Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4684

w sprawie kwalifikacji zawodowych nauczycieli mianowanych

   W związku z interpelacją Pani Poseł Magdaleny Banaś z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kwalifikacji nauczycieli mianowanych zatrudnionych w Zespole Szkół Specjalnych w Polanicy Zdroju uprzejmie wyjaśniam, co następuje:

   Kwestię kwalifikacji wymaganych od nauczycieli reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288).

   Zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela przedmiotu lub prowadzącego zajęcia w przedszkolach specjalnych, szkołach specjalnych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych i specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niewidomych, słabo widzących, niesłyszących, słabo słyszących oraz z niepełnosprawnością ruchową posiada osoba, która ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju placówki, określone odpowiednio w § 2-4 i 10), a ponadto ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej, odpowiedniej do niepełnosprawności uczniów.

   Ponadto, zgodnie z §20 ww. rozporządzenia, nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie rozporządzenia, tj. w dniu 8 października 2002 r., na podstawie mianowania, którzy spełniali wymagania kwalifikacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują nabyte kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela.

   Ocena kwalifikacji nauczycieli mianowanych, którzy dyplom ukończenia studiów uzyskali odpowiednio w 1988 r. i 1992 r. i podjęli pracę w Zespole Szkół Specjalnych w Polanicy Zdroju, powinna była nastąpić na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 roku w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.). Rozporządzenie to stanowiło w § 4, iż kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach, szkołach i placówkach kształcenia i wychowania specjalnego posiadała osoba, która:

   - legitymowała się dyplomem ukończenia studiów wyższych na kierunku pedagogika o specjalności pedagogika specjalna lub na kierunku psychologia w specjalności odpowiadającej typowi placówki kształcenia i wychowania specjalnego lub

   - miała kwalifikacje do nauczania i prowadzenia zajęć w szkołach i placówkach wymienionych w § 2, 2a i 3, a ponadto ukończyła - nadające kwalifikacje do pracy w określonym typie placówki kształcenia i wychowania specjalnego - studia podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkolę wyższą albo kurs prowadzony przez kolegium nauczycielskie, placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.

   W związku z powyższym nauczyciel legitymujący się dyplomem ukończenia studiów w zakresie pedagogiki specjalnej ze specjalnością rewalidacja upośledzonych umysłowo, zatrudniony na podstawie mianowania w dniu 8 października 2002 r. w szkole specjalnej dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, spełniał warunki rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. i zgodnie z § 20 obowiązującego obecnie rozporządzenia w sprawie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli zachowuje nabyte kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole dla dzieci upośledzonych w stopniu lekkim

   Ponadto osoba legitymująca się ww. wykształceniem posiada kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym.

   Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli mowa jest o zakresie kształcenia, a nie o nazwach specjalności. Regulacja ta wynika ze sposobu organizacji szkolnictwa wyższego określonego w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.). Zgodnie z art. 4a ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy wymagania dotyczące prowadzonych przez szkoły wyższe kierunków studiów oraz ich nazw określane są w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. Natomiast ustalenia dotyczące prowadzonych w ramach kierunków specjalności kształcenia, tj. ich nazwy, programy, należą do kompetencji odpowiednich organów uczelni. W praktyce oznacza to, że kształcenie w tym samym zakresie może być realizowane na różnych kierunkach w ramach specjalności, które w różnych uczelniach będą nosiły różne nazwy.

   Zatem uzyskanie dyplomu ukończenia Wyższej Szkoły Pedagogiki Specjalnej w Warszawie w specjalności - rewalidacja upośledzonych umysłowo uprawnia - zgodnie z ww. przepisami - do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach dla dzieci upośledzonych umysłowo.

   Studia w specjalności rewalidacja upośledzonych umysłowo spełniają niewątpliwie warunki rozporządzenia, bowiem są studiami w zakresie oligofrenopedagogiki. Nauczyciele, o których mowa w interpelacji Pani Poseł, mogą również rozpocząć staż na stopień nauczyciela dyplomowanego.

   Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia uzna Pan Marszałek za wystarczające.

   Sekretarz stanu

   Franciszek Potulski

   Warszawa, dnia 22 września 2003 r.