Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4826

w sprawie długotrwałego i kosztownego procesu informatyzacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo Pana Marszałka z dnia 17 września br., znak: SPS-0202-4826/03, przy którym przesłana została interpelacja posła Pana Waldemara Borczyka, zawierająca trzy pytania odnośnie do sprawy długotrwałego i kosztownego procesu informatyzacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pragnę uprzejmie przedstawić, co następuje.

   Ad 1. Czasokres wprowadzania komputeryzacji ZUS jest uwarunkowany wieloma czynnikami. Do najważniejszych należą przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zreformowany system ubezpieczeń wprowadza całkowicie nowe przepisy dotyczące poboru składek na ubezpieczenie społeczne oraz nowe zadania dla ZUS, takie jak pobór składek na ubezpieczenie zdrowotne, obowiązek ewidencjonowania przebiegu ubezpieczenia w ZUS dla wszystkich ubezpieczonych na ich kontach, przekazywanie składek do OFE i kas chorych.

   Ponadto wdrażanie reformy odbywało się w trybie bardzo pospiesznym. Ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych Sejm uchwalił 13 października 1998 r., a weszła ona w życie od 1 stycznia 1999 r. W tej sytuacji wymuszone zostało zastosowanie rozwiązań tymczasowych, a realizacja niektórych zadań została przesunięta na późniejszy termin, co powodowało tworzenie się zaległości. Tak więc w trakcie reformy ZUS z jednej strony musi jednocześnie wprowadzać mechanizmy wynikające z reformy, a po ich wprowadzeniu odrabiać sprawy zaległe. Powoduje to znaczny wzrost pracochłonności.

   Okres budowy aplikacji wydłużają wielokrotne zmiany oprogramowania systemu informatycznego ZUS, mającego bezpośredni wpływ na działalność ZUS, które były uwarunkowane czynnikami zarówno zewnętrznymi, jak i wewnętrznymi - statutowymi. Wśród czynników zewnętrznych decydujące znaczenie miały:

   - zakres i częstość zmian stanu prawnego reformy ubezpieczeń społecznych,

   - zwiększenie współpracy w zakresie wymiany informacji z:

   - centralnymi instytucjami państwowymi, od których, w znacznej mierze, uzależniona była jakość utrzymywanych przez ZUS zasobów danych ubezpieczeniowych,

   - Otwartymi Funduszami Emerytalnymi,

   - Kasami Chorych (Narodowym Funduszem Zdrowia),

   - bankami,

   - Rejonowymi Urzędami Pracy,

   - sposób wypełniania obowiązków ustawowych przez płatników składek oraz ubezpieczonych, szczególnie w zakresie prawidłowego wypełniania danymi identyfikacyjnymi dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych.

   Zakończenie procesu informatyzacji to nie tylko zbudowanie aplikacji (oprogramowania), lecz również osiągnięcie zakładanego, poprawnego stanu bazy danych. Na osiągnięcie docelowego stanu baz (poprawnego, tzn. zawierającego dopuszczalną liczbę błędów, która da się w założonym czasie zidentyfikować i naprawić) składa się praca aplikacji i praca ludzi (pracowników ZUS, płatników) wykorzystujących te aplikacje. Temu celowi podporządkowane są działania doskonalące w oddanych do użytkowania aplikacjach.

   W okresie od listopada 2001 r. zastosowano szereg działań i rozwiązań zmierzających do uporządkowania i uzupełnienia zapisów na kontach ubezpieczonych dotyczących okresów zaległych. Ma to ścisły związek z procesem wyjaśniania błędów w dokumentach za 1999-2001 r., w którym będą uczestniczyli płatnicy. Na czas trwania tego procesu będzie miał również wpływ czas reakcji na wysłane do płatników powiadomienia o popełnionych przez nich błędach. Wyjaśnienie błędów w dokumentach jest zadaniem dalece bardziej pracochłonnym.

   Rozliczanie zaległości jest realizowane poprzez między innymi:

   - przetworzenie dokumentów zaległych za lata 1999 - czerwiec 2001 r. według zmodyfikowanych zasad na docelowej platformie,

   - dokonanie scalenia i rozscalenia kont ubezpieczonych,

   - uporządkowanie rejestru Centralnego Rejestru Członków OFE oraz uspójnienie go z Centralnym Rejestrem Ubezpieczonych,

   - dokonanie ponownej identyfikacji dokumentów ubezpieczeniowych i płatniczych,

   - opracowanie harmonogramu i procedury przeprowadzania postępowań wyjaśniających za okresy zaległe,

   - wdrożenie zmodyfikowanych procedur wyjaśniania dokumentów niezidentyfikowanych w celu poprawy skuteczności procesu ich identyfikacji.

   Tak więc proces komputeryzacji jest procesem ciągłym i będzie realizowany permanentnie, natomiast zgodnie z posiadanymi umowami przewiduje się zakończenie budowy aplikacji do końca 2005 r.

   Ad 2. Dotychczasowe wydatki związane z realizacją umów z PROKOM na wytworzenie i wdrożenie systemu informatycznego wyniosły 702,9 mln złotych. Zgodnie z zawartymi dotychczas umowami, wydatki na ich realizację wyniosą jeszcze 308,1 mln zł. Ponadto liczymy się z koniecznością dodatkowych wydatków w związku z dostosowaniem systemu informatycznego do zmieniających się uwarunkowań prawnych oraz wynikających z rozwoju systemu (zmiany technologiczne, modernizacje itp.). Wysokość tych wydatków pozostaje w ścisłym związku z zakresem zmian.

   Ad 3. Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074), Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekaże informacje o zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składkach na ubezpieczenie emerytalne:

   - za 2002 r. - do dnia 31 grudnia 2003 r.,

   - za lata 1999-2001 - do dnia 31 grudnia 2004 r.,

   - za 2003 r. - do dnia 31 grudnia 2004 r.,

   - za 2004 r. - do dnia 31 grudnia 2005 r.

   Oznacza to, że po upływie wyżej wymienionych terminów ZUS będzie umożliwiał wgląd w dane zapisane na koncie ubezpieczonego.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Krzysztof Pater

   Warszawa, dnia 7 października 2003 r.