Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 3863

w sprawie interpretacji przez Ministerstwo Finansów i Izbę Skarbową w Radomiu przepisów dotyczących darowizny, a następnie sprzedaży akcji pracowników Cementowni Wierzbica SA

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 4 czerwca 2003 r. interpelację Pani Poseł Barbary Marianowskiej z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie interpretacji przez Ministerstwo Finansów i Izbę Skarbową w Radomiu przepisów podatku dochodowego od osób fizycznych dotyczących darowizny, a następnie sprzedaży akcji pracowników Cementowni ˝Wierzbica˝ SA oraz działania organów podatkowych według zasad zaufania obywatela do organów Państwa i prawa przez to Państwo stanowionego, uprzejmie wyjaśniam.

   Pracownicy Cementowi ˝Wierzbica˝ otrzymali przy prywatyzacji ich zakładu pracy akcje z tzw. puli pracowniczej. Akcje te zostały nabyte nieodpłatnie.

   Dochód uzyskany ze zbycia akcji pracowniczych podlega opodatkowaniu, ponieważ ich nabycie następuje poza obrotem publicznym. W przypadku uzyskania dochodu ze sprzedaży akcji, podatnik zgodnie z art. 44 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176, ze zm.) ma obowiązek odprowadzić zaliczkę na podatek, a po zakończeniu roku, dochód (stratę) z tego tytułu wykazać w zeznaniu rocznym i opodatkować łącznie z innymi dochodami uzyskanymi w trakcie roku podatkowego.

   Stosownie bowiem do postanowień art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym według ustalonego wzoru w terminie do dnia 30 kwietnia następnego roku.

   W związku z tym podatnicy dokonujący sprzedaży akcji, z których uzyskany dochód podlegał opodatkowaniu, mieli obowiązek wykazać ten dochód (stratę) w zeznaniu rocznym. Nie ma znaczenia fakt, w jaki sposób zbywane akcje zostały nabyte, w drodze darowizny czy w inny sposób.

   Należy podkreślić, że powyższe przepisy są wyrazem zasady samoopodatkowania, obowiązującej w prawie podatkowym, zgodnie z którą podatnik ma obowiązek rozliczyć się z uzyskanych dochodów i zapłacić podatek bez wezwania ze strony organu podatkowego.

   Z uwagi na istniejące w 1997 r. wątpliwości dotyczące ustalania kosztów uzyskania przychodów w przypadku zbycia akcji nabytych w drodze darowizny Przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ ˝Solidarność˝ Cementowi ˝Wierzbica˝ w piśmie z dnia 9 maja 1997 r. interweniował w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie opodatkowania dochodów uzyskanych ze sprzedaży tzw. akcji pracowniczych. Pismo to za pośrednictwem Ministerstwa Finansów zostało skierowane do Izby Skarbowej w Radomiu celem udzielenia odpowiedzi.

   Odpowiedź Izby Skarbowej z dnia 4 czerwca 1997 r. nr IS.PPD-822/45/68/97 nie zawierała informacji dających podstawę do uznania, iż przy sprzedaży akcji nabytych w drodze darowizny koszt nabycia akcji dla celów ustalenia dochodu z ich sprzedaży określa się w wysokości ich wartości z dnia nabycia darowizny (kopia w załączeniu).*)

   Prawdą jest, iż Ministerstwo Finansów w pismach z dnia 24 lutego 1997 r. nr P02/HD-499/97/0101 (podatnik otrzymał sprostowanie w piśmie z dnia 19 sierpnia 1997 r.) i z dnia 27 maja 1997 r. nr PO2/AS-2455/0427/97, stanowiących odpowiedzi na indywidualne wystąpienia podatników (niebędących pracownikami Cementowni ˝Wierzbica˝ i mieszkańcami tej miejscowości), wyraziło pogląd dotyczący kosztów uzyskania przychodów, o którym mowa powyżej.

   Kopia odpowiedzi Izby Skarbowej (z dnia 4 czerwca 1997 r. nr IS.PPD-822/45/68/97) wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami dotyczącymi ustalania kosztów uzyskania przychodów została przekazana do urzędów skarbowych znajdujących się na terenie działania Izby Skarbowej w Radomiu (wewnętrzna korespondencja między organami podatkowymi, wśród tych materiałów było pismo Ministerstwa Finansów z dnia 24 lutego 1997 r.) oraz do Ministerstwa Finansów.

