Odpowiedź ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 4995

w sprawie wielkopowierzchniowych obiektów handlowych

   W związku z interpelacją Posła Bogdana Lewandowskiego, przekazaną przy piśmie znak SPS-0202-4995/03 z dnia 2.10.2003 r., w sprawie wielkopowierzchniowych obiektów handlowych poniżej przedstawiam stanowisko Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

   Wpływ sklepów wielkopowierzchniowych na lokalny rynek pracy uzależniony jest w dużej mierze od uwarunkowań natury lokalnej. Powstanie takie placówki z jednej strony może zaktywizować lokalny rynek pracy, nie tylko poprzez zatrudnienie pracowników w samej placówce, ale również w obiektach towarzyszących (usługi transportowe, utrzymanie czystości obiektu, remonty i naprawy, usługi ochrony mienia itp.). Podobnie lokalni producenci mogą znaleźć w takiej placówce rynek zbytu dla swoich produktów. Jednakże z drugiej strony niewłaściwa lokalizacja takiej placówki handlowej może przyczynić się w znacznym stopniu do spadku obrotów okolicznych sklepów, niejednokrotnie zmusić ich właścicieli do zmiany branży lub wręcz do zaprzestania działalności handlowej. Z tego też względu wydaje się sensowne, aby decyzje odnośnie do umiejscowienia takich obiektów podejmowały lokalne władze samorządowe, które najlepiej znają sytuację ekonomiczną na danym terenie. Ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80 z 2003 r., poz. 717) decyzje o lokalizacji wielkopowierzchniowej placówki handlowej pozostawia w rękach władz samorządowych.

   Ustawa stanowi, że decyzje lokalizacyjne muszą mieć umocowanie zarówno w dokumencie określającym zasady tworzenia polityki przestrzennej gminy - mowa tu o studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (art. 10 ust. 2 pkt 8), jak i w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego (art. 15 ust. 3 pkt 4). Procedury związane z przygotowaniem i tworzeniem tych dokumentów zapewniają jawność postępowania, odpowiednio wcześniejsze informowanie o zamierzeniach lokalizacyjnych, konieczność uzyskania opinii od właściwych podmiotów, możliwość wniesienia uwag przez każdego zainteresowanego itp. (art. 11 i art. 17). Zarówno studium, jak i plan miejscowy, który nie może być sprzeczny z ustaleniami zawartymi w studium, są uchwalane przez radę gminy, co w pewnym stopniu ogranicza ewentualność wydania decyzji w sposób arbitralny.

   Należy stwierdzić, że nie istnieją dostateczne przesłanki, aby organy administracji centralnej ingerowały w lokalizację dużych obiektów handlowych. Decyzje na ten temat powinny pozostać na szczeblu gmin, których władze są najlepiej zorientowane w potrzebach swojego środowiska i jednocześnie odpowiadają za prowadzenie takiej polityki handlowej, która umożliwia rozwój gospodarczy regionu.

   Niezależnie od szczebla decyzji istotne jest, aby środowisko kupieckie umacniało się organizacyjnie, co umożliwi mu zajęcie silnej pozycji w procesie opiniowania planów rozwoju sieci handlowej. W chwili obecnej można mówić o raczej niewielkiej konsolidacji małych i średnich firm handlowych.

   W kwestii konkurencji jest powszechnie wiadome, że z punktu widzenia konsumenta obecność wielkopowierzchniowych placówek handlowych jest korzystna. Sklepy tego typu przyciągają klientów bogactwem asortymentu, umiarkowanymi cenami oraz urozmaiconymi warunkami zakupu towarów, co pozwala na szerokie zaspokajanie potrzeb konsumpcyjnych społeczeństwa.

   Przy zbyt dużej liczbie wielkopowierzchniowych placówek handlowych na danym terenie może wystąpić negatywne zjawisko w postaci wypierania małych i średnich firm, głównie krajowych, z rynku i wynikającej z tego likwidacji miejsc pracy. Jednakże w myśl ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 14 grudnia 1994 r. podejmowanie przedsięwzięć skierowanych na zmniejszenie bezrobocia i jego negatywnych skutków, w tym tworzenie nowych miejsc pracy, należy do zadań samorządu wojewódzkiego.

   W chwili obecnej Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej nie planuje działań związanych z inicjatywą ustawodawczą dotyczącą zmiany przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zmierzającą w kierunku uzależniania decyzji o powstaniu wielkopowierzchniowego obiektu handlowego od liczby mieszkańców na danym terenie. Obecna regulacja określa procedury, jakie obowiązują przy podejmowaniu tychże decyzji w oparciu o zasady gospodarki wolnorynkowej przy jednoczesnym pozostawieniu swobody kreowania polityki ekonomicznej na danym terenie przez władze samorządowe.

   Minister

   Jerzy Hausner

   Warszawa, dnia 22 października 2003 r.