Odpowiedź ministra obrony narodowej

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 4439

w sprawie okoliczności związanych z wejściem w życie i perspektywami realizacji umowy dostawy kołowego transportera opancerzonego (KTO) zawartej w dniu 15.04.2003 r. pomiędzy Wojskowymi Zakładami Mechanicznymi w Siemianowicach Śląskich a Ministerstwem Obrony Narodowej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów w porozumieniu zMinistrem Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na interpelację Pana Posła Bronisława Komorowskiego w sprawie okoliczności związanych z wejściem wżycie i perspektywami realizacji umowy dostawy kołowego transportera opancerzonego (KTO) zawartej w dniu 15.04.2003 r. pomiędzy Wojskowymi Zakładami Mechanicznymi w Siemianowicach Śląskich (WZM) aMinisterstwem Obrony Narodowej (4439), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień w odniesieniu do kolejno postawionych pytań.

   Jaka faktycznie jest sytuacja finansowa WZM i czy przedsiębiorstwo to będzie wstanie wywiązać się z umowy dostawy podpisanej z MON w dniu 15.04.br.?

   Sytuacja finansowa WZM jest trudna, ale nie odbiega od sytuacji innych przedsiębiorstw tej branży. Wynika ona ze spadku przychodów ze sprzedaży, wzrostu kosztów działalności związanych z koniecznością przystosowania przedsiębiorstwa do realizacji nowych zadań oraz kosztów finansowych wzwiązku z zaciągnięciem kredytu bankowego. Pomimo tego WZM nie są zadłużone wobec budżetu, ZUS i PFRON.

   Za tym, że przedsiębiorstwo będzie w stanie wywiązać się z podpisanej umowy dostawy KTO, przemawiają następujące czynniki:

   - posiadana ilość konstruktorów i technologów jest wystarczająca do kierowania procesem uruchomienia produkcji;

   - wolne powierzchnie produkcyjne z doprowadzonymi niezbędnymi mediami (wymagające dokonania prac adaptacyjno-budowlanych) umożliwiają instalację maszyn i urządzeń wraz z oprzyrządowaniem niezbędnym do wdrożenia procesu technologicznego. Oceniamy, na podstawie przedstawionych harmonogramów i kosztorysów, że nie ma zagrożenia wdotrzymaniu założonych terminów;

   - dokumentacja techniczna zostanie dostarczona w ramach umów transferu technologii;

   - w produkcji pojazdu bazowego przewiduje się następujący docelowy układ wykonawczy:

   - WZM - produkcja kadłuba (cięcie blach, ich spawanie, malowanie), wyposażenie w instalację elektryczną, systemy łączności, rozpoznania skażeń oraz montaż końcowy podwozia, a także docelowo (po zakończeniu importu z Finlandii) urządzeń filtracyjno-grzewczych iklimatyzacyjnych,

   -przedsiębiorstwa krajowe - produkcja blach pancernych, produkcja kół, ogumienia, elementów układów hamulcowych i docelowo (po zakończeniu importu) urządzeń wentylacyjno-grzewczych i klimatyzacji oraz urządzeń obserwacyjno-celowniczych,

   -import - napędy (w tym silnik), instalacja ppoż.;

   W produkcji wieży przewiduje się następujący docelowy układ wykonawczy:

   - przedsiębiorstwa krajowe - produkcja blach pancernych, spawanie korpusu wieży, elementy armaty, karabin maszynowy, układ stabilizacji armaty,

   - import - 30 mm armata, elementy systemu kierowania ogniem (SKO), zespół zasilania,

   - WZM - montaż końcowy, doposażenie wieży (osprzęt - broń), integracja systemu. Do połowy 2005 r. (do czasu wytworzenia 40 szt. kompletnych pojazdów) jest przewidywany montaż podzespołów pochodzących zimportu.

   Czy MON przewiduje dofinansowanie WZM, jeśli tak, to w jakiej wysokości i czy koszty te wliczono w kwotę całkowitej wartości umowy dostawy? Jeśli nie, to jak WZM zamierzają sfinansować uruchomienie produkcji?

   MON nie przewiduje dofinansowania WZM. Uruchomienie produkcji KTO nastąpi w oparciu o kredyt bankowy (zaciągnięty przez WZM) iwspółpracę, wynikającą z umów zawartych z partnerami zagranicznymi.

   Czy istnieje koncepcja prywatyzacji WZM, przewidująca ewentualnych inwestorów, jej harmonogram i podstawowe wskaźniki ekonomiczne? Jeśli tak, to proszę okonkretne informacje.

