Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury - z upoważnienia ministra -

na ponowną interpelację posła Tadeusza Jarmuziewicza

na interpelację nr 5041

w sprawie liberalizacji połączeń lokalnych

   W nawiązaniu do interpelacji nr SPS-0202-5041p/03 z dnia 16 grudnia 2003 r. Pana Posła Tadeusza Jarmuziewicza w sprawie liberalizacji połączeń lokalnych i niekompetencji Ministerstwa Infrastruktury w liberalizacji tego segmentu rynku celem uzupełnienia odpowiedzi udzielonej na interpelację o Nr SPS-0202-5041/03 przedstawiam Panu Marszałkowi poniższe wyjaśnienia, wyrażając nadzieję, że poniższe informacje zostaną uznane za satysfakcjonujące.

   Kwestia możliwości dokonywania przez abonenta wyboru operatora świadczącego mu usługi uregulowana jest przepisami ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz. 852 z późn. zm.), dotyczącymi uprawnień abonenta. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 43 ust. 3 ww. ustawy: ˝Abonent stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej eksploatowanej przez operatora o znaczącej pozycji rynkowej w zakresie świadczenia usług telefonicznych świadczonych w tej sieci może wybrać operatora publicznego świadczącego usługi telefoniczne lub inne usługi wykorzystujące techniki komutacji. Z tytułu dokonania wyboru nie przysługuje roszczenie w stosunku do abonenta.˝ Powyższe brzmienie art. 43 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego zostało określone w art. 1 pkt 27 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o zmianie ustawy Prawo telekomunikacyjne oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 1070) w związku z przeniesieniem do polskiego Prawa telekomunikacyjnego regulacji unijnych, dotyczących m.in. możliwości dokonywania wyboru operatora świadczącego usługi telefoniczne. Prawo wyboru operatora publicznego świadczącego usługi telefoniczne lub inne usługi wykorzystujące techniki komutacji, zapewnione na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne, abonenci stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej eksploatowanej przez operatora o znaczącej pozycji rynkowej w zakresie świadczenia w tej sieci usług telefonicznych uzyskali z dniem 1 października 2003 r. Ponieważ na dzień dzisiejszy jedynym operatorem o znaczącej pozycji rynkowej w zakresie świadczenia usług telefonicznych w stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej jest Telekomunikacja Polska S.A., prawo wyboru innego operatora publicznego świadczącego m.in. usługi telefoniczne (w tym połączenia lokalne) uzyskali wyłącznie abonenci TP S.A.

   Nie oznacza to jednak, że każdy klient TP S.A. może korzystać z wymienionych uprawnień, lecz wyłącznie abonent stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej eksploatowanej przez TP S.A. Ustawa ogranicza też możliwość wyboru operatora. Może nim być bowiem tylko operator publiczny, który posiada uprawnienie do eksploatacji sieci telefonicznej na podstawie zezwolenia. W praktyce więc na rynku połączeń lokalnych zakres uprawnień abonenta sieci TP S.A. zawężony jest do wyboru innego operatora publicznego działającego na danym obszarze. Abonent TP S.A. nie może korzystać z usług połączeń lokalnych świadczonych przez operatora działającego na podstawie zgłoszenia (art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy) czy podmiotu udostępniającego usługi telefoniczne.

   W chwili obecnej uprawnienia operatora publicznego (posiadającego zezwolenie) w zakresie świadczenia usług połączeń lokalnych w publicznej stacjonarnej sieci telefonicznej posiada łącznie z TP S.A. 89 operatorów. Należy podkreślić, iż z danych statystycznych (GUS, Łączność - Wyniki działalności w 2002 r. - str. 16) wynika, że w 2002 roku tylko 50 operatorów prowadziło działalność telekomunikacyjną w zakresie połączeń lokalnych w sieci przewodowej (najczęściej odbywało się to w warunkach duopolu).

   W praktyce wybór dla abonenta sprowadza się w najlepszym przypadku do wyboru między TP S.A. a innym operatorem publicznym świadczącym usługi na danym obszarze (w danej strefie numeracyjnej). Nadal problemem pozostaje niedostateczny rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej, czego potwierdzeniem jest stosunkowo niski w stosunku do innych krajów europejskich wskaźnik gęstości telefonicznej (41,5 dla całej Europy, a według danych GUS w Polsce na koniec 2002 r. wynosił on 30,7 telefonicznych łączy głównych na 100 mieszkańców). Sytuacja w zakresie dostępu do stacjonarnej sieci telefonicznej, a tym samym możliwości wyboru innego operatora publicznego świadczącego usługi lokalnych połączeń telefonicznych, może ulec zmianie w przypadku rozbudowy sieci telefonicznej przez nowych niezależnych operatorów.

