Odpowiedź ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 4954

w sprawie postulatu obniżenia projektowanej 22% stawki podatku VAT na materiały budowlane

   W odpowiedzi na interpelację Pani poseł Haliny Murias w sprawie postulatu obniżenia projektowanej 22% stawki podatku VAT na materiały budowlane, przesłaną przy piśmie Pana Marszałka, znak SPS-0202-4954/03 z dnia 30 września 2003 r. - pragnę na wstępie uprzejmie poinformować, że problematyka opodatkowania podatkiem VAT w budownictwie leży w kompetencji Ministra Finansów, zaś szczegółowe informacje dotyczące firm budowlanych powinien przedstawić Minister Infrastruktury.

   Z uwagi na to, w celu udzielenia jak najpełniejszej odpowiedzi na wszystkie pytania zadane przez Panią poseł Halinę Murias w interpelacji, zwróciłem się do obu wymienionych resortów o stanowiska w sprawach leżących w ich kompetencji.

   Minister Finansów podkreślił, że ˝Polska zobowiązana jest do dostosowania przepisów podatkowych do norm Unii Europejskiej. W związku z tym stosowana preferencyjna stawka podatku od towarów i usług na materiały budowlane nie może zostać utrzymana po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Dyrektywy Unii nie przewidują bowiem żadnych stawek preferencyjnych dla tego typu towarów. Załącznik H do Szóstej Dyrektywy Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej - ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC z późn. zm.), zawierający wykaz towarów i usług, które mogą podlegać obniżonym stawkom podatku, nie przewiduje obniżonej stawki podatku na materiały budowlane. Załącznik H przewiduje natomiast obniżoną stawkę VAT na budowę, remont lub przebudowę budynków mieszkalnych i ich części, realizowanych w ramach budownictwa społecznego. Wzwiązku z tym projekt nowej ustawy o podatku od towarów iusług przewiduje opodatkowanie materiałów budowlanych wwysokości stosowanej wPolsce stawki podstawowej.

   Należy jednak podkreślić, że Polska uzyskała prawo do stosowania wokresie przejściowym, tj. do dnia 31 grudnia 2007 r., obniżonej stawki podatku od towarów i usług, m.in. w zakresie budowy, remontu imodernizacji budynków mieszkalnych, nieświadczonych w ramach programu ocharakterze społecznym, oraz na dostawę budynków mieszkalnych lub części budynków mieszkalnych przed pierwszym zasiedleniem. W związku z powyższym wrządowym projekcie ustawy o podatku od towarów i usług zaproponowano rozwiązania, zgodnie z którymi do dnia 31 grudnia 2007r. obowiązywać będzie nadal stawka w wysokości 7% w odniesieniu do robót budowlano-montażowych oraz remontów związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą oraz obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych. Stosowanie obniżonej stawki podatku od towarów i usług w przedstawionym powyżej zakresie stwarza możliwość utrzymania obecnych cen obiektów budownictwa mieszkaniowego, a także usług budowlanych związanych z budową lub remontem obiektów mieszkaniowych. System podatku od towarów i usług pozwala bowiem podatnikom dokonującym sprzedaży produktów, na które stosowana jest obniżona stawka podatku VAT, obniżać podatek należny opodatek naliczony, a nawet otrzymywać zwrot nadwyżki podatku naliczonego (zapłaconego np. przy zakupie materiałów), nad podatkiem należnym od dokonanej sprzedaży. Zasady te mogą nawet przyczynić się do rozwoju legalnie działających firm świadczących usługi budowlane iograniczenia szarej strefy wtej sferze działalności gospodarczej.