   Istnieje koncepcja prywatyzacji WZM. W dniu 24.02.2003 r. na posiedzeniu kierownictwa Ministerstwa Obrony Narodowej zostały zaakceptowane, przedstawione przez Dyrektora Departamentu Polityki Zbrojeniowej, kierunki restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych, jednostek badawczo-rozwojowych oraz ośrodków badawczo-wdrożeniowych. Dodatkowo postanowiono o przyspieszeniu procesu komercjalizacji iprywatyzacji WZM w Siemianowicach Śląskich.

   Ponieważ WZM dysponują majątkiem przekraczającym 2,0 mln EUR, awartość przychodów ze sprzedaży własnej produkcji i usług przekracza 6,0mln EUR, kwalifikują się do prywatyzacji pośredniej, poprzedzonej aktem komercjalizacji, tzn. przekształcenia przedsiębiorstwa w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Aktu komercjalizacji oraz dalszej prywatyzacji spółki kapitałowej dokonuje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Tryb iprocedurę określa ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji.

   Fińska firma PATRIA zadeklarowała chęć zakupu WZM. Jest ona godna zainteresowania, gdyż daje gwarancję realizacji kontraktu na dostawę KTO nazamówienie Sił Zbrojnych RP oraz dobrego funkcjonowania WZM przez wsparcie finansowe i technologiczne. Dlatego jesteśmy zainteresowani, by inwestorem strategicznym w procesie prywatyzacji WZM była firma PATRIA. Od inwestora strategicznego oczekuje się w szczególności:

   - udostępnienia technologii (know-how), w tym wyrobów i usług cywilnych,

   - udostępnienia swoich rynków zbytu i zaopatrzenia,

   - pakietu inwestycyjnego (park maszynowy, procesy technologiczne, ochrona środowiska, itp.),

   - gwarancji pracowniczych ujętych w pakiecie socjalnym negocjowanym ze stroną społeczną WZM.

   W związku z deklaracją firmy PATRIA, w dniu 23.07.2003 r. wystąpiłem do Zakładów w Siemianowicach z pismem zawiadamiającym ozamiarze komercjalizacji przedsiębiorstwa. Nadmienić należy, że przeprowadzenie procesu prywatyzacji będzie wymagało uregulowania stanu prawnego nieruchomości użytkowanych przez WZM do działalności gospodarczej.

   Czy zainteresowanie firmy PATRIA prywatyzacją WZM znajduje swoje odbicie wumowie offsetowej, czy są to tylko gołosłowne deklaracje?

   W zawartej umowie offsetowej znajdują się między innymi cztery zobowiązania PATRII wobec WZM, dotyczące transferu technologii i know-how do produkcji KTO i systemu wieżowego typu PML 12,7 oraz zakupu od WZM podzespołów do tych wyrobów, na ogólną wartość nominalną 57,3 mln EUR. Zobowiązania te są podyktowane głównie wymogiem uruchomienia produkcji KTO w WZM, a nie prywatyzacją zakładu.

   Czy umowa dostawy z dnia 15.04.2003r. pociągała za sobą tzw. obowiązek offsetowy, wynikający z tzw. ˝ustawy offsetowej˝, czy był to tylko gest dobrej woli MON?

   Nie, nie pociągała. Jest sprawą oczywistą, że warunkiem wejścia w życie umowy na dostawę kołowych transporterów opancerzonych, podpisanej pomiędzy Ministerstwem Obrony Narodowej i Wojskowymi Zakładami Mechanicznymi - Siemianowice Śląskie, zgodnie z jej postanowieniami (§16 ust. 22), było podpisanie przez ministra właściwego do spraw gospodarki odpowiedniej umowy offsetowej (odpowiednich umów offsetowych), związanych z umowami zawartymi przez WZM Siemianowice zpoddostawcami (PATRIA, Oto Melara).

   Która z umów spełniła rolę umowy wywołującej obowiązek offsetowy:

   - umowa dostawy pomiędzy MON a WZM z 15.04.2003 r.;

   - umowa (umowy) WZM z poddostawcami (17.05 i 30.06)?

   Obowiązek offsetowy wynikał z umów zawartych przez WZM zzagranicznymi dostawcami, gdyż zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10września 1999 r. o niektórych umowach kompensacyjnych, zawieranych wzwiązku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa (DzU Nr 80, poz. 903 z późn. zm.) zagraniczny dostawca ma obowiązek zawarcia umowy offsetowej.

   Zagranicznym dostawcą, w myśl art. 3 pkt 3 ww. ustawy, jest podmiot zagraniczny wykonujący - na podstawie umowy - dostawy uzbrojenia isprzętu wojskowego na rzecz Skarbu Państwa lub polskiego przedsiębiorcy.

   Na jakiej podstawie, nie mając umów z poddostawcami, WZM złożył wiążącą ofertę (12.11.2002 r.), a następnie podpisał umowę dostawy z MON (15.04.br.) - takie postępowanie trudno uznać ryzykiem handlowym?

