Odpowiedź sekretarza stanu

w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 4983

w sprawie sytuacji polskich kobiet

   Szanowny Panie Marszałku! Pragnę uprzejmie poinformować, iż z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów - otrzymanego pismem z dnia 8 października br. (SSP-4401-78/03), za pośrednictwem Pana Marka Wikińskiego - Sekretarza Stanu w KPRM - przesyłam na ręce Pana Marszałka odpowiedź na skierowaną do Pana Premiera Leszka Millera interpelację posłanki Anny Sobeckiej w sprawie sytuacji polskich kobiet.

   Odpowiedź na interpelację poseł Anny Sobeckiej ˝w sprawie sytuacji polskich kobiet˝.

   Ad 1. Krajowy Program Działań na Rzecz Kobiet - II etap na lata 2003-2005 jest konsekwencją przyjęcia przez rząd RP, dobrowolnie i bez wyłączeń, dokumentu końcowego IV Światowej Konferencji ONZ w Sprawach Kobiet, ˝Platforma Działania˝, Pekin 1995. Dokument jest kontynuacją I etapu Krajowego Programu Działań na Rzecz Kobiet, przyjętego przez rząd SLD-PSL w roku 1997. Zadania precyzyjnie zapisane w I etapie Programu przez ówczesnego Pełnomocnika Rządu ds. Rodziny i Kobiet, panią minister Jolantę Banach są odzwierciedleniem zobowiązań Polski wynikających z Platformy.

   Platformę Działania podpisało 188 państw. W 116 z nich Narodowe Programy Działań na Rzecz Kobiet są sprawdzonym i skutecznym instrumentem wyrównywania szans kobiet i mężczyzn. Społeczność międzynarodowa przyjęła bowiem, iż istniejąca i opisana w statystykach dyskryminacja kobiet w różnych obszarach życia społecznego, rodzinnego i publicznego wymaga stworzenia pozytywnych mechanizmów eliminujących występujące, często w drastycznej formie, nierówności.

   Żaden program rządowy, w tym także Krajowy Program Działań na rzecz Kobiet, nie ˝sponsoruje dewiacji ani rozwiązłości˝. Celem tego dokumentu jest stworzenie pozytywnego mechanizmu wyrównywania szans kobiet i mężczyzn oraz zapewnienie im możliwości rozwoju we wszystkich dziedzinach życia.

   Program składa się z IX rozdziałów opisujących podstawowe problemy polskich kobiet, wyznaczających cele i zadania w każdym z tych obszarów, a także określających podmioty odpowiedzialne za ich realizację. Są to:

   - Prawa kobiet jako prawa człowieka,

   - Aktywność ekonomiczna kobiet,

   - Przemoc wobec kobiet,

   - Zdrowie kobiet,

   - Edukacja,

   - Udział kobiet we władzach publicznych i procesie podejmowania decyzji,

   - Kobiety i środki masowego przekazu,

   - Współpraca administracji rządowej z organizacjami pozarządowymi,

   - Strategie badawcze i system zbierania danych.

   Ad 2. Rząd nie zamierza wycofywać się z Krajowego Programu Działań na Rzecz Kobiet, uchwalonego 19 sierpnia bieżącego roku. W Polsce organem państwa odpowiedzialnym za monitorowanie Programu jest obecnie Pełnomocnik Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn.

   Ad 3. W programie zapisano szereg celów strategicznych i konkretnych zadań mających na celu ˝wspieranie kobiet w trudnych sytuacjach życiowych˝. Przykładowo można wskazać następujące działania: w rozdziale pt. ˝Aktywność ekonomiczna kobiet˝, jednym z celów strategicznych jest: Eliminacja dyskryminacji kobiet na rynku pracy. W ramach zadań kierunkowych dotyczących realizowania tego celu strategicznego zapisano między innymi zadanie kierunkowe nr 2: Opracowanie i wdrożenie wskaźników ˝pracy o jednakowej wartości˝ poprzez dokonanie analizy wartości pracy i płacy w różnych zawodach oraz wykorzystanie jej wyników w polityce płacowej i kadrowej, a także stosowanie jednakowych kryteriów przy ocenie prac wykonywanych przez kobiety i mężczyzn. Z innego zakresu: w rozdziale ˝Przemoc wobec kobiet˝ zapisano cel strategiczny: Przeciwdziałanie i eliminowanie przemocy wobec kobiet. Jednym z zadań kierunkowych z tego obszaru jest zadanie nr 2: Podjęcie prac legislacyjnych nad zmianami obowiązujących przepisów w kierunku zwiększenia ochrony prawnej kobiet - ofiar przemocy.

