Odpowiedź ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 4797

w sprawie likwidacji kopalń węgla kamiennego

   Odpowiadając na interpelację złożoną przez Pana Posła Jana Orkisza z dnia 8 września br. (SPS-0202-4797/03) w sprawie likwidacji kopalń węgla kamiennego, uprzejmie informuję, co następuje.

   Doskonale rozumiem zaniepokojenie Pana Posła podjętą decyzją o wygaszeniu wydobycia wczterech kopalniach węgla kamiennego, w tym w dwu kopalniach w Bytomiu, tj. w ZG ˝Bytom II˝ iZG ˝Centrum˝.

   Decyzja ta, mimo iż niepopularna, jest niezbędna. Podyktowana została bardzo trudną sytuacją, w jakiej znalazło się górnictwo węgla kamiennego.

   Wyniki finansowe górnictwa po 7 miesiącach 2003 r. wskazują na konieczność podjęcia zdecydowanych działań naprawczych. Zobowiązania górnictwa wynoszą bowiem ponad 25 mld zł. Wynik ze sprzedaży węgla to minus 257 mln zł. W zeszłym roku o tej samej porze wynik ze sprzedaży węgla był jeszcze dodatni. Niepodjęcie działań naprawczych grozi upadłością całego sektora. Podkreślam, że wdrożenie programu restrukturyzacji nie jest w żadnym przypadku likwidacją polskiego górnictwa. Wręcz przeciwnie, jest dążeniem do utrzymania stabilnie funkcjonujących przedsiębiorstw górniczych i uratowania setek tysięcy miejsc pracy, zarówno w górnictwie jak ijego otoczeniu.

   Odpowiadając na pytania szczegółowe, wyjaśniam, iż podjęcie prac restrukturyzacyjnych poprzedzone zostało wykonaniem przez zespół ekspertów opracowania, w którym w horyzoncie czasowym: 2006 r., 2010 r. i 2020 r. określone zostało zapotrzebowanie na polski węgiel kamienny waspekcie realnej i ekonomicznie uzasadnionej sprzedaży z przeznaczeniem na rynek krajowy ieksport. W opracowaniu została również zawarta analiza możliwości produkcyjnych polskich kopalń węgla kamiennego z uwzględnieniem ich bazy zasobowej, kosztów wydobycia, technicznych bezpieczeństwa pracy oraz środowiskowych, a także aspektów społecznych.

   Występująca obecnie nadpodaż węgla na rynku krajowym, jak również wykonane prognozy zapotrzebowania na węgiel wskazują na konieczność wygaszenia od 12 do 14 mln ton zbędnych mocy produkcyjnych. Wygaszanie zdolności produkcyjnych w kopalniach najmniej efektywnych, onajniższych zasobach, pozwoli bowiem na lepsze wykorzystanie potencjału produkcyjnego wpozostałych kopalniach i przyczyni się do osiągnięcia w tych zakładach lepszych wyników ekonomicznych. Stanowi również element dostosowania zdolności produkcyjnych do potrzeb rynku.

   Celem dokonania wyboru grupy kopalń, w których kontynuowane będzie wydobycie, Zarząd Kompanii Węglowej S.A. przeprowadził wnikliwą, wielokryterialną i wielostopniową ocenę kopalń wchodzących w skład Kompanii.

   W metodzie oceny kopalń Zarząd przyjął założenie, że kryteria muszą być wymierne, reprezentatywne dla całej grupy i maksymalnie syntetyczne. Nie uważam więc, że podjęte decyzje mogą być nieobiektywne czy też dokonane w sposób niewłaściwy.

   Za nadrzędne uznano kryteria charakteryzujące kopalnię pod względem zasobowym i szeroko pojętym ekonomicznym.

   Kierując się tą zasadą, Zarząd Kompanii określił 19 kopalń, których funkcjonowanie nie wydaje się zagrożone. W pozostałych 4 kopalniach, a są to ZG ˝Bytom II˝, ZG ˝Centrum˝, KWK ˝Polska-Wirek˝ i KWK ˝Bolesław Śmiały˝, zostanie rozpoczęty proces wygaszania wydobycia.