   Podwyższenie stawki podatku od towarów i usług na materiały budowlane dowysokości 22% nie powinno stwarzać przesłanek do utraty konkurencyjności polskich przedsiębiorców produkujących materiały budowlane oraz świadczących usługi wzakresie budownictwa w kontekście międzynarodowym. Jedną zpodstawowych zasad wspólnotowych jest zasada równej konkurencji, zgodnie z którą, wszystkie przedsiębiorstwa powinny mieć zagwarantowane takie same warunki prowadzenia działalności gospodarczej na terenie całej Wspólnoty. Wzwiązku z tym w zakresie podatku VAT zastosowano takie rozwiązania, zgodnie z którymi usługi budowlane będą obciążone podatkiem od towarów i usług według stawki obowiązującej wpaństwie, w którym teusługi będą wykonywane. Zatem usługa budowlana wykonywana przez polskiego przedsiębiorę np. w Niemczech będzie opodatkowana stawką podatku tam obowiązującą, natomiast usługa firmy niemieckiej w Polsce będzie opodatkowana wg stawki obowiązującej w Polsce. Podobne rozwiązanie dotyczy wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów iwewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (czyli transakcji kupna - sprzedaży towarów pomiędzy podatnikami podatku od towarów i usług, wwyniku której towary są wysyłane lub transportowane na terytorium innego państwa członkowskiego). Wzwiązku z tym sprzedaż towarów w państwie wysyłki, czyli wewnątrzwspólnotowadostawa towarów, będzie opodatkowana stawką podatku wwysokości 0%, natomiast w państwie, do którego towary zostaną dostarczone, zastosowanie będzie miała stawka podatku tam obowiązująca. Nienależy również oczekiwać naruszenia zasady równej konkurencji wprzypadku przedsiębiorców podmiotowo zwolnionych od podatku odtowarów i usług.

   W związku z powyższym stawiana w interpelacji Pani Poseł teza nagłego załamania koniunktury w budownictwie mieszkaniowym w wyniku planowanej podwyżki stawek VAT w zakresie budownictwa mieszkaniowego nie wydaje się zasadna. Nie znajduje też ona potwierdzenia w danych statystycznych. W związku z objęciem podatkiem VAT sprzedaży mieszkań przez dewelopperów obawiano się, że recesja dotknie głównie ten sektor budownictwa. Tymczasem w 2002 r. wbudownictwie przeznaczonym na sprzedaż i wynajem odnotowano objawy recesyjne mniejsze niż wbudownictwie spółdzielczym.

   Natomiast podwyższenie stawki na materiały budowlane mogą odczuć osoby fizyczne, które będą nabywać te towary przy budowie domów lub remoncie obiektów mieszkalnych.

   W celu ograniczenia społecznych skutków wynikających z koniecznych zmian w systemie podatku VAT, rozważane jest wprowadzenie rozwiązań łagodzących ewentualny wzrost kosztów budowy.

   Niezależnie od rodzaju i zakresu nowych rozwiązań łagodzących skutki podwyżki stawek VAT w budownictwie mieszkaniowym, Rząd w dniu 29 lipca 2003 r. przyjął ˝Program budownictwa mieszkań dla osób wymagających pomocy socjalnej˝. Program ten przewiduje dwa etapy realizacji budownictwa przeznaczonego dla dwóch grup rodzin i osób, tj. osób dotkniętych lub zagrożonych trwałą marginalizacją i wykluczeniem społecznym oraz osób zagrożonych utratą mieszkania z przyczyn ekonomicznych oraz tych, którzy mają utrudnioną możliwość otrzymania mieszkania. Program realizowany będzie w dwóch etapach. Etap pierwszy, obejmujący lata 2003-2004, realizowany będzie poprzez doraźne działania prawne i finansowe. Realizacja drugiego etapu, po 2004 r., uzależniona jest od wyników programu pilotażowego i wymagać będzie kompleksowych zmian legislacyjnych oraz stworzenia stałego systemu finansowania. Realizacja programu pilotażowego umożliwi dofinansowanie budowy i adaptacji ogółem 1300 mieszkań socjalnych, 80 domów mieszkalnych oraz aktywizację do 2000 bezrobotnych. Program docelowy oparty będzie na ustawie o domach socjalnych, która określi m. in. standardy i normy budowlane domów socjalnych, zasady udzielania schronienia w tych domach oraz zasady wsparcia gmin w budowie nowych mieszkań, a także adaptacji istniejących budynków. W ramach tego programu przewiduje się stymulowanie budowy nowych mieszkań lub wykorzystania istniejących poprzez kooperację gmin z deweloperami.

   Przedstawiony program adresowany jest do osób i rodzin najuboższych, które nie mogą samodzielnie ponosić wydatków z tytułu użytkowania mieszkań.

