Odpowiedź ministra spraw wewnętrznych i administracji

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 3376

w sprawie problemów związanych z przyjmowaniem przez Polskę repatriantów z Kazachstanu

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 10 kwietnia 2003 r. o sygn. SPS-0202-3376/03, przekazującego interpelację posła na Sejm RP, pani Marii Zbyrowskiej, w sprawie problematyki finansowania repatriacji do Polski, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Przemiany polityczne, które miały miejsce w Europie po roku 1989, w szczególności rozpad Związku Radzieckiego, sprawiły, że na nowo aktualny stał się problem powrotu Polaków z terenów byłego ZSRR.

   Dnia 14 maja 1996 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o przyjęciu zasad polityki państwa w sprawach repatriacji. Przyjęto, że indywidualna, stopniowa repatriacja limitowana możliwością przyjęcia repatriantów przez gminy, tj. głównie kondycją budżetów lokalnych i stosunkiem władz i mieszkańców gminy do repatriantów, będzie elementem kompleksowej polityki migracyjnej państwa. Podstawowym założeniem tej polityki powinno być preferowanie osiedlania się w Polsce osób narodowości lub pochodzenia polskiego.

   Tak sformułowane zasady repatriacji stały się trwałym elementem przyjętej przez Polskę polityki wobec Polonii i Polaków za granicą.

   Oczekiwania społeczne spowodowały, że w roku 1999 parlament RP podjął prace nad odrębną ustawą o repatriacji, dzięki której zostałyby wyróżnione spośród cudzoziemców osoby polskiego pochodzenia zamieszkałe głównie w azjatyckiej części byłego ZSRR, zamierzające osiedlić się w Polsce na stałe.

   Uchwalona dnia 9 listopada 2000 r. ustawa o repatriacji (DzU nr 106, poz. 1118) weszła w życie dnia 1 stycznia 2001 r. Określa ona zasady nabycia obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji, prawa repatrianta, a także zasady i tryb udzielania pomocy repatriantom i członkom ich rodzin.

   Dodatkowo ustawa określa zasięg terytorialny akcji repatriacyjnej. Zgodnie z art. 9 ustawy, wiza repatriacyjna może być wydana osobie polskiego pochodzenia, która przed dniem wejścia w życie ustawy zamieszkiwała na stałe na terytorium obecnej Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżańskiej, Republiki Gruzji, Republiki Kazachstanu, Republiki Kyrgyskiej, Republiki Tadżykistanu, Republiki Turkmenistanu, Republiki Uzbekistanu albo azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej. U źródeł tego rozwiązania leżało przekonanie, że ustawa o repatriacji ma przede wszystkim umożliwić powrót do kraju tych osób, które na skutek deportacji, zesłań i innych prześladowań narodowościowych i politycznych nie mogły się w Polsce nigdy osiedlić.

   Aby powrócić do Polski, osoba polskiego pochodzenia składa w konsulacie wniosek o wydanie wizy repatriacyjnej, do którego winna dołączyć dowód potwierdzający, że posiada lub ma w inny sposób zapewniony lokal mieszkalny oraz źródła utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej, czyli tzw. warunki do osiedlenia się. Takim dowodem najczęściej jest podejmowana dobrowolnie przez radę gminy uchwała zawierająca zobowiązanie zapewnienia repatriantom warunków osiedlenia się.

   Ustawa o repatriacji pozwala na udzielenie przez państwo pomocy tym gminom, które zdecydują się przyjąć repatriantów. Udzielana z budżetu państwa dotacja przeznaczona jest na częściowe pokrycie poniesionych przez gminę kosztów związanych z przyjęciem rodziny repatrianta.

   W celu realizacji postanowień ustawy o repatriacji co roku uchwalana jest w ustawie budżetowej rezerwa celowa - pomoc dla repatriantów. W roku 2003 została w niej zapisana kwota 15 mln zł, która w całości pokrywa zapotrzebowania związane z repatriacją.

   Podkreślić należy, iż repatriacja do Polski nie ma charakteru masowego, a liczba przybywających w tym trybie osób w dużej mierze zależy od woli gmin, które - dysponując mieniem komunalnym - mają realne możliwości zapewnienia repatriantom warunków do osiedlenia się. Ustawa jedynie upoważnia rząd do finansowego wspierania wysiłku gmin w tym zakresie.

   Zarówno charakter repatriacji, jak i przekonanie o potrzebie wyciągnięcia pomocnej dłoni do rodaków, którzy nigdy wcześniej z przyczyn historycznych nie mogli powrócić do ojczyzny, pozwala rządowi polskiemu z pełnym przekonaniem kontynuować tę akcję. Jednocześnie pragnę zapewnić, iż środki na nią przeznaczone nie stanowią dla budżetu państwa istotnego uszczerbku.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Krzysztof Janik

   Warszawa, dnia 9 maja 2003 r.