Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4828

w sprawie sytuacji w służbie zdrowia po wprowadzeniu Narodowego Funduszu Zdrowia

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana posła Waldemara Borczyka przekazaną przy piśmie z dnia 17 września 2003 r., znak: SPS-0202-4828/03, w sprawie sytuacji w służbie zdrowia po wprowadzeniu Narodowego Funduszu Zdrowia, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Odnosząc się do problemu dotyczącego pogorszenia się sytuacji w ochronie zdrowia i placówkach medycznych uprzejmie informuję, iż podzielam Pana pogląd, że sytuacja w ochronie zdrowia jest trudna, jednakże nie sądzę, by po wprowadzeniu Narodowego Funduszu Zdrowia uległa pogorszeniu ze względu na fakt dysponowania przez jedną instytucję, czyli Narodowy Fundusz Zdrowia, środkami finansowymi. Zmiana ta ma na celu efektywniejsze gospodarowanie tymi środkami i ujednolicenie systemu kontraktowania świadczeń na terenie całego kraju, tym samym zapewniając ubezpieczonym równy dostęp do opieki zdrowotnej. W myśl art. 72 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (DzU Nr 45, poz. 391), podstawą udzielania świadczeń zdrowotnych finansowanych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń zdrowotnych zawarta pomiędzy Funduszem i świadczeniodawcą. Suma kwot zobowiązań Funduszu wobec świadczeniodawców nie może przekroczyć kwot przewidzianych na ten cel w planie finansowym Funduszu. Ponadto Narodowy Fundusz Zdrowia, podobnie jak kasy chorych działa w oparciu o roczny plan finansowy zrównoważony w zakresie przychodów i kosztów. Zapewnienie równego dostępu do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych opiera się głównie o środki pochodzące ze składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zatem Fundusz nie może gwarantować w umowach ze świadczeniodawcami środków większych niż te, którymi dysponuje.

   Do momentu wejścia w życie ww. ustawy jednostkami finansującymi świadczenia zdrowotne były kasy chorych realizujące funkcje płatnika. Samodzielne działania poszczególnych oddziałów kas chorych doprowadziły do sytuacji, w której na terenie całego kraju funkcjonowało 17 kas o odrębnym, nieporównywalnym systemie finansowania świadczeń medycznych. W związku z tym Narodowy Fundusz Zdrowia zastosował proces ujednolicenia umów opartych o tzw. agregacje. Podstawowym założeniem tego procesu było doprowadzenie do sytuacji, w której poszczególni świadczeniodawcy będą mieli zawartą umowę z jednym oddziałem Funduszu i w związku z tym będą finansowani przez ten oddział. Po ostatecznym podsumowaniu procesu agregacji okazało się, że w planie finansowym NFZ brak jest środków finansowych w kwocie około 650 mln zł na sfinansowanie przejętych z systemu kas chorych rozliczeń międzykasowych i promes. Kasy chory nie uwzględniły tej kwoty w swoich planach finansowych na 2003 rok. Decyzją Rady Ministrów koszty świadczeń zdrowotnych Narodowego Funduszu Zdrowia zostały zasilone dodatkowymi środkami finansowymi w wysokości ponad 700 mln zł. Kwota ta została uwzględniona w zmienionym planie finansowym NFZ na rok bieżący. Fundusz dokona podziału środków finansowych na poszczególne oddziały wojewódzkie.

   Należy podkreślić, iż priorytetowym zadaniem Narodowego Funduszu Zdrowia jest ujednolicenie zasad kontraktowania świadczeń, zwłaszcza w zakresie określenia jednolitego katalogu świadczeń, jednolicie nazwanych procedur, jak również zminimalizowania drastycznych różnic, jakie występują w cenach świadczeń porównywalnych. Zatem wejście w życie przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia pozwala na rzeczywiste powiązanie zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych z potrzebami zdrowotnymi mieszkańców poszczególnych regionów oraz poprawę dostępności do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.

   Należy dodać, iż w świetle obecnie obowiązującej ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, każdy ubezpieczony może swobodnie korzystać z przysługujących mu świadczeń zdrowotnych w placówkach na terenie całego kraju, z którymi Fundusz zawarł umowę o udzielanie świadczeń, bez dodatkowych formalności. Powstanie Narodowego Funduszu Zdrowia likwiduje konieczność uzyskiwania promes, czyli przyrzeczenia kas chorych uregulowania należności za ˝leczenie poza kasą˝. Zatem nie ma potrzeby zmiany kasy chorych, a co za tym idzie również lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, żeby uzyskać prawo do leczenia w wybranej placówce ochrony zdrowia.

