Odpowiedź ministra zdrowia

na interpelację nr 4533

w sprawie sytuacji w służbie zdrowia

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo Pana Marszałka z dnia 22 sierpnia 2003 roku, znak: SPS-0202-4533/03, w sprawie interpelacji Pana Posła Stanisława Piosika dotyczącej działań resortu zdrowia mających na celu poprawkę sytuacji w służbie zdrowia, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Odnosząc się do aktualnej sytuacji w systemie ochrony zdrowia oraz podejmowanych działań przez resort zdrowia mających na celu wyeliminowanie negatywnych zjawisk, uprzejmie informuję, że wejście w życie przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia pozwala na rzeczywiste powiązanie zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych z potrzebami zdrowotnymi mieszkańców poszczególnych regionów. Temu celowi służy kontraktowanie świadczeń przez NFZ w oparciu o plany zdrowotne opracowywane i zatwierdzane przez organy samorządów terytorialnych szczebla wojewódzkiego. Pierwsze plany będą dotyczyły już przyszłego roku.

   Odnosząc się do kwestii problemów finansowych, uprzejmie wyjaśniam, że finansowanie świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych opiera się głównie na środkach pochodzących ze składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z tych środków ponad 98% jest przeznaczonych na finansowanie świadczeń zdrowotnych oraz refundację leków.

   W latach 1999-2002 na świadczenia zdrowotne przeznaczano średnio około 98% łącznych przychodów ze składek. W roku 2002 koszty administracyjne wszystkich kas chorych wyniosły 321,5 mln zł, co stanowiło 1,15% przychodów ze składek.

   Zgodnie z planem finansowym Narodowego Funduszu Zdrowia na 2003 rok, opracowanym w Ministerstwie Zdrowia, koszty administracyjne (w tym koszty wynagrodzeń) Narodowego Funduszu Zdrowia stanowią 1,07% kosztów ogólnych. Zgodnie z informacją przekazaną przez Prezesa NFZ prowadzone są prace nad dalszym ograniczeniem kosztów administracyjnych w bieżącym roku.

   Problemy finansowe w systemie ochrony zdrowia występują na całym świecie, tak więc Polska nie jest w tym zakresie krajem odosobnionym, w którym tego rodzaju problemy występują.

   Ograniczenia finansowe wynikające z określonego przychodu NFZ, jakim jest składka na ubezpieczenie zdrowotne, stanowią o możliwościach finansowania świadczeń zdrowotnych.

   Należy także wskazać, że Narodowy Fundusz Zdrowia, podobnie jak kasy chorych, zobowiązany jest do przestrzegania zasady, że suma kwot zobowiązań Funduszu wobec świadczeniodawców nie może przekroczyć wysokości kosztów przewidzianych na ten cel w planie finansowym Funduszu.

   Konieczność zbilansowania się płatnika wynika z przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU z 1998 r. Nr 155, poz. 1014). Zasada ta została zachowana po wprowadzeniu przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (DzU Nr 45, poz. 391, ze zm.), bowiem zgodnie z art. 136 NFZ działa w oparciu o roczny plan finansowy zrównoważony w zakresie przychodów i kosztów.

   Realizacja świadczeń zdrowotnych przez świadczeniodawców na rzecz osób ubezpieczonych następuje na podstawie umów zawieranych z Funduszem.

   Biorąc pod uwagę powyższe, Fundusz nie może gwarantować w umowach ze świadczeniodawcami środków większych niż te, którymi dysponuje.

   Ze względu na wielość i różnorodność umów zawartych przez byłe kasy chorych powstała konieczność ujednolicenia w roku 2003 zasad rozliczania umów o udzielenie świadczeń zdrowotnych.

   W związku z tym Prezes NFZ w pierwszych dniach kwietnia podjął decyzję o przeprowadzeniu procesu agregacji umów. Po ostatecznym podsumowaniu procesu agregacji okazało się, że w planie finansowym NFZ brak jest środków finansowych w kwocie około 650 mln zł na sfinansowanie przejętych z systemu kas chorych rozliczeń międzykasowych i promes. Kasy chorych nie uwzględniły tej kwoty w swoich planach finansowych na 2003 rok. W wyniku decyzji Rady Ministrów koszty świadczeń zdrowotnych Narodowego Funduszu Zdrowia zostały zasilone dodatkowymi środkami finansowymi w wysokości ponad 700 mln zł. Kwota ta znalazła swoje odzwierciedlenie w zmienionym planie finansowym Narodowego Funduszu Zdrowia na rok bieżący. Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia dokonała podziału środków finansowych na poszczególne oddziały wojewódzkie. Podział ten powinien zapewnić finansowanie zakontraktowanych świadczeń zdrowotnych na rok bieżący.

   Odnosząc się do poruszanego przez Pana problemu dostępności do świadczeń medycznych, wyjaśniam, że zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (DzU Nr 45, poz. 391, z późn. zm.) ubezpieczony, w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej opartej na dowodach naukowych i praktyki medycznej, w ramach posiadanych przez Fundusz środków finansowych. Rozwiązanie to stanowi pełną realizację ustawowego prawa osób ubezpieczonych do swobodnego i nieograniczonego dostępu do świadczeń medycznych oraz prawa wyboru świadczeniodawców spośród tych, którzy zawarli umowę z NFZ.