   Wypełniając dyspozycję specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) część IV pkt 4, ppkt 3, WZM złożyły w swojej ofercie wyciągi z umów zawartych z zagranicznymi kooperantami, tj. włoską firmą Oto Melara i fińską firmą PATRIA, z których wynika, że ich celem jest dostawa wyrobów czy licencji uwarunkowana wyborem przez polską armię oferty wspomnianego dostawcy. Wobec tego należy stwierdzić, że postępowanie WZM nie wykraczało poza sferę ryzyka handlowego.

   Pragnę nadmienić, że w ofertach pozostałych uczestników przetargu zamieszczono dokumenty, które zawierały takie same intencje woli stron, jak wyciągi wspomnianych dokumentów zamieszczone w ofercie WZM.

   Czy udzielenie oddzielnego zamówienia na kwotę ok. 1,7 mld zł nieuczestniczącej w przetargu firmie Oto Melara jest zgodne z ustawą o zamówieniach publicznych?

   Na podstawie zawartej umowy pomiędzy MON a WZM zakład ten miał prawo zawrzeć dowolne umowy z poddostawcami, w tym także z firmą Oto Melara. WZM złożyły zamówienie w tej firmie, co jest zgodne z ustawą ozamówieniach publicznych.

   Kto i za czyje pieniądze dokona integracji wieży z podwoziem (WZM nie ma ani kadry, ani pieniędzy)?

   Firma PATRIA zobowiązała się w ramach offsetu do transferu technologii dla programu kołowego transportera opancerzonego. Transfer ten obejmuje:

   - technologię zarządzania przedsięwzięciem;

   -dokumentację konstrukcyjną i technologiczną (produkcyjną);

   - wsparcie logistyczne produkcji (przygotowanie zaplecza technicznego do produkcji i zabezpieczenia eksploatacji);

   - system zapewnienia jakości (jak w PATRII).

   Ponadto offset obejmuje szkolenie personelu WZM do uruchomienia produkcji transportera.

   PATRIA w ramach kontraktu dostawy i w jego cenie zobowiązuje się do wprowadzenia wszelkich zmian, mających na celu spełnienie przez wyrób wszystkich wymaganych parametrów technicznych oraz do dokonania pełnej integracji podwozia z systemem wieżowym.

   Natomiast Oto Melara w offsecie przeszkoli personel techniczny WZM do podjęcia produkcji wież.

   W przypadku niedotrzymania terminu dostaw, kto poniesie odpowiedzialność finansową z tytułu kar umownych - WZM? (z czego, a jeśli nawet to zapłaci MON - MON-owi).

   Zgodnie z postanowieniami kontraktu, które pozwalam sobie zacytować:

   ˝13. OPUST CENOWY

   1. Zamawiającemu przysługuje opust cenowy w wysokości 0,2 % wartości brutto dostawy niezrealizowanej w terminie za każdy rozpoczęty dzień zwłoki, nie więcej jednak niż 10% wartości brutto tej dostawy. Wyliczony opust pomniejsza wartość brutto umowy i powinien być uwzględniony w fakturze, o której mowa w § 9.

   2. Zamawiającemu przysługuje opust cenowy w wysokości 0,2% wartości brutto zespołów i układów wyszczególnionych w załączniku nr 2 doniniejszej umowy w przypadku nieuruchomienia ich produkcji wPolsce, w umownym terminie (tj. do 15.12 danego roku kalendarzowego) za każdy rozpoczęty dzień zwłoki, nie więcej jednak niż 10% wartości brutto przedmiotowych zespołów lub układów. Wyliczony opust pomniejsza wartość brutto umowy i powinien być uwzględniony w fakturze, o której mowa w § 9.

   14. ODSTĄPIENIE OD UMOWY

   W przypadku uchybienia przez Dostawcę terminu dostaw, o których mowa w § 3, oraz harmonogramu polonizacji wyrobu, który przedstawia załącznik nr 2, Zamawiającemu przysługuje prawo jednostronnego odstąpienia od umowy i naliczenia kar umownych przewidzianych w § 12.˝

   - odpowiedzialność finansową poniesie Dostawca, którym są WZM Siemianowice.

   Przy tym należy dodać, że jeśli opóźnienia w dostawach będą wynikały z winy PATRII lub Oto Melary, to WZM, zgodnie z zapisami stosownych kontraktów, będą mogły przenieść odpowiedzialność na te firmy.

   Przekazując powyższe wyjaśnienia, żywię nadzieję, iż uzna je Pan Marszałek za wyczerpujące.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Jerzy Szmajdziński

   Warszawa, dnia 28 sierpnia 2003 r.