   Innym systemem zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przewidzianym dla gospodarstw domowych osiągających średnie dochody, które nie pozwalają wprawdzie na nabycie mieszkania na własność, ale umożliwiają pokrywanie opłat związanych z najmem lokalu, jest program społecznego budownictwa czynszowego. Ten program finansowany jest poprzez Krajowy Fundusz Mieszkaniowy ulokowany w Banku Gospodarstwa Krajowego, który udziela długoterminowych kredytów budowlanych o preferencyjnym oprocentowaniu. Zarówno długość okresu spłaty tych kredytów (średnio około 50 lat), jak i ich wysokość oprocentowania - 4,5% nie znajduje odpowiednika w ofertach kredytowych innych banków. Krajowy Fundusz Mieszkaniowy sfinansował budowę ponad 61 000 mieszkań, która to liczba uwzględnia założoną do skredytowania liczbę mieszkań w 2003 r. na rekordowym poziomie ponad 18 000.˝

   Dodatkowo uprzejmie informuje, że w rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych nie przewidziano co prawda wprowadzenia dodatkowych ulg i zwolnień podatkowych, w tym o charakterze proeksportowym. Jednakże należy podkreślić, że zgodnie z art. 7 przyjętej przez Sejm RP w dniu 14 października 2003 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (druk 1852) zachowane zostało - do końca 2004 r. - dotychczasowe zwolnienie od podatku dochodowego dochodów m.in. spółdzielni mieszkaniowych w zakresie i na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2003 r.

   Ponadto ustawą tą obniżono stawkę podatku dochodowego od osób prawnych z obowiązującej obecnie 27% do 19% dochodu. Zmiana ta powinna przyczynić się do poprawy warunków funkcjonowania wszystkich przedsiębiorców będących osobami prawnymi, w tym również eksportujących swoje towary i usługi˝.

   Odnośnie przytoczonego stanowiska Ministra Finansów, pragnę uprzejmie poinformować, że Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 2 października 2003 r. skierował do resortu finansów pismo w przedmiotowej sprawie jako wsparcie merytoryczne podczas udzielania na forum Sejmu odpowiedzi na pytanie bieżące Pana posła Stanisława Szyszkowskiego przez upoważnionego wówczas Ministra Finansów (kopia pisma w sprawie skutków dla firm wprowadzenia 22% stawki podatku VAT w budownictwie, znak: DIF-II/MW/3610/03 w załączeniu).

   W uzupełnieniu odpowiedzi na pytanie drugie postawione przez Panią Poseł Halinę Murias w interpelacji, tj.: czy zostaną stworzone warunki rozwijające eksport polskich towarów i usług, np. przez udzielenie ulg proeksportowych?, resort gospodarki, pracy i polityki społecznej pragnie przypomnieć, że zgodnie z przyjętą w styczniu 2002 r. Strategią Gospodarczą Rządu priorytetowym celem polityki handlowej jest wzrost udziału Polski w międzynarodowych stosunkach gospodarczych. Osiągnięcie tego celu nastąpi poprzez:

   - poprawę międzynarodowej konkurencyjności wyrobów krajowego przemysłu i rolnictwa,

   - skuteczniejszą promocję polskich towarów,

   - stały dopływ do Polski bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

   Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stara się wspierać polskich przedsiębiorców eksporterów na etapach ich działalności eksportowej. Ministerstwo nie realizuje specjalnego wyodrębnionego programu nakierowanego na promocję branży materiałów budowlanych. Swoimi działaniami staramy się objąć maksymalnie dużą ilość przedsięwzięć promocyjnych dotyczących różnych obszarów aktywności gospodarczej. Z dostępnych instrumentów promocji i wspierania eksportu mogą korzystać także przedsiębiorcy z branży materiałów budowlanych.

   Skala i zakres działań w zakresie promocji eksportu są ściśle uzależnione od wielkości środków przeznaczanych na promocję eksportu w budżecie Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

   Programy i instrumenty umożliwiające dostęp do informacji rynkowej.

   W maju 2003 r. MGPiPS uruchomiło Portal Promocji Eksportu (znany pod dotychczasową nazwą: TISPE). Integruje on rozproszone zasoby informacji o tematyce gospodarczej istotnej dla polskiego eksportera i udostępnia je w portalu internetowym: www.eksporter.gov.pl.

