Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4007

w sprawie obowiązku wprowadzania kas fiskalnych oraz obowiązkowych odpłatnych szkoleń dla młodych stażem taksówkarzy

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie znak SPS-0202-4007/03 z dnia 18 czerwca 2003 r. interpelacją Pana Posła Kazimierza Wójcika w sprawie obowiązku ewidencjonowania usług przewozu osób i ładunków taksówkami uprzejmie informuję, co następuje.

   Ustosunkowując się do zgłoszonych w interpelacji problemów należy przypomnieć, że obowiązek ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących został wprowadzony przepisem art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU Nr 11, poz. 50, ze zm.), a więc jest obowiązkiem wprost z tej ustawy wynikającym. Jest to zatem obowiązek nałożony bezpośrednio przez Parlament. Obowiązek ten dotyczy podatników dokonujących sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz osób fizycznych prowadzących działalność w formie indywidualnych gospodarstw rolnych - niezależnie od tego, czy działalność ta jest opodatkowana, czy też zwolniona od podatku. Decyzję taką podjął Parlament jeszcze w 1993 r. uchwalając w/w ustawę i określając w niej zasady opodatkowania podatkiem od towarów i usług, a w tym i zasady udokumentowania transakcji podlegających opodatkowaniu. Ustawowy obowiązek prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących dotyczy całej działalności usługowej, a nie tylko podatników świadczących usługi przewozu osób i ładunków taksówkami.

   Celem przyjętego rozwiązania było nie tylko zapewnienie służbom skarbowym dostępu do bardziej wiarygodnego źródła danych ewidencyjnych o obrotach podatników, lecz również zapewnienie konsumentom prawa do otrzymania dokumentu potwierdzającego dokonanie transakcji, w którym uwidoczniona będzie nie tylko specyfikacja nabytych towarów lub opis usługi i ich wartości, lecz również, który będzie zawierał dane o strukturze ceny z wyodrębnionymi naliczeniami podatku. Warunki te spełnia drukowany automatycznie przez kasę paragon kasowy.

   Przypomnieć też należy, iż wprowadzone zwolnienia od ewidencjonowania z mocy ustawy mają charakter zwolnienia czasowego i wynika to jednoznacznie z brzmienia art. 29 ust. 3 pkt 2 ustawy. Przy świadczeniu tych usług dotychczas obowiązywało nie tylko wymienione zwolnienie od stosowania kas, ale również zwolnienie od podatku na mocy art. 7 ust. 1 pkt 2 i poz. 6 załącznika nr 2 do ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Trzeba jednak podkreślić, że po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej usługi te nie będą korzystać ze zwolnienia podatkowego, gdyż przepisy VI Dyrektywy Rady Unii Europejskiej nie przewidują zwolnień w tym zakresie. Z uwagi zatem na konieczność opodatkowania tych usług, niezbędne jest wprowadzenie ewidencjonowania obrotów związanych z ich świadczeniem.

   Informując o obowiązku prowadzenia przez podatników ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących wymaganej przez art. 29 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym należy wyjaśnić powtarzany przez środowisko taksówkarzy, niemający pokrycia w faktach, argument spełniania przez stosowane obecnie taksometry wymogów ewidencji podatkowej wymaganych ustawą i jej przepisami wykonawczymi.

   Kasa rejestrująca, również w taksówce, jest urządzeniem wprowadzanym przede wszystkim ze względu na przyszłe wymogi i uwarunkowania niezbędne do prowadzenia rozliczeń z tytułu podatku VAT.

   Funkcja emitowania wydruków i raportów uzyskiwanych z kasy stanowi dla użytkownika w zasadzie gotowe źródło danych do rozliczania podatku należnego VAT w deklaracji podatkowej. Wprowadzenie kas zintegrowanych z taksometrem jest o tyle przedsięwzięciem optymalnym, że oparte jest na najnowszych rozwiązaniach zapewniających automatyczny zapis danych z uwzględnieniem rejestracji rabatów, obniżonych taryf lub zastosowanych rozliczeń wg cen umownych.

   Ma to również o tyle ważne znaczenie dla tej grupy podatników, że stosowane dotychczas zwolnienia lub uproszczone formy opodatkowania eliminowały potrzebę prowadzenia jakiejkolwiek ewidencji podatkowej, a więc nie można mówić, aby w tej sferze działalności gospodarczej można było wykorzystać dotychczasowe doświadczenia w zakresie prowadzenia ewidencji. W przypadku usług przewozu osób i ładunków taksówkami ważne funkcje informacyjne i kontrolne, w tym dla służb miejskich, ma informacja zawarta na paragonie odnośnie przebiegu kursu (m.in. czas rozpoczęcia i zakończenia kursu, ilość przebytych kilometrów, wysokość ceny uzgodnionej do zapłaty z wyodrębnioną kwotą podatku, zastosowane rabaty, upusty, dane ewidencyjne taksówki). Taksometry, z wyjątkiem bardzo małej serii (około 300 szt.), nie mają możliwości emisji paragonów z opisem usługi i nie posiadają funkcji druku kopii tych dokumentów niezbędnych dla celów ewidencyjnych.