   Pragnę nadmienić, że Rząd, dostrzegając pogarszającą się sytuację finansową publicznych zakładów opieki zdrowotnej, zwłaszcza szpitali, na posiedzeniu w dniu 25 lipca br. uznał za konieczną i pilną restrukturyzację zadłużenia zakładów opieki zdrowotnej. Restrukturyzacja zostanie przeprowadzona na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji zadłużenia i pomocy publicznej dla zakładów opieki zdrowotnej. Ustawą tą będzie objęte udokumentowane zadłużenie zakładów opieki zdrowotnej w okresie od 1 stycznia 1999 do 31 marca 2003 roku. Przyjęto również, że z wnioskiem o restrukturyzację zadłużenia i udzielenie pomocy publicznej wystąpi zakład opieki zdrowotnej po uzyskaniu pozytywnej opinii organu założycielskiego.

   Postępowanie restrukturyzacyjne wiązać się będzie z określeniem i ewentualnie przekształceniem statusu prawnego zozu, szczególnie w spółkę użyteczności publicznej, a zasady przekształcenia określone będą w znowelizowanej ustawie o zakładach opieki zdrowotnej.

   Propozycje stosownych rozwiązań i projektów nowych aktów prawnych o pomocy publicznej i nowelizacji ustawy o zozach zostaną przedstawione do końca września 2003 roku. Wówczas znane będą szczegóły dotyczące rozwiązań związanych z restrukturyzacją zadłużenia oraz formami i zasadami funkcjonowania szpitali.

   Ponadto Rada Ministrów określiła, że celem restrukturyzacji zadłużenia zozów i udzielenia im pomocy publicznej ma być z jednej strony zaspokojenie udokumentowanych roszczeń pracowniczych, wynikających z ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw, zaś z drugiej strony wywołanie takich przekształceń w funkcjonowaniu zozów, aby ich ewentualna niewłaściwa gospodarka finansowa i ponowne zadłużenie nie przenosiły się na zobowiązania skarbu państwa.

   Zmiany te między innymi zmierzają w kierunku poprawy efektywności działań zakładów opieki zdrowotnej oraz sprawniejszego gospodarowania publicznymi środkami i zasobami.

   Odnosząc się do zaproponowanych przez Pana Posła rozwiązań, uprzejmie wyjaśniam:

   Ad pkt 1, 3 - ˝Wszystkie środki zebrane od obywateli przeznaczyć wyłącznie na leczenie chorych i profilaktykę. Obsługę funduszu zdrowia czy inną formę zapewnić z budżetu państwa˝.

   Finansowanie z budżetu państwa kosztów administracyjnych NFZ nie jest możliwe w aktualnie obowiązującym stanie prawnym. Wprowadzenie takich rozwiązań wymaga stosownych zmian legislacyjnych. Ponadto spowodowałoby dodatkowe obciążenie budżetu państwa.

   Ad pkt 2 - ˝Rozważyć możliwość wprowadzenia odpłatności za wyżywienie w placówkach lecznictwa zamkniętego˝.

   Wprowadzenie odpłatności za wyżywienie w placówkach lecznictwa zamkniętego wymaga również stosownych rozwiązań prawnych oraz przede wszystkim akceptacji społecznej.

   Ad pkt 4 - ˝Uprościć procedurę wzywania pogotowia ratunkowego, aby najpierw zajmowało się ratowaniem chorych, a później uzupełnieniem wymaganych danych˝.

   Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (DzU Nr 91, poz. 408) żadne okoliczności nie mogą stanowić podstawy do odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego, jeżeli osoba zgłaszająca się do zakładu opieki zdrowotnej potrzebuje natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia. Ponadto art. 71 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (DzU Nr 45, poz 391, z późn. zm.) stanowi, iż ubezpieczony ubiegający się o świadczenie z ubezpieczenia zdrowotnego jest obowiązany przedstawić dokument potwierdzający opłacanie składek (w przyszłości - kartę ubezpieczenia zdrowotnego). Jednakże w przypadku nagłego zachorowania, wypadku, urazu lub zatrucia; stanu zagrożenia życia; porodu - karta ubezpieczenia zdrowotnego lub inny dokument potwierdzający uprawnienia do korzystania ze świadczeń w ramach tego ubezpieczenia - a taki obowiązek ciąży na ubezpieczonym - mogą zostać przedstawione w innym czasie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia udzielania świadczenia, o ile chory nadal przebywa w szpitalu. Jeżeli przedstawienie dokumentu (karty ubezpieczenia zdrowotnego) w wyżej wymienionym terminie nie jest możliwe, dokument ten może być przedstawiony w terminie 7 dni od dnia zakończenia udzielania świadczeń zdrowotnych.

   W związku z powyższym należy stwierdzić, że ważniejsze jest ratowanie zagrożonego życia niż udowodnienie prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego.

   Ad pkt 5 - ˝Wprowadzić obowiązek odnotowywania wizyty pacjenta w praktykach prywatnych lekarzy lub wystawiania rachunków za wizytę dla celów podatkowych˝.

   Zobowiązania podatkowe lekarzy prowadzących prywatną praktykę wynikają przede wszystkim z formy prowadzonej przez nich działalności gospodarczej i przepisów podatkowych, które pozostają w kompetencjach Ministra Finansów. Ponadto wyjaśniam, że pacjent korzystający ze świadczenia medycznego w prywatnym gabinecie lekarskim zawsze może zażądać rachunku za wykonane świadczenie.

   Przedstawiając powyższe, pragnę Pana Posła zapewnić, że wprowadzone zmiany w systemie, jak też aktualnie trwające prace mają na celu rozwiązanie najpilniejszych problemów, w tym restrukturyzacji zadłużenia zakładów opieki zdrowotnej, oraz wyeliminowanie zaistniałych nieprawidłowości związanych z funkcjonowaniem systemu ochrony zdrowia i dostępności do świadczeń zdrowotnych.

   Z poważaniem

   Minister

   Leszek Sikorski

   Warszawa, dnia 22 września 2003 r.