   System w szczególności zawiera informacje o:

   - profilach eksportowych polskich przedsiębiorstw;

   - zapytaniach ofertowych z zagranicy;

   - ofertach polskich eksporterów;

   - możliwościach oferowania polskich produktów na rynkach międzynarodowych;

   - warunkach dostępu do rynków międzynarodowych (tak w rozumieniu geograficznym, jak i branżowym);

   - dostępnym w Polsce instrumentarium wspierania eksportu dla przedsiębiorców.

   Ministerstwo kontynuuje współpracę z Centrum Informacji Rynkowej Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego (IKCHZ) w zakresie działalności informacyjnej na potrzeby polskich eksporterów. W ramach systemu informacji prowadzonego przez IKCHZ MGPiPS do marca 2003 r. finansowało przygotowanie i publikację biuletynów i baz danych tworzonych m.in. w oparciu o informacje napływające z wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad i konsulatów RP za granicą. Od marca 2003 r. IKC HZ w ramach Portalu Promocji Eksportu prowadzi redakcję informacji makroekonomicznych, która obejmuje podstawowe dane o rynkach zagranicznych, o warunkach dostępu do tych rynków, o możliwościach eksportu polskich towarów na te rynki.

   MGPiPS wspiera finansowo publikację i dystrybucję polsko- i obcojęzycznych materiałów promocyjnych, zakupy i dystrybucję wydawnictw informacyjnych, katalogów, informatorów i czasopism oraz wydawnicze przedsięwzięcia promocyjne, podejmowane przez grupy przedsiębiorstw, agencje i jednostki samorządu gospodarczego.

   Ułatwianie pozyskiwania i dostępu do informacji rynkowej jest także jednym z zadań realizowanych przez polskie służby dyplomatyczne. Obok zadań dotyczących makroekonomicznej reprezentacji naszych interesów za granicą polskie placówki w coraz większym stopniu zajmują się wspomaganiem małych i średnich firm w ich kontaktach gospodarczych z partnerami w kraju urzędowania placówki. Wydziały ekonomiczno-handlowe (WEH) są jednostkami pełniącymi funkcje informacyjne i doradcze na rzecz małego i średniego biznesu za granicą. Prace z zakresu promocji gospodarczej stanowią od 30 do 75% wszystkich działań poszczególnych WEH. Obok WEH zintegrowaną działalność ekonomiczno-dyplomatyczną, koordynowaną w całości przez MSZ, prowadzi także 31 ambasad RP.

   Programy i instrumenty pomocne w poszukiwaniu kontaktów handlowych i partnerów do współpracy.

   Realizacja tej funkcji wpisana jest w sposób szczególny w zakres zadań polskich placówek ekonomiczno-handlowych czy też przedstawionego wcześniej Portalu Promocji Eksportu. Funkcję tę spełniają także realizowane przez MGPiPS programy promocyjne:

   - dofinansowanie kosztów uczestnictwa w imprezach targowo-wystawienniczych za granicą

   Dofinansowanie MGPiPS z tytułu uczestnictwa w imprezach targowo-wystawienniczych za granicą mogą otrzymać przedsiębiorcy lub jednostki samorządu gospodarczego, uczestniczący w targach/wystawach ujętych na listach imprez targowych objętych systemem dofinansowania Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Od 2004 r. prawo otrzymania z MGPiPS dofinansowania części kosztów uczestnictwa w targach będą posiadać polscy przedsiębiorcy, którzy wezmą udział w tych targach indywidualnie lub za pośrednictwem wybranego przez siebie organizatora. O takie dofinansowanie będzie mógł ubiegać się tylko ten przedsiębiorca, który podpisze z Ministerstwem umowę o udzielenie dotacji co najmniej na 2 miesiące przed terminem rozpoczęcia targów. Dwumiesięczny termin nie dotyczy targów odbywających się w I kwartale 2004 roku.

   Systemem refundacji objętych jest szereg imprez targowych branży budowlanej a także wystaw o charakterze narodowym (w 2004 r. refundacją objęte są 4 wystawy narodowe - w Mińsku, Kaliningradzie, Kownie i Charkowie), na których wyroby branży materiałów budowlanych mogą być zaprezentowane, a obecność polskich eksporterów tej branży stwarza szanse dla nawiązania i rozwoju współpracy międzynarodowej.

