Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4753

w sprawie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego

  

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 12.09.2003 r. SPS-0202-4753/03 w sprawie interpelacji posła Jacka Falfusa dotyczącej art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (DzU z 1991 r. Nr 45, poz. 200, ze zm.), uprzejmie informuję:

   Zgodnie z art. 6 pkt 3 powołanej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, gdy osoba nie kształci się w szkole i nie jest niepełnosprawna, co oznacza, że świadczenie to przysługuje tylko w przypadku, gdy osoba kształci się w szkole i jest osobą niepełnosprawna. Użyty spójnik ˝i˝ wskazuje na konieczność łącznego traktowania obu przesłanek: nauki w szkole i niepełnosprawności osoby. W takim tylko przypadku po uzyskaniu przez osobę pełnoletności świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie podlega wstrzymaniu na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy.

   W art. 12 ust. 3 ustawy ustawodawca nakłada na ZUS obowiązek odstąpienia od wydania decyzji o zaprzestaniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego w czasie trwania obowiązku alimentacyjnego, jeżeli po osiągnięciu pełnoletności osoba uprawniona do świadczeń nie ma możliwości samodzielnego utrzymania się. ZUS ma obowiązek dokonać indywidualnej oceny sytuacji osoby pełnoletniej i stwierdzić, czy po uzyskaniu pełnoletności jest ona w stanie samodzielnie się utrzymać. Można przyjąć, iż osoba, która kształci się w szkole na poziomie gimnazjum lub liceum, nie ma możliwości samodzielnego utrzymania się, chyba że posiada własny dochód, np. rentę rodzinną, rentę socjalną. W sytuacji gdy osoba uczy się w szkole i nie ma własnego dochodu, ZUS po zbadaniu jej sytuacji materialnej na podstawie art. 12 ust. 3, powinien samodzielnie odstąpić od wydania decyzji wstrzymującej wypłatę.

   Stosowana dotychczas przez ZUS wykładnia, polegająca na wypłacaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie, która spełniała tylko jeden warunek: uczy się albo jest niepełnosprawna, doprowadziła do sytuacji paradoksalnej, w związku z którą ZUS skierował do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej pytanie. Dotyczyło ono uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego pełnosprawnych, trzydziesto- lub czterdziestokilkuletnich kobiet, na rzecz których sąd zasądził alimenty. Ponieważ okazują się nieściągalne, osoby te występują o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a po otrzymaniu decyzji odmownej dostarczają zaświadczenie o podjęciu nauki. W świetle przyjętej przez ZUS interpretacji osoby te mają prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ponieważ, będąc pełnoletnimi, kształcą się. O istniejących wątpliwościach interpretacyjnych świadczy przyjęta przez ZUS w komentarzu do ustawy granica wieku (25 lat) niemająca podstawy w przepisach ustawy.

   Pragnę podkreślić, że zajęte przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stanowisko nie jest dla ZUS wiążące. ZUS jest ustawowym dysponentem środków i prowadzi całe postępowanie w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyrażany przez Ministra pogląd spowodowany został pytaniem skierowanym przez ZUS i jest zgodny z zasadami interpretacji prawa. Należy przyjąć, że ZUS podobnie rozumie przepisy ustawy, skoro wstrzymał wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

   Odpowiadając na ostatnią poruszoną kwestię, pragnę zaznaczyć, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego są świadczeniami socjalnymi finansowanymi z budżetu państwa, natomiast renta rodzinna jest świadczeniem ubezpieczeniowym i tym samym jest finansowana ze składek na ubezpieczenia społeczne. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 25 lutego 1997 r. K 21/95 stwierdził, że w sytuacji gdy państwo finansuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ustawodawca korzysta z przysługującego mu władztwa do kształtowania norm prawnych zgodnie z założeniami społeczno-ekonomicznymi. Granice swobody w korzystaniu z tego władztwa wyznaczają, jak w przypadku każdej regulacji ustawowej, normy konstytucyjne. Normy te pozostawiają ustawodawcy znaczny zakres swobody co do kierunków, zakresu i form regulacji świadczeń finansowanych z budżetu państwa. Dlatego też ustawodawca miał prawo wprowadzić ograniczenia w uprawnieniach do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jolanta Banach

   Warszawa, dnia 29 września 2003 r.