   Ministerstwo Finansów po analizie materiałów otrzymanych z Izby Skarbowej w Radomiu wystąpiło o sprostowanie stanowiska w tej sprawie. W wyniku tych działań Izba Skarbowa w Radomiu przekazała podległym urzędom skarbowym pismo z dnia 28 sierpnia 1997 r., w którym stwierdzono, iż w przypadku otrzymania akcji w drodze darowizny nie występują koszty związane z ich nabyciem.

   A zatem nie można się zgodzić z twierdzeniem, iż ostateczne stanowisko w przedmiotowej sprawie nie było znane przed zakończeniem 1997 r.

   Zatem podatnicy, którzy zbyli akcje pracownicze nabyte w drodze darowizny mieli możliwość wykazać uzyskane dochody z tego tytułu w zeznaniu rocznym za 1997 r.

   Ministerstwo Finansów z uwagi na istniejące rozbieżności dotyczące określenia kosztów nabycia akcji otrzymanych w drodze darowizny na podstawie art. 14 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU nr 137, poz. 926, ze zm.) przesłało do wszystkich izb skarbowych urzędową interpretację, zawierającą stanowisko w przedmiotowej sprawie (pismo z dnia 17 grudnia 1998 r. nr PB/RM-5940-01939/98).

   Stanowisko Ministerstwa Finansów znalazło potwierdzenie m.in. w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 2017/99 i dnia 5 października 2000 r. sygn. akt III SA 3096/99 dotyczących opodatkowania dochodów z tytułu sprzedaży akcji Cementowni ˝Wierzbica˝ otrzymanych w drodze darowizny ˝...W omówionym stanie prawnym powyższy dochód ze sprzedaży akcji podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym i winien być objęty zeznaniem podatkowym, złożonym zgodnie z art. 45 ust. 1 cyt. ustawy˝.

   Nie jest również prawdą, że wszyscy, którzy otrzymali akcje w drodze darowizny, nie rozliczyli się z dochodów uzyskanych ze sprzedaży akcji.

   W świetle informacji m.in. Drugiego Urzędu Skarbowego w Radomiu oraz Urzędu Skarbowego w Szydłowcu - 359 podatników rozliczyło się z dochodów uzyskanych ze sprzedaży akcji cementowni ˝Wierzbica˝, otrzymanych w drodze darowizny, w latach 1997-1999 (na około 1000 pracowników cementowni).

   Zgodnie z przepisem art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatek wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku.

   Zobowiązanie podatkowe stosownie do przepisu art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Za termin płatności zgodnie z art. 47 § 3 powołanej ustawy uważa się ostatni dzień, w którym zgodnie z przepisami prawa podatkowego powinna nastąpić wpłata podatku. W przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych jest to dzień 30 kwietnia następnego roku.

   A zatem działań urzędów skarbowych weryfikujących zeznania roczne nie można uznać za naruszenie zasady zaufania obywatela do organów Państwa i prawa przez to Państwo stanowionego. Jak wspomniano wyżej, podatnicy uzyskujący dochody ze zbycia akcji nabytych w drodze darowizny mieli obowiązek wykazać je w zeznaniu rocznym. Dodatkowo należy zauważyć, iż działania urzędów skarbowych zostały podjęte m.in. pod wpływem informacji otrzymanych od podatników, którzy prawidłowo rozliczyli swoje zobowiązania podatkowe z tytułu sprzedaży akcji i zapłacili należny podatek.

   Jednocześnie mając na uwadze fakt, iż w 1997 r. istniały wątpliwości co do sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodów przy sprzedaży akcji nabytych w drodze darowizny, Ministerstwo Finansów zaleciło urzędom skarbowym, by na wniosek podatnika rozważyły zasadność umorzenia odsetek od powstałej zaległości podatkowej, wynikającej z decyzji określającej wysokość podatku należnego za dany rok podatkowy, w sytuacji gdy podatnik w zeznaniu rocznym wykazał taki przychód, a koszty nabycia tych akcji określił w wysokości odpowiadającej wartości akcji przyjętej dla celów podatku od spadków i darowizn, przez co nie wystąpił dochód do opodatkowania (kopia pisma w załączeniu).*)

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jan Czekaj

   Warszawa, dnia 25 czerwca 2003 r.