Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Sprawiedliwości

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4911

w sprawie możliwości realizowania rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 12 czerwca 2003 r. dotyczącego szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków kuratorów sądowych

   Odpowiadając na interpelację Pani Poseł z dnia 17 września 2003r., dotyczącą kuratorskiej służby sądowej, uprzejmie wyjaśniam, co następuje;

   Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków kuratorów sądowych / Dz.U. Nr 112, poz.1064 / stanowi wykonanie delegacji ustawowej z art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o kuratorach sądowych ( Dz.U. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). Ustawa o kuratorach sądowych w sposób jednolity określiła uprawnienia i obowiązki kuratorów zawodowych dla dorosłych i rodzinnych, wynikające z wykonywania czynności przewidzianych dla nich we właściwych przepisach ustaw. Przedmiotowe rozporządzenie precyzuje natomiast sposób wykonywania poszczególnych ustawowych obowiązków kuratorów, np. sposób prowadzenia nadzoru i dokumentowania jego przebiegu, sposób przeprowadzania wywiadu środowiskowego, sposób kontroli zachowania skazanego w okresie próby.

   W żadnej mierze nie mogę podzielić poglądu Pani Poseł, iż przepisy tego rozporządzenia przysporzyły kuratorom dodatkowej pracy. Wprost przeciwnie, regulacje dotyczące sprawowania i dokumentowania nadzorów kuratorskich przez kuratorów rodzinnych wyeliminowały konieczność sporządzania comiesięcznych sprawozdań, które zastąpiono kartą czynności nadzoru.

   Wcześniej tę regulację wprowadzono w stosunku do dokumentowania dozorów kuratorskich, która znacznie odciążyła kuratorów dla dorosłych od czynności biurokratycznych.

   Dzięki tym rozwiązaniom kuratorzy mogą w większym stopniu koncentrować się na merytorycznej współpracy z podopiecznym.

   W odniesieniu do problematyki obciążenia pracą kuratorów zawodowych pragnę podkreślić, iż w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2003r. w sprawie standardów obciążenia pracą kuratora zawodowego ( Dz.U. Nr 116, poz. 1100 ) określone zostały przeciętne normy obciążenia kuratorów zawodowych, z uwzględnieniem specyfiki pionu karnego i rodzinnego.

   Celem tego rozporządzenia jest standaryzacja, ujednolicenie obciążenia pracą kuratorów zawodowych w kraju. Rozporządzenie będzie nadto wskazówką dla decydentów projektujących budżet służby w zakresie dodatkowych etatów kuratorskich, co w konsekwencji winno zmierzać do zapewnienia sprawności wykonywania orzeczeń sądów. W żadnej mierze rozporządzenie nie określa granicznych norm obciążenia pracą kuratorów zawodowych, albowiem nie taka była intencja ustawodawcy, który w delegacji ustawowej posłużył się słowem ˝standard˝, a nie ˝limit˝.

   Pragnę także poinformować Panią Poseł, iż stosując przepisy tego rozporządzenia oraz przepisy ustawy o kuratorach sądowych, prezesi sądów okręgowych, w których występują znaczne dysproporcje w obciążeniu pracą kuratorów w poszczególnych pionach czy sądach rejonowych, mogą podejmować odpowiednie działania organizacyjne likwidujące takie nieprawidłowości, np. poprzez przeniesienia kuratorów między zespołami.

   W I kwartale br. podjęte przez Ministerstwo Sprawiedliwości działania nadzorcze ujawniły dysproporcje w obciążeniu pracą kuratorów w niektórych okręgach. Wydane tym zakresie polecenia nadzorcze doprowadziły do podjęcia działań likwidujących ten stan rzeczy.

   Niezależnie od powyższego resort sprawiedliwości dostrzega potrzebę wzmocnienia etatowego i administracyjnego kuratorskiej służby sądowej. Każdorazowo podczas tworzenia budżetów państwa podkreślam, iż sprawne i skuteczne realizowanie przez kuratorów sądowych zadań możliwe będzie jedynie przy zapewnieniu wystarczającej liczby kuratorów zawodowych.

   W tym miejscu pragnę jednak przypomnieć, iż stosownie do ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ) dochody i wydatki sądów powszechnych, w tym kuratorskiej służby sądowej, stanowią w budżecie państwa odrębną część. Dyrektorzy sądów okręgowych przygotowują projekty planów finansowych, które następnie stanowią podstawę do opracowania przez dyrektorów sądów apelacyjnych projektów planów finansowych dla sądów w obszarze apelacji. Wskazane projekty przedłożone zostają Krajowej Radzie Sądownictwa i Ministrowi Sprawiedliwości. Na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, po zgłoszeniu przez nią uwag i zastrzeżeń, Minister Sprawiedliwości przekazuje projekt planów dochodów i wydatków sądów powszechnych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w celu włączenia tego projektu do projektu ustawy budżetowej.

   W 2003 r. liczba etatów kuratorskich wzrosła w skali kraju o 350. Taka tendencja do wzrostu etatów kuratorskich winna być utrzymana w roku przyszłym i w latach następnych. Potrzeby służby kuratorskiej zostały także uwzględnione w planie strategicznym Ministerstwa Sprawiedliwości obejmującym lata 2003-2006. W planie tym założono, iż liczba kuratorów zawodowych powinna wzrosnąć o 1350, tj. w roku 2003 - o 350, a w latach kolejnych - o 1000.

   Nadto należy podkreślić, iż ustawowy model polskiej kurateli sądowej to model zawodowo-społeczny. Konsekwencją takiego modelu służby kuratorskiej jest fakt, iż przy wykonywaniu orzeczeń sądów kuratorzy zawodowi korzystają z pomocy kuratorów społecznych. Ich rola jest nie do przecenienia. Każdy z kuratorów społecznych wykonuje bowiem od 8 do 10 orzeczeń sądów, w których orzeczony został nadzór lub dozór kuratora, oraz przeprowadza zlecone wywiady środowiskowe. Kadra kuratorów społecznych to 25 000 osób, które wspomagają kuratorów zawodowych.

   Kończąc, pragnę podziękować Pani Poseł za zainteresowanie sprawami kuratorskiej służby sądowej , mając nadzieję, iż moje wyjaśnienia przybliżyły zasady funkcjonowania tej służby i stanowią odpowiedzi na postawione w interpelacji pytania.

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Wołek

   Warszawa, dnia 14 października 2003 r.