   Odpowiadając na sugestię zawartą w pytaniu pani poseł, która dotyczy rzekomego ˝marnotrawstwa środków finansowych˝, pragnę podkreślić, że resorty były zobowiązane do zabezpieczenia środków w swoich budżetach na realizację zadań zapisanych w I etapie Programu. Dlatego większość zadań II etapu, które są kontynuacją zadań I etapu, ma zapewnione finansowanie, co zostało zapisane we Wprowadzeniu do Programu i uzgodnione z poszczególnymi resortami i Ministerstwem Finansów. Zadania nowe, których realizację zapisano w taki sposób, by mogły być uwzględnione w budżetach na rok 2004, mogą być także realizowane w ramach programów przedakcesyjnych i strukturalnych UE. Pełnomocnik Rządu przystąpił do realizacji programu Phare 2002 ˝Doskonalenie polityki równego traktowania kobiet i mężczyzn˝, pozyskując w ten sposób kwotę 2 mln Euro na zadania m.in. wymienione w Programie. Pełnomocnik zobowiązał się ponadto do przedstawiania informacji o własnych programach i pomocy w poszukiwaniu źródeł finansowania z innych programów Wspólnotowych i od partnerów zagranicznych, w ramach współpracy międzynarodowej (np. Norwegia). Będzie to tym łatwiejsze, że kwestia wyrównywania szans kobiet i mężczyzn jest sprawą priorytetową w całej Wspólnocie Europejskiej i wszelkie zadania związane z prowadzeniem polityki gender mainstreamingu we wszystkich zakresach polityki rządu mają bardzo duże szanse na akceptację przez partnerów unijnych.

   Zakres zadań przedstawionych w Programie jest efektem ponadpółrocznych negocjacji z resortami oraz dostosowania do możliwości budżetowych państwa.

   Ad 4. W rozdziale IV Krajowego Programu Działań na rzecz Kobiet - obejmującym zadania państwa z zakresu polityki zdrowotnej - umieszczono zadanie utworzenia poradni diagnostyczno-konsultacyjnej dla osób transseksualnych. Utworzenie jednej takiej poradni nie będzie stanowić dużego obciążenia dla budżetu, jestem natomiast przekonana, że obowiązkiem demokratycznego państwa jest udzielanie pomocy wszystkim potrzebującym jej obywatelom, w także tej grupie osób.

   W programie nie ma natomiast mowy o liberalizacji ustawy o Planowaniu Rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Zapisy Programu dotyczące np. dostępu do nowoczesnych metod planowania rodziny i antykoncepcji oraz wiedzy na temat seksualności człowieka nie wykraczają poza obowiązującą ustawę. To właśnie w tej ustawie państwo gwarantuje wprowadzenie do szkół nowoczesnej, zgodnej ze standardami naukowymi, wiedzy na temat seksualności człowieka, dostęp do badań prenatalnych, a także prawo do usunięcia ciąży, kiedy jest ona wynikiem czynu zabronionego, zagraża życiu lub zdrowiu matki lub kiedy wykryto nieuleczalną wadę płodu. Dlatego też rząd zamierza powołać Międzyresortowy Zespół ds. właściwego wykonywania tej ustawy.

   W zakresie umieszczenia na Liście Leków i Środków Medycznych Refundowanych z Budżetu Państwa nowoczesnych środków antykoncepcyjnych podkreślić należy, iż leki znajdujące się w tym wykazie obecnie są przestarzałe i nie odpowiadają potrzebom zdrowotnym kobiet w różnych grupach wiekowych. Należy podkreślić, że edukacja seksualna, antykoncepcja i skuteczne środki planowania rodziny są nie tylko najbardziej skutecznym, ale także najbardziej opłacalnym - także z punktu widzenia racjonalności budżetowej - sposobem na realne zmniejszenie liczby aborcji. Sfera pomocy socjalnej dla kobiet w ciąży i rodzin jest przedmiotem odrębnych uregulowań, z których wskazać należy przede wszystkim uchwaloną niedawno ustawę o świadczeniach rodzinnych. Krajowy Program Działań na Rzecz Kobiet realizuje zasadę wyrównywania szans kobiet i mężczyzn, która wiąże się z doktryną nowoczesnego państwa prawa, nakazującą rządom tworzenie mechanizmów realizacji zapisów ustaw konstytucyjnych. Krajowy Program Działań na Rzecz Kobiet jest właśnie takim narzędziem - służącym realizacji art. 32 i 33, poświęconych równości kobiet i mężczyzn. Warto także podkreślić, że doświadczenia wielu krajów europejskich wskazują, iż konsekwentnie realizowana przez państwo polityka równościowa sprzyja godzeniu obowiązków rodzinnych i zawodowych, jest działaniem zorientowanym na nowoczesną, partnerską rodzinę. Tak rozumiana ˝polityka rodzinna˝ pozwala na odpowiedzialne wychowanie dzieci, zapewnienie godziwego standardu ekonomicznego i realizację aspiracji zawodowych kobiet i mężczyzn.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Izabela Jaruga-Nowacka

   Warszawa, dnia 21 listopada 2003 r.