   Dokonywanie przez abonenta wyboru operatora świadczącego m.in. usługi telefoniczne niekoniecznie powinno odbywać się przez włożenie wtyczki aparatu do gniazdka innego operatora (jak było początkowo w Finlandii) lub poprzez przejęcie przez innego operatora dwóch przewodów metalowych linii abonenckiej (uwolnienie pętli lokalnej). Przedmiotowy wybór powinien być zapewniony poprzez:

   - numer dostępu do sieci (NDS) - zgodnie z zapisem pkt 4.1.5 części A rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 września 2002 r. w sprawie planu numeracji krajowej dla publicznych sieci telefonicznych (Dz. U. Nr 145, poz. 1223) jest to kombinacja cyfr identyfikująca usługodawcę i umożliwiająca wybór usługodawcy realizującego połączenie,

   oraz

   - preselekcję - dokonywanie połączeń przez sieć operatora o NDS wskazanym w zleceniu preselekcji.

   Należy podkreślić, iż kraje unijne są w dużo lepszej sytuacji niż Polska. Zapisy dyrektyw, w tym te dotyczące możliwości dokonywania wyboru operatora lokalnego, mogą zostać przez nich zaimplementowane bezpośrednio ˝w sieci˝. Przedmiotowe zapisy w naszych polskich realiach mogą być wdrożone jedynie do naszego prawa, prowadząc tym samym jedynie do teoretycznej zgodności zapisów ustawy Prawo telekomunikacyjne z postanowieniami przepisów unijnych. Wynika to w szczególności z dwóch powodów:

   - kraje unijne mają w 100% sieć cyfrową (u nas w sieci pracują jeszcze centrale analogowe),

   - w krajach unijnych jest zamknięty plan numeracji, a w Polsce otwarty (zgodnie z PNK do końca 2005 r.).

   Zgodnie z zapisem pkt 4.1.9 rozporządzenia w sprawie planu numeracji krajowej dla publicznych sieci telefonicznych otwarty plan numeracji charakteryzuje się występowaniem w publicznej sieci telefonicznej dwóch poziomów numeracji - numeracji strefowej i numeracji krajowej. Z kolei zamknięty plan numeracji w myśl zapisu pkt 4.1.10 ww. rozporządzenia charakteryzuje się występowaniem w publicznej sieci telefonicznej jednego poziomu numeracji - numeracji krajowej.

   Dodatkowo otwarty plan numeracji charakteryzuje się różnymi formatami numerów:

   - format 7D (siedem cyfr) - w przypadku numerów strefowych NST,

   - format 9D - w przypadku numerów krajowych KNA = WSN (wskaźnik strefy numeracyjnej) + NST (numer strefowy, identyfikujący zakończenie sieci w strefie numeracyjnej).

   Otwarty plan numeracji ma także różne schematy wybierania:

   - w połączeniach strefowych wybiera się numer strefowy NST,

   - w połączeniach krajowych wybiera się prefiks ˝0˝ i numer krajowy: 0 + KNA.

   Preselekcja (dokonywanie połączeń przez sieć operatora o NDS wskazanym w zleceniu preselekcji) zaimplementowana w centralach w Polsce posługuje się prefiksem ˝0˝. Jeżeli abonent w zleceniu preselekcji wskazał np. NDS=1031, to wybierając numer abonenta krajowego po prefiksie ˝0˝ nie musi wybierać NDS, tylko wprost numer krajowy: 0+KNA. Jego centrala (program uruchomiony po odebraniu ˝0˝) doda NDS ustalony przez abonenta w pisemnym zleceniu preselekcji: 0+NDS+KNA. Abonent, który nie zamówił preselekcji, może dokonać wyboru doraźnego operatora, wybierając po ˝0˝ numer dostępu NDS: 0+NDS+KNA. Należy dodatkowo zaznaczyć, iż abonent, który w zleceniu preselekcji wskazał operatora o NDS, np. 1031, poprzez sieć którego zamierza dokonywać połączeń, nie może być pozbawiony możliwości realizowania połączeń przez numer dostępu (w danym połączeniu) i powinien mieć możliwość połączenia się przez np.: 0+1044+KNA.

   Powyższe wskazywałoby zatem na fakt, iż programy zaimplementowane w centralach są przygotowane do zamkniętego planu numeracji.

