Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4453

w sprawie wykładni art. 76 K.p.c. dotyczącego interwencji ubocznej w powiązaniu z art. 394 § 1 pkt 3 K.p.c. i innymi przepisami postępowania cywilnego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 1 sierpnia 2003 r. sygn. SPS-0202-4453/03 dotyczące interpelacji posła Stanisława Żelichowskiego w sprawie wykładni art. 76 Kpc dotyczącego interwencji ubocznej w powiązaniu z art. 394 § 1 pkt 3 Kpc i innymi przepisami postępowania cywilnego, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Tytułem wstępu do poniższej odpowiedzi Minister Sprawiedliwości pragnie zaznaczyć, iż docenianie wagi i znaczenia prawidłowej wykładni obowiązujących przepisów prawnych dla funkcjonowania państwa przez Pana Posła zasługuje na uznanie. Wydaje się jednak, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalając regulamin swojego działania, nie miał na celu deprecjonowania znaczenia wykładni prawa, a jednak jako przedmiot interpelacji zastrzegł wyłącznie sprawy o zasadniczym charakterze i odnoszące się do problemów związanych z polityką państwa.

   Ze względu na wyznaczony przez Konstytucję zakres uprawnień Rady Ministrów, w tym Ministra Sprawiedliwości, oraz zasadę niezawisłości sądów, Minister Sprawiedliwości nie może dokonywać oficjalnej wykładni prawa. W Polskim porządku prawnym wykładnia prawa dokonana w orzeczeniu sądu może być skutecznie kwestionowana jedynie w drodze kontroli instancyjnej tegoż orzeczenia, stąd odpowiedź niniejsza nie może również stanowić podstawy do ˝recenzowania˝ czynności sądu w sprawie przedstawionej w interpelacji. Wykładnia przepisów dokonywana przez inne podmioty, z wyjątkiem wykładni dokonywanej w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego, w żaden sposób nie wiąże sądów.

   1. Zgodnie z art. 76 Kpc interwencję uboczną może wytoczyć jedynie ten, kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze stron i jedynie brak interesu prawnego może być podstawą oddalenia interwencji.

   Interwencję uboczną można zgłosić aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji, wyłącznie w formie pisemnej, ze wskazaniem interesu prawnego uzasadniającego wstąpienie do sprawy i strony, do której osoba ta zamierza przystąpić jako interwenient. Ponadto interwencję uboczną zgłosić można jedynie w postępowaniu procesowym. Interwencja podlega opłacie, o ile nie jest ona połączona z dokonaniem innej czynności procesowej. W wypadku połączenia interwencji ze środkiem zaskarżenia pismo, w którym zgłasza się interwencję, musi spełniać warunki wymagane dla takiego środka, gdyż dzieli ono jego los.

   Naruszenie któregokolwiek z tych warunków może skutkować bądź zwrotem pisma, bądź odrzuceniem interwencji (względnie odrzuceniem środka zaskarżenia).

   2. Zgodnie z wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 14 października 1992 r. sygn. III CZP 126/92 (OSNC 1993/3/37) oraz w postanowieniu z dnia 8 czerwca 1967 r. sygn. I CZ 24/67 (OSNCP 1968/1/9), w przypadku oczywistego braku interesu prawnego wynikającego z samego zgłoszenia interwencji ubocznej sąd może nie dopuścić jej z urzędu.

   3. Interwencję uboczną zgłosić może każda osoba fizyczna, prawna i jednostka organizacyjna, która posiada zdolność sądową (por. art. 64 Kpc). Interwencję uboczną można zgłosić jedynie w sprawach rozpoznawanych w trybie procesowym, do etapu zamknięcia rozprawy przed sądem II instancji. Przepisy nie stawiają żadnych dalej idących ograniczeń, ani podmiotowych, ani przedmiotowych. Inną natomiast kwestią jest możliwość posiadania interesu prawnego przez osobę inną niż strona w niektórych rodzajach spraw o szczególnym charakterze, np. w sprawach o prawa stanu. Kwestia ta budzi szereg kontrowersji, zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze przedmiotu, których omówienie w ramach odpowiedzi na interpelację nie jest możliwe.

   4. Do rozpoznania pisma, w którym interwencję zgłoszono, właściwy jest ten sąd, przed którym toczy się postępowanie. Do rozpoznania interwencji ubocznej, zgłoszonej po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, właściwy jest sąd drugiej instancji. W doktrynie prezentowane jest również budzące zastrzeżenia stanowisko, że w wypadku, gdy sąd I instancji po wydaniu wyroku wyznacza rozprawę w innym celu niż merytoryczne rozpoznanie sprawy (np. w celu rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu) - na rozprawie tej rozpoznaniu podlegają również opozycje zgłoszone przeciwko interwencji (tak m.in. Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, tom I, Warszawa 1996).

   Przepis art. 76 Kpc określając termin do wniesienia interwencji ubocznej wyraźnie przesądza, że zgłoszenie takiej interwencji może nastąpić również na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji. W takim wypadku sąd ten uprawniony jest do podejmowania wszelkich czynności związanych z interwencją, w tym również do wydania postanowienia niedopuszczającego interwenienta ubocznego. Przepis art. 394 § 1 Kpc dotyczy wyłącznie dopuszczalności zażalenia na postanowienia sądu, nie zaś właściwości do rozpoznawania sprawy.

   5. Przepis art. 394 § 1 Kpc reguluje wyłącznie kwestię zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji i nie przyznaje prawa zaskarżania postanowień sądu drugiej instancji. Niezależnie od tego, z przepisu art. 394 § 1 Kpc jednoznacznie wynika, że na wydane z urzędu postanowienie o niedopuszczeniu interwencji ubocznej nie przysługuje zażalenie nawet wówczas, gdy wydawał je sąd pierwszej instancji (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 14 października 1992 r. sygn. III CZP 126/92 - OSNC 1993/3/37).

   6. Stosownie do art. 357 § 2 i 4 Kpc postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym podlegają doręczeniu stronom i osobom, których dotyczą; przy czym jeśli postanowienia takie odnoszą się wyłącznie do innych osób, możliwe jest zaniechanie doręczenia postanowienia stronom.

   7. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują zażalenia na brak doręczenia. Jeśli brak doręczenia był przyczyną uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej, strona może domagać się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności na zasadach określonych w art. 168 i nast. Kpc. Równocześnie należy wskazać, że na postanowienie o niedopuszczeniu interwencji ubocznej nie przysługuje zażalenie (por. pkt 5). Nie ma też możliwości zgłoszenia interwencji ubocznej na etapie postępowania kasacyjnego.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Wołek

   Warszawa, dnia 25 sierpnia 2003 r.