Odpowiedź prokuratora krajowego

zastępcy prokuratora generalnego

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 4266

w sprawie polityki rządu RP wobec prywatnych przedsiębiorstw kurierskich na przykładzie firmy MESSENGER SERVICE STOLICA SA

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 21 lipca 2003 r. (o numerze SPS-0202-4266/03) interpelację Posła Witolda Tomczaka z dnia 14 lipca 2003 r. skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, a przekazaną do udzielenia odpowiedzi Ministrowi Sprawiedliwości w sprawie polityki rządu RP wobec prywatnych przedsiębiorstw kurierskich na przykładzie firmy Messenger Service STOLICA SA - uprzejmie przedstawiam, co następuje.

   W dniu 22 maja 2003 r. do Prokuratury Okręgowej w Warszawie wpłynęło skierowane przez Polish Enterprise Fund IV L.P. oraz Enterprise Investors Sp. z o.o. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z art. 286 Kodeksu karnego i art. 587 Kodeksu spółek handlowych w związku z zawieraniem i wykonywaniem umowy inwestycyjnej z dnia 20 marca 2001 r. zawartej pomiędzy podmiotami zawiadamiającymi a reprezentantami Messenger Service STOLICA SA.

   Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2003 r. w sprawie V Ds 143/03 Prokuratura Okręgowa w Warszawie wszczęła dochodzenie w sprawie:

   - doprowadzenia w okresie od 26 marca do 22 listopada 2001 r. w Warszawie przedstawicieli Spółki Enterprise Investors do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 8 344 366,65 zł na szkodę Polish Enterprise Fund IV L.P. z siedzibą w Jersey USA za pomocą wprowadzenia w błąd co do rzeczywistej wysokości zysku osiągniętego w latach 1999-2001 przez Spółkę Akcyjną STOLICA, w oparciu o który ustalono cenę emisji akcji spółki STOLICA, objętych w lipcu 2001 r. i listopadzie 2001 r. przez Polish Enterprise Fund IV L.P. - to jest o czyn z art. 286 § 1 Kodeksu karnego w związku z art. 294 § 1 Kodeksu karnego,

   - doprowadzenia w okresie od 20 marca 2001 r. do końca maja 2002 r. w Warszawie przedstawicieli Spółki Enterprise Investors do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 4 698 000 zł na szkodę Polish Enterprise Fund IV L.P. z siedzibą w Jersey USA za pomocą wprowadzenia w błąd co do rzeczywistej wartości zysku osiągniętego w roku 2001 przez Spółkę Akcyjną STOLICA, w oparciu o który ustalono cenę emisyjną akcji tej spółki, odkupionych w maju 2002 r. przez Polish Enterprise Fund IV L.P. od Janusza Niedźwiedzkiego, Jana Tkaczowa i Piotra Wasilewskiego - to jest o czyn z art. 286 § 1 Kodeksu karnego w związku z art. 294 § 1 Kodeksu karnego,

   - poświadczenia w okresie od początku 1999 r. do końca 2002 r. w Warszawie nieprawdy w księgach rachunkowych Spółki Akcyjnej Messenger Service STOLICA co do rzeczywistej ceny zysku osiągniętego w latach 1999-2002 poprzez jego zawyżenie - to jest o czyn z art. 271 § 1 Kodeksu karnego.

   Przeprowadzenie tego dochodzenia w całości powierzono Wydziałowi do Walki z Przestępstwami Gospodarczymi Komendy Stołecznej Policji w Warszawie.

   Z dokonanych ustaleń wynika, że w 2000 r. akcjonariusze - założyciele Spółki Akcyjnej Messenger Service STOLICA: Janusz Niedźwiedzki, Jan Tkaczow i Piotr Wasilewski posiadający łącznie 100% akcji poszukiwali inwestora finansowego w celu umożliwienia dalszego rozwoju tej spółki.

   W ramach realizacji umowy inwestycyjnej w lipcu 2001 r. fundusz Polish Enterprise Fund IV L.P. nabył od spółki STOLICA 30 060 akcji nowej emisji stanowiących 22,7% kapitału akcyjnego.

   W dniu 22 listopada 2001 r. fundusz objął w ramach tzw. korygującego nabycia 4577 akcji STOLICY za kwotę 3 349 383,98 zł. Objęcie akcji STOLICY w 2001 r. przez fundusz odbyło się w oparciu o wyniki finansowe tej spółki za 2000 r.

