Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4928

w sprawie planów wprowadzenia dodatkowej odpłatności za leczenie

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pani poseł Marii Zbyrowskiej, przekazaną przy piśmie z dnia 29 września 2003 r., znak SPS-0202-4928/03, w sprawie wprowadzenia dodatkowej odpłatności za leczenie uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Odnosząc się do propozycji wprowadzenia dodatkowej opłaty za świadczenia medyczne uprzejmie informuję, iż koncepcja wprowadzenia niewielkich opłat za poradę medyczną jest jedną z wielu propozycji zmian mających na celu usprawnienie i racjonalizację systemu ochrony zdrowia. Zacytowany przez Panią przepis art. 68 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jednakże nie należy pomijać drugiego zdania powołanego przepisu, które brzmi: warunki i zakres udzielania świadczeń zdrowotnych określa ustawa. Warunki i zakres, o których mowa, określa ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391).

   Przepis art. 72 ww. ustawy stanowi, iż podstawą udzielania świadczeń zdrowotnych finansowanych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń zdrowotnych zawarta pomiędzy Funduszem a świadczeniodawcą. Suma kwot zobowiązań Funduszu wobec świadczeniodawców nie może przekroczyć kwot przewidzianych na ten cel w planie finansowym Funduszu. Ponadto Narodowy Fundusz Zdrowia, podobnie jak kasy chorych, działa w oparciu o roczny plan finansowy zrównoważony w zakresie przychodów i kosztów. Zapewnienie równego dostępu do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych opiera się głównie na środkach pochodzących ze składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zatem Fundusz nie może gwarantować w umowach ze świadczeniodawcami środków większych niż te, którymi dysponuje. Ponadto zgodnie z art. 49 ww. ustawy ubezpieczony, w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej opartej na dowodach naukowych i praktyki medycznej, w ramach posiadanych przez Fundusz środków finansowych.

   Należy dodać, iż w świetle ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia każdy ubezpieczony może swobodnie korzystać z przysługujących mu świadczeń zdrowotnych w placówkach na terenie całego kraju, z którymi Fundusz zawarł umowę o udzielanie świadczeń, bez dodatkowych formalności. Powstanie Narodowego Funduszu Zdrowia likwiduje konieczność uzyskiwania promes, czyli przyrzeczenia kas chorych uregulowania należności za ˝leczenie poza kasą˝. Zatem nie ma potrzeby zmiany kasy chorych, a co za tym idzie, również lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, żeby uzyskać prawo do leczenia w wybranej placówce ochrony zdrowia.

   W ramach ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczony ma prawo do wyboru lekarza, pielęgniarki i położnej zarówno podstawowej opieki zdrowotnej, jak i świadczeniodawcy udzielającego porad specjalistycznych. Natomiast lekarz ubezpieczenia zdrowotnego jest obowiązany do podejmowania wszelkich działań służących zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia. Ponadto ustawa zapewnia ubezpieczonemu prawo do leczenia szpitalnego spośród szpitali, które zawarły umowę z Funduszem, oraz prawo do rehabilitacji leczniczej. Zaopatrzenie w leki i wyroby medyczne przysługuje ubezpieczonemu na podstawie recepty, po wniesieniu opłaty ryczałtowej za leki podstawowe i recepturowe, za odpłatnością w wysokości 30% albo 50% ceny leku - za leki uzupełniające. Należy mieć na względzie, iż opłata ryczałtowa nie może przekraczać 0,5% minimalnego wynagrodzenia w przypadku leku podstawowego oraz 1,5% minimalnego wynagrodzenia w przypadku leku recepturowego. Ponadto apteka ma obowiązek poinformować pacjenta o możliwości nabycia innego niż przepisany na recepcie leku o tej samej nazwie międzynarodowej, dawce, postaci farmaceutycznej i w tym samym wskazaniu terapeutycznym, którego cena nie przekracza limitu ceny. Nie dotyczy to sytuacji, kiedy wystawiający receptę dokonał odpowiedniej adnotacji na druku recepty wskazującej na niemożność dokonania zamiany przepisanego leku.