   - dofinansowanie kosztów udziału w misjach handlowych

   Ministerstwo wspiera także zbiorowe wyjazdy polskich przedsiębiorstw za granicę w ramach tzw. wyjazdowych misji gospodarczych na targi/wystawy organizowane za granicą, jak również misje przyjazdowe potencjalnych importerów polskich towarów na targi o charakterze kupieckim odbywające się w Polsce. Maksymalna kwota pomocy z tytułu uczestnictwa w wyjazdowych misjach gospodarczych związanych z udziałem w imprezach targowo-wystawienniczych może wynieść do 7500 zł (do 50% kosztów netto poniesionych przez uczestnika danej misji).

   Firmy z branży materiałów budowlanych mają możliwość skorzystania z takiego dofinansowania. Inicjatywa w tym zakresie należy do nich i do organizatorów misji. W przypadku zainteresowania z ich strony uzyskaniem wsparcia z budżetu MGPiPS powinni oni złożyć do Ministerstwa stosowny wniosek o objęcie misji dofinansowaniem.

   Programy i instrumenty służące podnoszeniu kwalifikacji w zakresie prowadzenia działalności eksportowej.

   Mając na uwadze fakt, iż jednym z istotnych ograniczeń rozwoju polskiego eksportu jest brak odpowiednio wykwalifikowanej kadry w niektórych grupach przedsiębiorstw, m.in. z sektora MSP, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej udziela pomocy przedsiębiorcom zainteresowanym inwestowaniem w rozwój kadr zaangażowanych w przygotowanie i realizację transakcji handlu zagranicznego. Celem programu ˝Akademia Handlu Zagranicznego˝ jest ułatwienie polskim przedsiębiorcom dostępu do szkoleń w zakresie organizacji i techniki handlu zagranicznego. Cena szkolenia obciążająca przedsiębiorcę jest pomniejszana o dopłatę ze środków Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

   W grupie przedsięwzięć promocyjnych dofinansowywanych przez Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej znajdują się również m.in.: międzynarodowe konferencje i seminaria oraz szkolenia poświęcone problematyce gospodarczej, promocji polskiego eksportu, możliwościom i warunkom rozwoju eksportu na konkretne rynki lub przez konkretne branże. MGPiPS wspiera finansowo imprezy, zarówno w kraju jak i za granicą, organizowane przede wszystkim przez organizacje samorządu gospodarczego, często we współpracy z organami samorządu terytorialnego oraz partnerami z zagranicy, w tym z wydziałami ekonomiczno-handlowymi.

   Programy ułatwiające dostęp do rynków zagranicznych.

   Ułatwieniu dostępu do rynków zagranicznych służą w sposób szczególny realizowane przez MGPiPS programy tworzenia Domów Polskich oraz dotacji dla przedsiębiorców na dofinansowanie kosztów uzyskania certyfikatów wymaganych na rynkach zagranicznych.

   Domy Polskie, utworzone za granicą przez grupę polskich przedsiębiorców reprezentujących jedną lub kilka pokrewnych branż, mają stanowić centra handlowo-wystawiennicze prezentujące ofertę eksportową założycieli Domu Polskiego i innych zainteresowanych przedsiębiorstw. Z jednej strony służą podnoszeniu pozycji konkurencyjnej tworzących je podmiotów, z drugiej zaś - dzięki formie działania grupowego - rozwiązują problem wzajemnej konkurencji między nimi. Domy Polskie są przedsięwzięciami komercyjnymi. W I fazie tworzenia Domu Polskiego (do czasu zarejestrowania działalności gospodarczej za granicą i podpisania umowy lokalizacji), Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej udziela wsparcia ze środków budżetowych na badanie studialne, pomoc prawną oraz usługi konsultingowe przy tworzeniu biznes planu Domu Polskiego. W II fazie tworzenia Domu Polskiego (tzn. od momentu podjęcia działalności komercyjnej), Minister wspiera działania promocyjne Domu Polskiego, tj. udział w targach i wystawach oraz badania studialne i inne usługi promocyjne.

   Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej oferuje także program dotacji dla przedsiębiorców na dofinansowanie kosztów uzyskania certyfikatu wyrobu, wymaganego na rynkach zagranicznych. Przewidziana w Programie certyfikacja polega na:

   - uzyskiwaniu certyfikatów zgodności z wymaganiami określonymi w normach danego (narodowego) rynku zagranicznego, Jednolitego Rynku Unii Europejskiej (np. znak CE) i normach międzynarodowych,

   - uzyskiwaniu świadectw/atestów wymaganych w obrocie towarami na rynkach zagranicznych, takich jak np.: świadectwa weterynaryjne, atesty higieniczne i inne.

   Finansowe instrumenty wspierania eksportu.

   Przedsiębiorcy z branży budowlanej mają także możliwość korzystania z istniejących finansowych instrumentów wspierania eksportu.

   Instrumentarium finansowego wspierania eksportu w Polsce jest dziś zgodne z obowiązującymi w tym zakresie standardami międzynarodowymi - jedynym istotnym wyjątkiem jest brak możliwości bezpośredniego finansowania, tj. udzielania kredytów eksportowych bezpośrednio przez wyspecjalizowaną instytucję państwową. Głównym ograniczeniem natomiast jest niewielki zakres wykorzystania istniejących instrumentów przez przedsiębiorców, a co za tym idzie - niezadowalająca ich skuteczność w pobudzaniu produkcji eksportowej i eksportu.

   Resortem wiodącym w zakresie finansowych instrumentów wspierania eksportu (w tym - w szczególności - ubezpieczeń eksportowych) jest Ministerstwo Finansów pełniące funkcję koordynacyjną i legislacyjną w tej dziedzinie. Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - w odniesieniu do poszczególnych instrumentów finansowych - współuczestniczy przy tworzeniu i opiniuje projekty aktów prawnych, współdziała w procesie ich realizacji i ją nadzoruje, jak również upowszechnia wiedzę w tej dziedzinie.

   Ubezpieczenia i gwarancje eksportowe są wiodącym ogniwem w finansowej infrastrukturze wpierania eksportu. Posiadającą gwarancje Skarbu Państwa działalność w tym zakresie na polskim rynku prowadzi Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych (KUKE S.A.) na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o działalności ubezpieczeniowej (tekst jednolity Dz. U. z 1996 roku Nr 11, poz. 62 wraz z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych (Dz. U. Nr 59/2001 poz. 609 - tekst jednolity).

   Oferowane przez KUKE S.A. ubezpieczenia eksportowe mogą dotyczyć:

   - kredytów eksportowych,

   - kontraktów eksportowych,

   - inwestycji bezpośrednich za granicą,

   - kosztów poszukiwania zagranicznych rynków zbytu.

   W dniu 8 czerwca 2001 roku uchwalona została ustawa o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych (Dz.U. Nr 73, poz. 762).

   Mechanizm dopłat ma na celu zapewnienie stabilizacji oprocentowania kredytów eksportowych w oparciu o stałe referencyjne stopy procentowe CIRR - Commercial Interest Reference Rates. Stopy CIRR to stopy procentowe ogłaszane okresowo przez Sekretariat OECD, wyznaczające minimalny poziom stóp oprocentowania kredytów eksportowych w państwach będących uczestnikami Porozumienia o Wytycznych dla Oficjalnie Wspieranych Kredytów Eksportowych (the Arrangement on Guidelines for Officially Supported Export Credits - www.oecd.org). Stopy CIRR ogłaszane są przez Prezesa Banku Gospodarstwa Krajowego. Publikowane są w Dzienniku Urzędowym RP ˝Monitor Polski˝ i obowiązują od 15. dnia danego miesiąca do 14. dnia miesiąca następnego.

   Program Dopłat do Oprocentowania Kredytów Eksportowych (DOKE) oparty został na wzajemnych okresowych rozliczeniach między administratorem systemu - Bankiem Gospodarstwa Krajowego (w oparciu o umowę zawartą z Ministrem Finansów) a bankami bezpośrednio udzielającymi kredytów eksportowych. W ramach systemu banki (z którymi została podpisana Umowa DOKE) mogą uzyskać z budżetu państwa, za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego, dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych zapewniające stabilizację oprocentowania kredytu oferowanego eksporterowi w całym okresie kredytowania.

