji lepszego przygotowania zawodowego sióstr PCK niż osób zatrudnianych przez inne stowarzyszenia lub agencje. Brak jest również podstaw do twierdzenia, że regułą jest wybór ofert najtańszych, które zdaniem Pani Poseł nie dają gwarancji jakości usług. Ograniczone środki w budżecie państwa (zarówno w budżetach samorządów jak i administracji państwowej) zaplanowane na pomoc społeczną wymagają działań zmierzających do oszczędności. Dlatego też trudno się dziwić, że jednym z ważniejszych atutów przetargowych jest niska cena usługi. Niższa cena za jedną godzinę usługi skutkuje jednak możliwością zwiększenia liczby godzin usług, które można świadczyć osobom objętym już tą formą pomocy lub objęcie nią nowych osób. Ponadto podmiot zlecający ma obowiązek kontroli jakości realizowanych usług. W przypadku poważnych uchybień i zastrzeżeń w tym zakresie ma możliwość rozwiązania takiej umowy. Dlatego też Ministerstwo nie przewiduje ograniczenia dostępu podmiotów biorących udział w konkursie ofert na świadczenie usług opiekuńczych i nie widzi podstaw do zmiany zasad zatrudniania opiekunek środowiskowych. Przewiduje natomiast w przyszłości wprowadzenie standardów usług świadczonych przez pomoc społeczną.

   Zgadzam się natomiast z Panią Poseł, że należy eliminować przypadki niewłaściwego podejścia do osób korzystających z pomocy opiekunek środowiskowych, niezależnie od tego, czy są to opiekunki zatrudnione w ośrodku pomocy społecznej, czy też zatrudnione przez inne podmioty. Osoby wymagające wsparcia oczekują i mają prawo do należytego wypełnienia przyznanej usługi. Wierzę jednak, że w większości przypadków opiekunki środowiskowe z ogromnym zaangażowaniem i życzliwością wypełniają trudne obowiązki wobec osób korzystających z tych form pomocy.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jolanta Banach

   Warszawa, dnia 6 listopada 2003 r.