   Zmianie uległa także rola, zadania i odpowiedzialność jednostek samorządu terytorialnego - wojewódzkiego i powiatowego, które są organami założycielskimi dla większości publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Zwiększona rola i jednocześnie odpowiedzialność tych jednostek wynika ze znaczenia, jakie odgrywają one przy tworzeniu wojewódzkich planów zdrowotnych. Projekty wojewódzkich planów zdrowotnych opracowuje zarząd województwa, zasięgając opinii organów powiatowych, natomiast projekt planu zatwierdza sejmik województwa w drodze uchwały. Wojewódzkie plany zdrowotne określają potrzeby zdrowotne mieszkańców województwa oraz warunki należytego zabezpieczenia tych potrzeb. Ponadto wskazują najważniejsze cele długoterminowe i krótkoterminowe oraz zawierają propozycje sposobów ich osiągania. Wojewódzkie plany zdrowotne stanowią wytyczne dla wojewódzkich planów zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych, na podstawie których tworzony jest Krajowy Plan Zabezpieczenia Świadczeń Zdrowotnych.

   Odnosząc się do problemu wzrostu składki na ubezpieczenie zdrowotne, informuję, iż ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia reguluje wysokość składki, której wzrost w kolejnych latach został określony w art. 21 i 199 ww. ustawy. Na mocy powyższych artykułów składka na ubezpieczenie zdrowotne będzie wzrastała - od 8% w 2003 roku - o 0,25% przez kolejne lata - aż do 9% w roku 2007.

   Odnosząc się do problemu podjęcia działań w celu zwiększenia środków finansowych na ochronę zdrowia, informuję, iż Minister Zdrowia, mając na uwadze trudną sytuację finansową zakładów opieki zdrowotnej, spowodowaną w szczególności wykonaniem przez zakłady jako przez pracodawców przepisów ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw, podjął wspólnie z Ministrami: Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Finansów oraz Skarbu Państwa działania zmierzające do kompleksowego uregulowania kwestii restrukturyzacji zadłużenia i pomocy publicznej dla zakładów opieki zdrowotnej, która zostanie przeprowadzona na podstawie przepisów ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

   Ustawą będzie objęte udokumentowane zadłużenie zakładów opieki zdrowotnej, które powstało w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2003 r.

   Restrukturyzacja finansowa zakładu będzie polegać na:

   - umorzeniu zobowiązań publicznoprawnych wymienionych w ustawie

   - rozłożeniu na raty spłaty zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę

   - zawarciu przez zakład ugody restrukturyzacyjnej z wierzycielami wierzytelności cywilnoprawnych

   - zawarciu przez zakład ugody z pracownikami w sprawie roszczeń wynikających z ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw.

   Postępowanie restrukturyzacyjne wiązać się będzie z określeniem i ewentualnie przekształceniem statusu prawnego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę użyteczności publicznej. Zakłady opieki zdrowotnej po przekształceniu będą działały według zasad określonych w Kodeksie spółek handlowych. Cechy szczególne, nadające ww. spółkom charakter spółek użyteczności publicznej, określone zostaną w ustawie o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i o zmianie niektórych innych ustaw oraz o przekształceniu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w spółki użyteczności publicznej. Celem proponowanych zmian jest stworzenie lepszych niż w dotychczasowym modelu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej jako osoby prawnej w szczególnym ˝zarządzie publicznoprawnym˝ mechanizmów zarządzania i kontroli.

   Należy dodać, iż podmiot, który utworzył spółkę (tj. minister lub centralny organ administracji rządowej, wojewoda, jednostka samorządu terytorialnego, państwowa uczelnia medyczna lub państwowa uczelnia prowadząca działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych), posiadać w niej będzie powyżej 50% udziałów bądź akcji. Zbycie udziałów (akcji) lub podwyższenie kapitału zakładowego, powodujące, iż udział podmiotu, który utworzył spółkę, w kapitale zakładowym jest mniejszy lub równy 50%, wymaga:

   - zgody Ministra Zdrowia - w odniesieniu do spółek utworzonych przez ministra, centralny organ administracji rządowej,

   - zgody Ministra Skarbu Państwa w porozumieniu z Ministrem Zdrowia - w odniesieniu do spółek utworzonych przez uczelnię,

   - uchwały organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego - w odniesieniu do spółek utworzonych przez jednostki samorządu terytorialnego.

   Zatem przekształcenie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w spółkę ma na celu umożliwienie działania zoz według sprawdzonych reguł kodeksu spółek handlowych, a tym samym zapewnienie zakładom opieki zdrowotnej korzystania z instrumentów finansowych przewidzianych przepisami tego kodeksu.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Ewa Kralkowska

   Warszawa, dnia 8 października 2003 r.