   Ustawa z 8 maja 1997 roku o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz.U. Nr 79, poz. 484, z późniejszymi zmianami) reguluje zasady, ogólne warunki i tryb:

   - udzielania poręczeń i gwarancji przez Skarb Państwa, tworzenia zasobu majątkowego Skarbu Państwa oraz wykonania zobowiązań z tych tytułów,

   - udzielania poręczeń i gwarancji przez niektóre osoby prawne,

   - udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego poręczeń ze środków Krajowego Funduszu Poręczeń Kredytowych.

   Poręczenie lub gwarancja mogą być udzielone pod warunkiem przeznaczenia objętego nimi kredytu na finansowanie przede wszystkim: przedsięwzięć inwestycyjnych zapewniających m.in. rozwój eksportu dóbr i usług. Ponadto poręczenia lub gwarancje mogą być także udzielane pod warunkiem przeznaczenia objętego nimi kredytu na finansowanie zakupu materiałów lub wyrobów gotowych przeznaczonych na realizację przedsięwzięć polegających na wykonaniu dóbr inwestycyjnych na eksport o wartości kontraktowej powyżej 10 mln euro.

   W dniu 2 września 2003 r. Rada Ministrów zatwierdziła Program promocji gospodarczej do roku 2005. Zawiera on propozycje działań i rozwiązań mających na celu zapewnienie warunków dla bardziej ofensywnego wychodzenia z polskimi towarami i usługami na rynki zagraniczne, promocji marki polskiej, jak również szerokiej absorpcji kapitału zagranicznego, zwłaszcza bezpośrednich inwestycji zagranicznych tworzących warunki dla unowocześnienia i wzrostu konkurencyjności polskich towarów i usług.

   Przewiduje on m.in.:

   - powołanie Rady Promocji Gospodarczej, której głównym zadaniem będzie wypracowanie wspólnej strategii działań z zakresu promocji gospodarczej Polski, realizowanych przez różne instytucje i organy administracji rządowej (w szczególności MGPiPS, MSZ i MK);

   - powołanie rządowej agencji integrującej działania na rzecz międzynarodowej promocji polskiej gospodarki, eksportu, napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, na zasadzie one-stop-shop oferującej kompleksową obsługę inwestorów;

   - rozwój programu promocji marki polskiej we współpracy z MSZ, Krajowej Izby Gospodarczej - Instytutem Marki Polskiej oraz Polską Agencją Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A.;

   - usprawnienie dotychczasowych narzędzi promocji eksportu oferowanych przez MGPiPS oraz wdrożenie nowych (m.in. utworzenie konsorcjów eksportowych, programy sektorowe, gazeta dla eksportera);

   - aktywizację instrumentów oficjalnego finansowego wspierania eksportu.

   Powyższe wyjaśnienia pragnę uzupełnić informacją uzyskaną z Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawierającą stanowisko Ministra Infrastruktury w przedmiotowej sprawie:

   ˝W wyniku negocjacji akcesyjnych w obszarze ˝Podatki˝ Polska uzyskała okres przejściowy na utrzymanie w okresie od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej do dnia 31 grudnia 2007 r. obniżonej stawki VAT na sprzedaż mieszkań oraz usług budowlano-remontowych w mieszkalnictwie. Ponieważ wystąpienie o okres przejściowy na stosowanie obniżonej stawki VAT w mieszkalnictwie wiązało się z ponownym otwarciem zamkniętego już rozdziału negocjacji, opracowanie wniosku poprzedziło przygotowanie obszernych analiz wpływu podwyższenia stawki VAT na sprzedaż mieszkań oraz usług budowlanych w kontekście dostępności mieszkań i sytuacji budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Rządowy projekt nowej ustawy o podatku od towarów i usług przewiduje rozwiązania spójne z wynegocjowanym okresem przejściowym.

   Z uwagi na brak praktycznej możliwości stosowania obniżonych stawek VAT na materiały budowlane tylko w odniesieniu do mieszkalnictwa oraz dążenie negocjatorów unijnych do maksymalnego ujednolicenia zakresów przedmiotowych okresów przejściowych na obniżony VAT w budownictwie u wszystkich kandydatów (żaden kraj kandydujący nie uzyskał wcześniej prawa stosowania niższego VAT na materiały budowlane) zakres przedmiotowy wynegocjowanego okresu przejściowego na obniżony VAT nie objął sprzedaży materiałów budowlanych.