   W maju 2002 r. fundusz odkupił od trzech akcjonariuszy 23 370 akcje STOLICY za łączną kwotę 17 400 000 zł, ten zakup został dokonany w oparciu o wyniki finansowe spółki STOLICA za 2001 r.

   W rezultacie negocjacji i prac firm audytorskich wartość bazową spółki STOLICA na koniec 2000 r. wyliczono na kwotę 74 650 740 zł.

   W marcu 2003 r. Jacek Owczarek - Dyrektor Finansowy spółki STOLICA powiadomił Zarząd Enterprise Investors o ujawnieniu nieprawidłowości w finansach spółki STOLICA polegających na:

   - zaniżeniu salda zobowiązań spółki STOLICA na dzień 21 grudnia 2000 r. o kwotę 2 912 374 zł,

   - zawyżeniu zysków spółki STOLICA za lata 1999-2001, w tym zawyżenie zysku w 2000 r. miało wynieść 5 309 022 zł,

   - nieprawidłowej rejestracji przychodów ze sprzedaży,

   - nieprawidłowym rozliczeniu kont rozrachunkowych i pobrań,

   - nieprawidłowym zaliczaniu kosztów do odpowiedniego okresu rachunkowego.

   Zdaniem zawiadamiającego wskazane nieprawidłowe prowadzenie księgowości i rozliczeń rachunkowych finansów spółki Messenger Service STOLICA miało wpływ na zdecydowane zawyżenie wyliczonej wartości tej spółki, a także na znaczne zawyżenie kwoty zapłaconej przez Polish Enterprise Fund IV L.P. za kupowane i obejmowane akcje spółki STOLICA.

   Zaniżenie salda zobowiązań spółki STOLICA o kwotę 912 373 zł spowodowało - zdaniem Jacka Owczarka i skarżącego Zarządu Funduszu - zawyżenie wyceny wartości spółki Messenger Service STOLICA o co najmniej 19 804 148,84 zł, czyli o 27%. Zawyżenie to sprawiło, że kupując akcje spółki STOLICA w lipcu 2001 r., zapłacił za nie o co najmniej 5 940 003 zł więcej niż powinien przy prawidłowo prowadzonej rachunkowości i finansach spółki.

   Podobnie zawyżona była z tego powodu cena akcji spółki STOLICA obejmowanych przez Polish Enterprise Fund IV L.P. w listopadzie 2001 r. o kwotę 904 333,65 zł.

   Powołane wyżej nieprawidłowości w księgowaniu w spółce STOLICA i w efekcie zawyżenie jej wyników finansowych za rok 2001 doprowadziły do zapłacenia przez fundusz zawyżonej kwoty o co najmniej 4 698 000 zł za akcje spółki zakupione od jej akcjonariuszy w maju 2002 r.

   Z ustaleń dochodzenia, w szczególności z zeznań świadka Dariusza Prończuka wynika, że do chwili obecnej nie jest zbadany przez rewidenta bilans spółki STOLICA za 2002 r. z uwagi na zastrzeżenia audytora, czyli Ernst&Young do rachunkowości spółki i bilansu otwarcia za 2002 r.

   W dniu 10 czerwca 2003 r. prokurator nadzorujący dochodzenie wydał postanowienie o żądaniu wydania rzeczy i przeszukania w siedzibie Messenger Service STOLICA w celu zabezpieczenia dokumentacji rachunkowej i księgowej spółki zarówno w formie dokumentów, jak i w formie elektronicznych zapisów nośników informacji.

   Następnie w dniu 24 czerwca 2003 r. prokurator powołał biegłego z zakresu informatyki w celu dokonania przeglądu zabezpieczonych elektronicznych nośników informacji w spółce STOLICA. Jednocześnie prokurator wydał zarządzenie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu do Prokuratury pracowników przedmiotowej spółki: Roberta Trendaka, Andrzeja Wypycha, Jolanty Hołod, Piotra Stodułki i Zbigniewa Twardowskiego.

