Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi

na interpelację nr 4682

w sprawie zaopatrzenia rolnictwa w materiał siewny

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej z Klubu Parlamentarnego Samoobrona RP: Pani Marii Zbyrowskiej, Pana Alfreda Budnera oraz Pana Leszka Sułka z dnia 9 września 2003 r. w sprawie zaopatrzenia rolnictwa w materiał siewny, wyjaśniam, co następuje:

   Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa na podstawie ustawy o nasiennictwie z dnia 24 lipca 1995 r. (DzU z 2001 r. Nr 53, poz. 563) jest upoważniona do wykonywania oceny i kontroli materiału siewnego.

   Ocena materiału siewnego polega na sprawdzeniu, czy uprawy nasienne odpowiadają wymaganiom obowiązującym w wytwarzaniu materiału siewnego oraz czy materiał ten odpowiada wymaganiom jakościowym. Ocena materiału siewnego dokonywana jest na wniosek przedsiębiorcy (art. 47 ust. 3 i 4 ustawy o nasiennictwie), który prowadzi produkcję, przerób (np. czyszczenie, zaprawianie) i obrót tym materiałem.

   Ocenę materiału siewnego można podzielić na etapy:

   1. ocena polowa - polega na przeprowadzaniu przez wyszkolonych kwalifikatorów lustracji plantacji nasiennych w czasie wegetacji roślin,

   2. ocena laboratoryjna - obejmuje ona sprawdzenie jakości materiału siewnego pochodzącego z zakwalifikowanej plantacji nasiennej,

   3. ocena tożsamości i czystości odmianowej - obejmuje sprawdzenie tożsamości i czystości odmianowej wyprodukowanego materiału siewnego.

   Oceny polowej plantacji dokonują kwalifikatorzy będący pracownikami Inspekcji, natomiast próby materiału siewnego do oceny laboratoryjnej i oceny tożsamości pobierają próbobiorcy posiadający upoważnienie wojewódzkiego inspektora. Ocena laboratoryjna materiału siewnego wykonywana jest na Stacjach Oceny Nasion należących do Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Wymagania szczegółowe dotyczące jakości materiału siewnego zawierają załączniki do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (DzU z 2001 roku Nr 108, poz. 1184).

   Na podstawie wyników oceny materiału siewnego wydaje się świadectwo (art. 48 ust. 1 ustawy o nasiennictwie). Materiał siewny, wyprodukowany zgodnie z wymaganiami, powinien posiadać świadectwo oceny polowej potwierdzające zakwalifikowanie plantacji nasiennej oraz świadectwo kwalifikacji nasion potwierdzające jakość.

   Opakowanie materiału siewnego w obrocie powinno być zaopatrzone w etykietę urzędową lub etykietę przedsiębiorcy, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad etykietowania i wydawania etykiet urzędowych oraz rodzajów opakowań materiału siewnego (DzU z 2001 roku Nr 77, poz. 828).

   System wykonywania oceny poprzez dokumentowanie jej etapów: wnioski o dokonanie oceny, arkusze z planami plantacji nasiennych, protokoły pobrania prób, karty badań laboratoryjnych oraz wyrywkowe kontrole wykonania oceny zabezpieczają system oceny przed ˝oceną zza biurka˝.

   Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa prowadzi kontrolę materiału siewnego przygotowanego do obrotu i znajdującego się w obrocie.

   W roku 2002 skontrolowano 88 030 ton nasion zbóż jarych i ozimych, co stanowiło ok. 50% obrotu materiałem siewnym zbóż. W wyniku kontroli nakazano wycofanie z obrotu 527 ton, czyli ok. 0,6% ilości skontrolowanej. Sadzeniaki ziemniaka skontrolowano w ilości 24 725 ton, z czego nakazano wycofanie z obrotu 124 ton, tj. ok. 0,5%. W pierwszym półroczu 2003 roku skontrolowano 3019 ton nasion zbóż jarych i 12 178 ton sadzeniaków ziemniaka znajdujących się w obrocie. Wymaganiom jakościowym nie odpowiadało 379 ton nasion zbóż i 78,5 tony sadzeniaków. Przedsiębiorcy posiadający materiał siewny nieodpowiadający wymaganiom otrzymali decyzje nakazujące wycofanie go z obrotu.

   Inną formą kontroli jest kontrola dokumentacji przygotowania i obrotu materiałem siewnym przeprowadzana okresowo u przedsiębiorców. Polega ona na sprawdzeniu, czy masa sprzedanych nasion nie była większa niż podana w dokumentach przychodu i na świadectwach kwalifikacji, czy w chwili sprzedaży świadectwa te były ważne oraz czy dokumentacja jest kompletna. W przypadku stwierdzenia uchybień wszczynane jest postępowanie prowadzące do wydania decyzji określającej zastosowanie odpowiedniej sankcji karnej.

   Czystość odmianowa sprawdzana jest z kolei w trakcie kontroli tożsamości, do której pobiera się próby ze wszystkich partii nasion przeznaczonych do rozmnażania oraz wyrywkowo z partii nasion przeznaczonych do siewu (na odnowienie).

   Należy podkreślić, że żadna forma kontroli prowadzonych przez Inspekcję nie wyeliminuje wszystkich przypadków sprzedaży materiału siewnego o nieodpowiedniej jakości lub zamieszanego odmianowo. Nabywca może jednak ograniczyć ryzyko, decydując się na zakup nasion zaopatrzonych w urzędowe etykiety, na których musi być podana między innymi nazwa odmiany, nr partii, stopień kwalifikacji oraz nazwa producenta. Zakup nasion od sąsiada, przygodnego handlarza, na targu czy bazarze, w opakowaniach pozbawionych etykiety lub z opakowań otwartych zwiększa ryzyko zakupu nieodpowiedniej jakości nasion.

   Ze środków na postęp biologiczny realizowane są wypłaty dotacji dla przedsiębiorców sprzedających kwalifikowany materiał siewny. Warunkiem otrzymania dotacji jest udzielenie nabywcy bonifikaty. Dotyczy to sprzedaży materiału siewnego zbóż, niektórych gatunków roślin pastewnych oraz sadzeniaków ziemniaka.

   W roku 2001 wypłacono dotację do ok. 174 900 ton zbóż jarych i ozimych oraz do ok. 75 500 ton sadzeniaków ziemniaka, natomiast w roku 2002 odpowiednio do ok. 149 600 ton zbóż oraz do ok. 67 700 ton sadzeniaków ziemniaka. Głównym czynnikiem, który spowodował ten spadek, jest zmniejszająca się z roku na rok sprzedaż kwalifikowanego materiału siewnego.

   Dostosowując przepisy krajowe do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej, w 2004 roku nie przewiduje się dopłat do kwalifikowanego materiału siewnego. Środki finansowe przeznaczone do tej pory na dopłaty do materiału siewnego zostaną włączone do jednolitych płatności obszarowych.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Józef Jerzy Pilarczyk

   Warszawa, dnia 30 września 2003 r.