   Mając na względzie negatywne skutki przyszłego wzrostu stawki VAT na materiały budowlane, w Ministerstwie Infrastruktury opracowany został projekt ustawy przewidujący wprowadzenie - wraz z dniem wejścia w życie nowej ustawy VAT - systemu rekompensaty podwyższonego VAT na materiały budowlane. System ten, oparty na koncepcji bezpośredniego zwrotu inwestorom indywidualnym kwoty odpowiadającej skutkom podwyższenia podatku VAT na materiały budowlane, został jeszcze w trakcie rządowych prac nad projektem nowej ustawy VAT przekazany do Ministerstwa Finansów, będąc wstępną propozycją rozwiązania tego problemu. Z uwagi na równolegle prowadzone prace związane z reformą finansów publicznych państwa oraz groźbę nadużyć, w opinii Ministra Finansów wprowadzenie systemu ˝zwrotu bezpośredniego˝ nie jest obecnie możliwe. Minister Finansów wystąpił już do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o upoważnienie go do przygotowania nowych propozycji rozwiązań osłonowych łagodzących konsekwencje wzrostu VAT na materiały budowlane.

   Odnosząc się do pytania, czy poddano ocenie wpływ podniesienia podatku VAT w budownictwie na wzrost i pozyskiwanie zasobów mieszkalnych dla polskiej rodziny, pragnę potwierdzić, że analiza taka przeprowadzona została przez Ministerstwo Infrastruktury. Zawierała próbę określenia wpływu zmiany stawki VAT od sprzedaży materiałów budowlanych na cenę produktu finalnego - budynku bądź lokalu mieszkalnego, przy uwzględnieniu mechanizmu pomniejszania VAT należnego o naliczony. Obliczenia przeprowadzono w dwóch wariantach:

   - w wariancie pierwszym przyjęto wysokości stawek aktualnie obowiązujące, tj. 7% od sprzedaży mieszkań, usług i materiałów budowlanych,

   - wariant drugi zakładał podwyższenie stawki od sprzedaży materiałów budowlanych do 22%, przy zachowaniu niezmienionych pozostałych stawek (tj. zgodnie z uzyskanym przez Polskę okresem przejściowym).

   Dla uproszczenia obliczeń dokonano jedynie dla trzech faz obrotu:

   - sprzedaży przez producenta materiałów budowlanych (generalnemu) wykonawcy,

   - sprzedaży przez (generalnego) wykonawcę wytworzonej powierzchni użytkowej mieszkania inwestorowi (deweloperowi) oraz

   - sprzedaży przez dewelopera powierzchni użytkowej odbiorcy końcowemu.

   Pominięto występujących w procesie produkcji budowlanej kooperantów i podwykonawców, ponieważ dodawanie kolejnych faz obrotu uczyniłoby symulację mniej czytelną, nie wpływając na wymowę jej wyników.

   Wyniki symulacji pozwalają na sformułowanie tezy, zgodnie z którą podniesienie stawki podatku od towarów i usług od sprzedaży materiałów budowlanych z obecnych 7 % do 22% nie pociągnie za sobą poważnego wzrostu ceny mieszkania dla odbiorcy końcowego. W szczególności nie nastąpi wzrost odpowiadający różnicy pomiędzy stawkami (tj. 15 punktom procentowym). Wzrost ceny 1 m2 powierzchni użytkowej mieszkania w wariancie II w odniesieniu do wariantu I (czyli na skutek podniesienia stawki na materiały budowlane) wyniósł przy zachowaniu opisanych wyżej założeń ok. 3,4%.

   Szacunki te dokonane zostały przy uwzględnieniu mechanizmu pomniejszania VAT należnego o naliczony. Nie odnoszą się więc one bezpośrednio do sytuacji indywidualnych inwestorów, którzy będą realizowali inwestycję mieszkaniową w tzw. systemie gospodarczym, tzn. inwestorów będących najczęściej ostatecznymi nabywcami materiałów budowlanych˝.

   Wyrażam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia zostaną przyjęte za wyczerpującą odpowiedź na interpelację Pani Posłanki.

   Minister

   Jerzy Hausner

   Warszawa, dnia 31 października 2003 r.