   Decyzja Prokuratury Okręgowej w Warszawie o przeszukaniu pomieszczeń biurowych spółki STOLICA uzasadniona była obawą o usunięcie dokumentów, zapisów w elektronicznych nośnikach lub zmianę ich treści w siedzibie tej spółki, zaś o zatrzymaniu wyżej wymienionych pracowników zdecydowano wobec uzasadnionego podejrzenia, że poświadczyli oni nieprawdę w ewidencji księgowej spółki STOLICA, doprowadzając do zawyżenia zysku za lata 2000-2002 o kwotę około 16 milionów złotych, i obawy, że osoby te przed przesłuchaniem, po uzyskaniu informacji o prowadzonym dochodzeniu, mając jako pracownicy spółki bezpośredni dostęp do dokumentacji firmy, będą zacierały ślady przestępstwa.

   Powyższe czynności były dokonywane przez funkcjonariuszy Policji z udziałem biegłego informatyka, który w celu maksymalnego skrócenia utrudnień w prowadzonej przez spółkę działalności dokonał skopiowania zapisów elektronicznych. Do czynności tej nie został dopuszczony przedstawiciel firmy detektywistycznej Krzysztofa Rutkowskiego ani też przedstawiciel pokrzywdzonej Spółki Enterprise Investors.

   Po uzyskaniu pisemnych oświadczeń od osób zatrzymanych i doprowadzonych przez Policję do Prokuratury Okręgowej w Warszawie - prokurator zaniechał przedstawiania im zarzutów o popełnienie przestępstw i zdecydował o przesłuchaniu Roberta Trendaka, Andrzeja Wypycha, Jolanty Hołod, Piotra Stodułki i Jacka Grzelczaka w charakterze świadków, pouczając ich o treści art. 183 Kodeksu postępowania karnego.

   Przesłuchania wyżej wymienionych osób odbyły się przy udziale pełnomocnika pokrzywdzonej spółki, gdyż przeprowadzenie tych dowodów zostało przez niego zawnioskowane. Zgodnie z treścią art. 315 § 2 Kodeksu postępowania karnego, w tej sytuacji nie można odmówić stronie lub jej pełnomocnikowi wzięcia udziału w czynności, jeśli o to wnosiła.

   Już po przesłuchaniu w charakterze świadków Andrzeja Wypycha i Roberta Trendaka zgłosił się do Prokuratury Okręgowej w Warszawie adwokat Piotr Dewiński i przedłożył pełnomocnictwo do obrony Jolanty Hołod i Piotra Stodułki w sprawie V Ds 143/03. Pełnomocnictwo zostało podpisane przez Tomasza Trojanowskiego i Jana Tkaczowa. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 Kodeksu postępowania karnego, umożliwiono zatrzymanym bezpośredni kontakt z adwokatem. Następnie po zapoznaniu się z oświadczeniami osób zatrzymanych - prokurator przesłuchał w charakterze świadka Jolantę Hołod i Piotra Stodułkę, którzy nie wnosili o przesłuchanie ich w obecności pełnomocnika. Również takiego wniosku nie złożył pełnomocnik. Zatem zarzut niedopuszczenia pełnomocnika do udziału w czynności ich przesłuchania nie jest zasadny. Wobec zatrzymanych osób nie były stosowane środki zapobiegawcze. Na zarządzenia prokuratora o zatrzymaniu cztery z pięciu osób złożyły zażalenia.

   Na posiedzeniu w dniu 1 sierpnia 2003 r. Sąd Rejonowy dla Warszawa Śródmieścia, po rozpatrzeniu wniesionych środków odwoławczych, oddalił wszystkie zażalenia, uznając, iż na tym etapie postępowania przygotowawczego decyzje o zatrzymaniu i sposób ich wykonania były uzasadnione i prawidłowe.

   Mimo uznania przez Sąd, że decyzje o zatrzymaniu były uzasadnione i prawidłowe - zdaniem Prokuratury Krajowej - były one co najmniej przedwczesne i podjęte pochopnie, na co zwrócono uwagę Prokuratorowi Apelacyjnemu w Warszawie. Nakazano większą powściągliwość przy podejmowaniu tak drastycznych decyzji i bardziej dogłębną analizę zebranego materiału dowodowego w aspekcie uzasadniającym zasadność przedstawienia osobom zatrzymanym zarzutów popełnienia przestępstwa.

   Z poważaniem

   Prokurator krajowy

   Karol Napierski

   Warszawa, dnia 12 sierpnia 2003 r.