   Odnosząc się do tzw. ˝ustawy 203˝, uprzejmie informuję, iż Minister Zdrowia, mając na uwadze trudną sytuację finansową zakładów opieki zdrowotnej, spowodowaną w szczególności wykonaniem przez zakłady jako przez pracodawców przepisów ustawy o negocjacyjnym systemie kszałtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw, podjął wspólnie z Ministrem Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Ministrem Finansów oraz Ministrem Skarbu Państwa działania zmierzające do kompleksowego uregulowania kwestii restrukturyzacji zadłużenia i pomocy publicznej dla zakładów opieki zdrowotnej, która zostanie przeprowadzona na podstawie przepisów ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

   Ustawą będzie objęte udokumentowane zadłużenie zakładów opieki zdrowotnej, które powstało w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2003 r.

   Roszczenia pracowników wynikające z przepisu art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2) będą restrukturyzowane według odrębnych, właściwych tylko dla nich w tym zakresie zasad, tj. w drodze zawarcia przez zakład ugody z pracownikiem. Przedmiotem takiej ugody będzie:

   - rozłożenie zobowiązań wobec pracownika na raty wraz z harmonogramem ich spłaty,

   - odstąpienie od naliczania odsetek,

   - objęcie, w zamian za wierzytelności, akcji albo udziałów w podwyższonym kapitale spółki użyteczności publicznej.

   Czas realizacji indywidualnych roszczeń pracowników wynikających z art. 4a nie może trwać dłużej niż do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji. Należy mieć jednak na uwadze, iż wskazany termin ma charakter maksymalny i może zostać określony w sposób odmienny w ugodach zawieranych między zakładem a pracownikami.

   Szczegółowe informacje na ten temat znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia pod adresem www.mz.gov.pl.

   Odnosząc się do problemu odpowiedzialności rządu za funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia, uprzejmie informuję, iż wejście w życie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia znacznie zwiększyło rolę, zadania i odpowiedzialność jednostek samorządu terytorialnego - wojewódzkiego i powiatowego, które są organami założycielskimi dla większości publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Zwiększona rola i jednocześnie odpowiedzialność tych jednostek wynika ze znaczenia, jakie mają one przy tworzeniu wojewódzkich planów zdrowotnych. Projekty wojewódzkich planów zdrowotnych opracowuje zarząd województwa, zasięgając opinii organów powiatowych, natomiast projekt planu zatwierdza sejmik województwa w drodze uchwały. Wojewódzkie plany zdrowotne określają potrzeby zdrowotne mieszkańców województwa oraz warunki należytego zabezpieczenia tych potrzeb. Ponadto wskazują najważniejsze cele długoterminowe i krótkoterminowe oraz zawierają propozycje sposobów ich osiągania. Wojewódzkie plany zdrowotne stanowią wytyczne dla wojewódzkich planów zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych, na podstawie których tworzony jest Krajowy Plan Zabezpieczenia Świadczeń Zdrowotnych.

   Należy dodać, iż działania podejmowane na podstawie przygotowanych rozwiązań prawnych (projekt ustawy przepisy wprowadzające ustawę o pomocy publicznej i restrukturyzacji samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawę o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej) - służące restrukturyzacji i przekształceniu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w spółki użyteczności publicznej mają pozwolić na ochronę przed likwidacją zadłużonych sp zoz, a poprzez to na zapewnienie dostępności świadczeń dla obywateli. Należy podkreślić, iż wskazane działania pozwolą na zachowanie miejsc pracy pracownikom zatrudnionym w tych zakładach, które bez przewidzianego w projektowanych ustawach wsparcia nie miałyby możliwości prowadzenia dalszej działalności.

   Ochrona dostępności i jakości udzielania świadczeń zdrowotnych zostanie także wzmocniona poprzez stworzenie Krajowej Sieci Szpitali służącej umożliwieniu realizacji polityki zdrowotnej państwa zapewnieniu obywatelom dostępności do świadczeń zdrowotnych gwarantującej bezpieczeństwo zdrowotne z uwzględnieniem zdarzeń nagłych. W sieci tej będą mogły się znaleźć tylko szpitale będące spółkami użyteczności publicznej, które spełnią określone w przygotowywanej ustawie o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i o zmianie niektórych innych ustaw oraz o przekształceniu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w spółki użyteczności publicznej kryteria. Jednocześnie planuje się stworzenie publicznej sieci szpitali, w skład której wejdą szpitale udzielające świadczeń zdrowotnych na podstawie zawartych umów z Narodowym Funduszem Zdrowia.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Ewa Kralkowska

   Warszawa, dnia 16 października 2003 r.