   Należy zaznaczyć, że używane dotychczas w taksometrach rejestry są od strony mechanicznej i elektronicznej o wiele słabiej zabezpieczone przed utratą lub likwidacją zawartych w nich zapisów, niż kasotaksometry uwzględniające kryteria techniczne kas rejestrujących. Tylko część najnowocześniejszych taksometrów wyposażona jest w tzw. pamięć nieulotną, natomiast w większości funkcjonowanie rejestrów starszych typów taksometrów oparte jest na zasilaniu bateryjnym, gdzie przeprowadzane badania metrologiczne typu dają gwarancje jedynie dla 7-dniowego terminu zachowania stanu rejestrów. Przy braku dokumentacji papierowej, której emitowanie zapewnia tylko kasotaksometr lub kasa przyłączana do taksometru, zanik zasilania w taksometrach niemających w/w pamięci nieulotnej powoduje brak jakiejkolwiek dokumentacji źródłowej warunkującej prawidłowe rozliczanie się z podatku VAT. Ponadto należy zauważyć, że taksometryczne rejestry pracują jedynie w systemie odnotowywania narastających stanów, co oznacza, iż niemożliwym jest na podstawie zapisu samego taksometru odtworzenie stanów wstecz na określony dzień lub określony przedział czasowy. Po wyczerpaniu pojemności licznika stan zaewidencjonowanych danych ulega ponadto automatycznie wyzerowaniu. Wszystkie wymienione rejestry taksometrów nie uwzględniają zatem możliwości ewidencjonowania stanów faktycznych spotykanych w realiach prawnych i organizacyjnych polskiego rynku usług taksówkarskich, które mają znaczenie przy wymiarze podatku VAT.

   W omawianym problemie chodzi również o to, że polskie uregulowania prawa cenowego w dość szerokim zakresie dają możliwość korzystania z odstępstw od reguły rozliczania się według cen urzędowych ustalonych przez gminy. I tak, gmina zgodnie z ustawą o cenach może wprowadzać ceny urzędowe za przejazd taksówką. Taryfy, jeżeli są ustalane przez gminę, obowiązują na terenie gminy, a kursy poza terenem gminy w szerokim zakresie są rozliczane wg kwoty ceny uzgodnionej. W ramach formuły ceny maksymalnej obowiązującej na terenie gminy powszechnie są stosowane rabaty indywidualne lub korporacyjne, np. dla posiadaczy kart stałego klienta. W oprogramowaniu pracy taksometrycznych liczników impulsów nie ma odpowiednich funkcji eliminujących rejestrację impulsów odnotowywaną w trakcie wyczekiwania na klienta, który się nie zgłosił po zamówioną usługę.

   Powodowałoby to częste rozmijanie się wskazań dotychczas stosowanych taksometrycznych urządzeń pomiarowych z faktycznie uzyskiwanymi obrotami podlegającymi ewidencjonowaniu i opodatkowaniu. Możliwości stosowania w niektórych przypadkach różnego rodzaju taryf umownych (upustów, rabatów, jazdy poza teren gminy wg kwotowo uzgodnionej ceny), wykorzystywania pojazdu taksówkarskiego do innej działalności oraz na cele prywatne jest specyfiką polskiego systemu świadczenia tych usług i nie znajduje odniesienia w regulacjach stosowanych w innych krajach europejskich, gdzie pomiar obrotu oparty jest ściśle na wskazaniach taksometru.

   Jeżeli chodzi o poruszony przez Pana Posła problem korzyści budżetu w związku z wprowadzeniem obowiązku ewidencjonowania, to należy przypomnieć, że podstawowym kryterium wprowadzenia tego obowiązku był ustawowy wymóg prowadzenia ewidencji w tej sferze obrotu wynikający z art. 29 ustawy. Tak więc Parlament w 1993 r. zadecydował, iż obrót i podatek należny z podatku VAT w sferze sprzedaży detalicznej ma być ewidencjonowany przy zastosowaniu kas rejestrujących. Rozwiązanie to zapewniało równe traktowania w zakresie obowiązku ewidencyjnego podatników w tej sferze obrotu. Obowiązek ten obejmował również usługi przewozu osób i ładunków taksówkami. Należy również podnieść, że zastosowanie skutecznych i poprawnych instrumentów ewidencyjnych przy sprzedaży ma szczególne znaczenie w tych dziedzinach, gdzie odliczenia podatku naliczonego VAT związanego z zakupami w stosunku do tzw. podatku należnego obliczanego na bazie wartości sprzedaży towarów lub usług mogą kształtować się wysoko i powodować nawet wypłatę przez urząd skarbowy zwrotu różnicy podatku. Szczególnie zjawisko to może występować w sytuacjach zastosowania stawek obniżonych podatku, a do tych m.in. należą usługi przewozu. W związku z tym brak należytej staranności przy prowadzeniu ewidencji takich usług może spowodować wystąpienie trwałego zjawiska związanego ze zwrotami podatku VAT, np. przy świadczeniu w/w usług. Na konieczność opracowania odpowiednich urządzeń ewidencyjnych zwracały w latach ubiegłych uwagę same środowiska zawodowe i związkowe taksówkarzy. Na problem ewidencjonowania przy zastosowaniu kas rejestrujących w sferze usług przewozu należy również spojrzeć jako czynnik porządkujący rynek usług taksówkarskich, szczególnie w dużych aglomeracjach miejskich poprzez stworzenie warunków znacznie wzmacniających nadzór i kontrolę nad jakością ich świadczenia zarówno przez organy skarbowe, jak i służby miejskie. Zastosowanie kas w taksówkach zabezpiecza też realizację praw konsumenta do otrzymania bez zbędnych starań dowodu paragonowego dokumentującego odbytą transakcję usługową.

   Nie mogę również podzielić stanowiska Pana Posła co do negowania nastrojów społecznych spowodowanych wdrożeniem omawianego obowiązku, bowiem wszystkie działania resortu zmierzają do pełnego wyjaśnienia przesłanek i zasadności jego wprowadzenia. Jest natomiast innym zagadnieniem problem ich przyjęcia i zrozumienia w zainteresowanym środowisku.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jan Czekaj

   Warszawa, dnia 18 lipca 2003 r.