   Przeprowadzona przez Zarząd Kompanii ocena kopalń, zgodnie z kryteriami o których mowa powyżej, wykazała, że ZG ˝Bytom II˝ posiada 6,9 mln ton zasobów przemysłowych, które nadają się do eksploatacji. Przy założeniu, że będzie możliwe wykorzystanie części zasobów aktualnie nieprzemysłowych, pozabilansowych oraz skreślonych z ewidencji, można uznać, że do wybrania wzłożu ZG ˝Bytom II˝ pozostanie około 8,5 mln ton węgla. Jednak część tych zasobów zalega wniewielkich parcelach, stąd koszty zbrojenia ścian w tych rejonach byłyby znaczne. Nie uwzględniając parcel o zasobach mniejszych od 200 tys. ton, ilość węgla do wybrania w kopalni wyniesie około 4,6 mln ton. Ponadto, mając na uwadze uwarunkowania ochrony powierzchni, należy przyjąć, że wybieranie pokładu 510 nie będzie możliwe na całą jego grubość, a jedynie jedną warstwą, co spowoduje, że ze złoża kopalni ˝Bytom II˝ można będzie wydobyć efektywnie około 2,8 mln ton węgla kamiennego, co określa żywotność kopalni na około 2 lata.

   Natomiast ZG ˝Centrum˝ posiada o wiele większe zasoby węgla, z których za operatywne wprojekcie zagospodarowania złoża uznano prawie 40 mln ton. Jednakże złoże charakteryzuje się tym, że około 70% całości zasobów operatywnych zalega w filarach ochronnych, głównie dla miasta Bytomia. Dla ich wyeksploatowania konieczne byłoby, w coraz to większym zakresie, stosowanie systemów wybierania z podsadzką hydrauliczną, co bardzo podwyższa koszty wydobycia. Przeprowadzona w lipcu 2003 r. analiza zasobów przemysłowych wykazała, że z zasobów operatywnych do nieskrępowanej eksploatacji pozafilarowej nadaje się tylko około 6,3 mln ton.

   Wygaszenie wydobycia w ZG ˝Centrum˝ nie świadczy jeszcze o utracie zasobów tej kopalni. Od zachodu ZG ˝Centrum˝ graniczy bowiem z ZG ˝Bytom III˝. W przyszłości, w zależności od zapotrzebowania na węgiel, będzie możliwe wybranie części zasobów złoża ZG ˝Centrum˝ przez ten zakład, zwłaszcza dobrego jakościowo węgla z pokładów uwięzionych obecnie w filarze ochronnym zakładu głównego.

   Chciałbym zaznaczyć, że proces wygaszania wydobycia rozpocznie się dopiero po wejściu wżycie rządowej ustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 oraz ozmianie niektórych ustaw. Obecnie projekt tej ustawy jest przedmiotem obrad Sejmu, który skierował ja do dalszych prac legislacyjnych. Świadczy to o kierunkowym przyjęciu przez Sejm projektu ustawy.

   Na podkreślenie zasługuje, że projekt ustawy przewiduje wdrożenie pakietu osłonowo-aktywizującego dla każdej grupy pracowników przewidzianych do zwolnienia. Natomiast pracownicy zatrudnieni pod ziemią i w zakładach przeróbki mechanicznej węgla w kopalniach częściowo lub całkowicie likwidowanych, którzy nie skorzystają z pakietu, otrzymają propozycje pracy na czas nieokreślony w kopalniach czynnych.

   Niezależnie od ww. systemu osłonowo-aktywizującego opracowanego dla potrzeb restrukturyzacji zatrudnienia w górnictwie realizowany będzie długofalowy program pomocy dla regionu śląskiego.

   Minister

   Jerzy Hausner

   Warszawa, dnia 8 października 2003 r.