   Ponieważ jednak obecnie w strefie wybieramy numer 7D (np. 53 49 320), a nie 0+22+53 49 320, nie ma więc możliwości dodania w połączeniach lokalnych numeru dostępu. Zaznaczyć należy, iż:

   - preselekcja nie zostanie uruchomiona bez prefiksu ˝0˝,

   - prefiks ˝0˝ i wskaźnik WŁASNEJ strefy można będzie wybierać po wprowadzeniu zamkniętego planu numeracji.

   Zamknięty plan numeracji (w całym kraju) można natomiast wprowadzić dopiero po dokonaniu likwidacji wszystkich central analogowych. Proces likwidacji wszystkich central analogowych, zgodnie z ˝Harmonogramem wymiany central analogowych na centrale cyfrowe˝, zamieszczonym w decyzjach Prezesa URiP zawieszających realizację uprawnień abonentów Telekomunikacji Polskiej S.A. w zakresie wyboru operatora publicznego świadczącego usługi telefoniczne międzystrefowe poprzez preselekcję oraz w zakresie wyboru operatora publicznego świadczącego usługi telefoniczne międzynarodowe poprzez numer dostępu i preselekcję, przez Abonentów przyłączonych do central analogowych, powinien zostać zakończony do końca 2005 r.

   Ponadto, zgodnie z postanowieniami art. 71 ustawy Prawo telekomunikacyjne, abonentom central cyfrowych ma być zapewniona możliwość prezentacji numeru abonenta wywołującego (CLIP). Wskazane jest zatem, by abonent (również w połączeniach strefowych) prezentował się numerem krajowym poprzedzonym prefiksem ˝0˝. Wynika to z faktu, że abonent w aparacie umożliwiającym odbiór numeru abonenta wywołującego ma przycisk ˝oddzwoń˝. Funkcja ta nie działałaby prawidłowo przy numerze bez prefiksu ˝0˝ (np. tylko 22 + NST). Również nie może to być sam numer strefowy (7D bez wskaźnika strefy), gdyż nie byłoby rozróżniania stref.

   Wprowadzając więc w centralach usługę CLIP, posługującą się numerem krajowym z prefiksem ˝0˝, należy abonentom zapewnić możliwość wybierania wg schematu krajowego również w połączeniach do własnej strefy numeracyjnej. Byłby to początek ˝wprowadzania˝ zamkniętego planu numeracji (z pozostawieniem możliwości wybierania w strefie numeru strefowego), bez oficjalnej (w Planie Numeracji Krajowej dla całej sieci krajowej) zmiany otwartego planu numeracji na zamknięty.

   Z powyżej opisaną kwestią dokonywania wyboru operatora lokalnego przez numer dostępu i preselekcję związane są minimum dwie dodatkowe regulacje:

   - regulacja wskazująca na to, w jakim koszyku usług ma być realizowana preselekcja (rozporządzenie wydane na podstawie upoważnienia z art. 43 ustawy),

   - regulacja wskazująca na możliwość posługiwania się w połączeniach strefowych pełnym numerem krajowym z prefiksem ˝0˝ (rozporządzenie dotyczące planu numeracji krajowej (PNK), wydane na podstawie upoważnienia z art. 99 ustawy).

   Powyższe będzie wymaganiem również dla producentów i operatorów, co nie oznacza, że wybór operatora lokalnego zaistnieje od razu po wejściu w życie powyższych rozporządzeń.

   Odpowiadając na pytanie Pana Posła Tadeusza Jarmuziewicza, kiedy wszyscy klienci w Polsce będą mogli korzystać ze swobodnego wyboru operatora połączeń lokalnych, należy stwierdzić, iż w obecnym stanie prawnym nie ma takiej możliwości, aby wszyscy mogli korzystać z tego uprawnienia, gdyż powołany powyżej przepis art. 43 ust. 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne, w zakresie możliwości wyboru operatora świadczącego m.in. usługi telefoniczne, dotyczy wyłącznie abonentów stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej eksploatowanej przez operatora o znaczącej pozycji rynkowej. Jak już wcześniej zostało wspomniane, w chwili obecnej znaczącą pozycję rynkową w zakresie świadczenia usług telefonicznych w stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej posiada jedynie TP S.A.

   Z kolei w związku z pytaniem Pana Posła, od kiedy klient TP S.A. będzie mógł dzwonić na numer lokalny przez innego operatora, należy wyjaśnić, że abonenci TP S.A., po zastąpieniu przez Operatora wszystkich central analogowych centralami cyfrowymi i wprowadzeniu zamkniętego planu numeracji, będą mieli taką możliwość z początkiem roku 2006.

   Podsekretarz stanu

   Wojciech Hałka

   Warszawa, dnia 12 stycznia 2004 r.